TMD institýty janynda Qazaqstandy zertteýge arnalǵan tutas qurylym bar. Osy ortalyqtyń jetekshisi Andrei Grozin «Toqaevtyń «Nur Otanǵa» búiregi burmaidy» degen pikir bildirdi dep habarlaidy Dalanews.kz.
Budan bólek eski gvardiianyń yǵysa bastaýy, biliktegi býyn almasý, saiasattaǵy jańa oiynshylarǵa qatysty baqsy-balgerlik jasapty.
Sonymen, Grozin ne deidi?
«Parlament sailaýynyń qarsańynda biliktiń ushar basynda júrgen toptardyń taitalasy qyza túsedi», – deidi Grozin.
Onyń aitýynsha, alaýyzdyqtyń belgisin ázirden-aq ańǵarýǵa bolady.
«Ekinshi Prezident pen Tuńǵysh Prezidenttiń «Nur Otanǵa» kelgendegi pozitsiiasy túiispei tur. Partiiany qaita tiriltip, halyq senimin qaitarýǵa tyrysqan qareketten túk shyqpady. Prezident Toqaev «Nur Otanǵa» nemquraidy qaraidy. Nege? Sebebi ony shyńǵa shyǵarǵan partiia emes. Ol partiiaǵa qaryzdar emes.
«
Qazaqstanda qos bilik ornady. Toqaevtyń bas erkindigi joq. Nazarbaevtyń nusqaýyn oryndap otyr» deitinder osy arada ońbai qatelesti. Eger álgi sóz ras bolsa «Nur Otandaǵy» qatyp-semgen biýrokratiiany Toqaevtyń ózi talqandap, partiiany reviziialaýǵa tyrysar edi. Ondaidy kórip otyrǵan joqpyz.
Toqaev praimerizge kóńil bólgen joq. Komandasy da sóitti. Osy arqyly ol «Nur Otanǵa» búiregi burmaitynyn kórsetti», – deidi saiasattanýshy.
Toqaevtyń túpki oiy ne?
Sonda Toqaevtyń túpki oiy ne? «Nur Otanǵa» nemquraidy qaraýdyń astarynda ne jatyr?
Grozinniń sózine qaraǵanda, Prezident bilik partiiasynyń absoliýtti monopolitsiiasyn ydyratýdy kózdeidi. «Nur Otandy» tolyq likvidatsiialai almasy anyq, alaida yqpalyn azaitý qazirgi Prezident ákimshiliginiń qolynan keler sharýa.
«Álbette, ol úshin jańa uiym jáne jańa esimder kerek. Azat Perýashevtyń «Aq joly», Kosarevtyń kommýnisterine arqa súiei almaidy. Olarmen alysqa uzai almasyn Toqaev túsinip otyr.
Aldaǵy sailaýǵa deiin jańa uiymdy tirkep, qatarǵa qosa almasy taǵy belgili. «Nur Otannyń» sheksiz biligin «Aq jol» nemese Kommýnistik partiiany paidalanyp, shaiqap kórýge bolatyn shyǵar. Biraq bul jetkiliksiz», – deidi Grozin.
Nazarbaeva orala ma?
Reseilik spiker parlament sailaýynda «Nur Otannyń» soiylyn soǵatyn úmitkerlerdiń tizimin súzip shyǵý kerek degen pikirde. Ázir Májiliske barǵysy keletinderdiń arasynda astyrtyn kúres júrip jatyr. Partiia ishindegi túrli toptar óz kandidatyn tyqpalap, tizimge kirgizýge tyrysýda.
Aitpaqshy, aldaǵy sailaýda Dariǵa Nazarbaeva tóbe kórsetýi múmkin. Grozinniń pikirinshe, bul oǵan saiasatqa qaita oralatyn sońǵy múmkindik.
«Nazarbaeva maqsatshyl, ambitsiiasy asyp-tasyp turǵan tulǵa. Onyń saiasi karerasy tuiyqtalyp qalǵany ras, degenmen «Dariǵanyń dáýreni ótti» dep kesip aitpas edim.
Kerisinshe, onyń sailaýǵa qatyspaýynan sekem alar edim, sebebi ol muny jaýapsyz qaldyrmaidy», – deidi Grozin.
Tuńǵysh Prezident keterin tyńǵylyqty oilastyryp ketti
Saiasattanýshy Nazarbaev qalap ketken júie kópke deiin myzǵymai turaryna senimdi. Onyń oiynsha, Tuńǵysh Prezident kúni buryn qamdanǵan, tipti ómirden ótken kúnniń ózinde saiasi elita ol quryp ketken júieniń negizinde áli talai kún keshedi.
«Biraq munyń da shegi bar. Bilik basyndaǵy toptardyń tepe-teńdigin saqtap, osy kúnge deiingi kikiljińderdi konservilep kelgen Nazarbaev faktory kózden ǵaiyp bolǵannan keiin elita birin-biri qyryp-joia bastaidy.
Nazarbaevtyń Toqaevty taǵaiyndaýdaǵy túpki oiy osy táýekeldi sál de bolsa jumsartý, sol arqyly elitany sabasyna túsirý bolsa kerek. Bul endi boljam ǵana.
Qudai biledi, Toqaevtan órbitin birneshe saiasi jospar jasalǵan bolar. Nazarbaevtyń muny oilastyrmaýy múmkin emes. Sonyń biri Toqaev biligin sheksiz merzimge sozyp, Prezidentke syrttai jón siltep otyrý. Mundai jaǵdaida qazirgi Prezidenttiń yqpaly arta túsedi, bir jaǵynan Nazarbaevtyń bedel-murasyna nuqsan kelmeidi», – deidi Grozin.
Reseilik sarapshy Qazaqstandaǵy saiasi ózgeristiń birneshe versiiasyn alǵa tartqan eken. Onyń bárin jipke tizip jatqandy jón kórmedik.
Eski gvardiianyń ornyn kim basady?
Grozinniń sóz aýanynan-aq ańǵardyq, Qazaqstan biligindegi aýys-túiis, býyn-almasý protsesin Pýtinniń tóńiregi qalt jibermei baqylaýda. Al Grozinniń ózi eski gvardiiany yǵystyryp jatqan jańa býynnyń biografiiasyna qanyq sekildi.
«Baibek, Máýlen Áshimbaev, Erbolat Dosaev sekildi jańa býyn kúni erteń Bolat Ótemuratov, Ádilbek Jaqsybekov, Másimov men Qulybaevtyń ornyn basady.
Bular ekinshi eshelon. Bulardan keiin irili-usaqty agenttikterge jetekshilik etetin úshinshi eshelon bar. Kezegin kútip tur.
Toqaev óz gvardiiasyn jasaqtaǵysy kelse, ekinshi jáne úshinshi eshelondy asyqpai súzip shyǵýy kerek. Qazaqstandaǵy júieniń ózi jańa, jas býynǵa sýsap tur. Qazirgi júieniń ǵumyryn sóitip qana uzarta alasyz», – deidi sarapshy.
Onyń pikirinshe, táýelsizdiktiń eleń-alańynan búgingi kúnge deiin Nazarbaevpen qatar jasasyp kelgen azamattar saiasatta sanaýly ǵana qaldy. Arasynda Ábiqaev sekildi yqpalyn joǵalta qoimaǵan tulǵalar bar.
Grozin ázir biliktiń tóbe basynda júrgenderdiń 50-70 paiyzy álgi Ábiqaevqa qaryzdar deidi. Onyń ishinde Baibek pen Áset Isekeshevty bóle-jara aitypty.
Tasmaǵambetovke az-kem toqtalyp, onyń saiasatqa qaita ainalyp soǵaryna kúmán keltiripti.
«Imekeń yqpalyn joǵaltqan joq. Eger saiasatqa oralsa, eldegi elitaaralyq talas-tartys qyza túser edi», – deidi Grozin.
Ázirlegen Dýman BYQAI
