تمد ينستيتۋتى جانىندا قازاقستاندى زەرتتەۋگە ارنالعان تۇتاس قۇرىلىم بار. وسى ورتالىقتىڭ جەتەكشٸسٸ اندرەي گروزين «توقاەۆتىڭ «نۇر وتانعا» بٷيرەگٸ بۇرمايدى» دەگەن پٸكٸر بٸلدٸردٸ دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
بۇدان بٶلەك ەسكٸ گۆاردييانىڭ ىعىسا باستاۋى, بيلٸكتەگٸ بۋىن الماسۋ, ساياساتتاعى جاڭا ويىنشىلارعا قاتىستى باقسى-بالگەرلٸك جاساپتى.
سونىمەن, گروزين نە دەيدٸ?
«پارلامەنت سايلاۋىنىڭ قارساڭىندا بيلٸكتٸڭ ۇشار باسىندا جٷرگەن توپتاردىڭ تايتالاسى قىزا تٷسەدٸ», – دەيدٸ گروزين.
ونىڭ ايتۋىنشا, الاۋىزدىقتىڭ بەلگٸسٸن ەزٸردەن-اق اڭعارۋعا بولادى.
«ەكٸنشٸ پرەزيدەنت پەن تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ «نۇر وتانعا» كەلگەندەگٸ پوزيتسيياسى تٷيٸسپەي تۇر. پارتييانى قايتا تٸرٸلتٸپ, حالىق سەنٸمٸن قايتارۋعا تىرىسقان قارەكەتتەن تٷك شىقپادى. پرەزيدەنت توقاەۆ «نۇر وتانعا» نەمقۇرايدى قارايدى. نەگە? سەبەبٸ ونى شىڭعا شىعارعان پارتييا ەمەس. ول پارتيياعا قارىزدار ەمەس.
«
قازاقستاندا قوس بيلٸك ورنادى. توقاەۆتىڭ باس ەركٸندٸگٸ جوق. نازارباەۆتىڭ نۇسقاۋىن ورىنداپ وتىر» دەيتٸندەر وسى ارادا وڭباي قاتەلەستٸ. ەگەر ەلگٸ سٶز راس بولسا «نۇر وتانداعى» قاتىپ-سەمگەن بيۋروكراتييانى توقاەۆتىڭ ٶزٸ تالقانداپ, پارتييانى رەۆيزييالاۋعا تىرىسار ەدٸ. وندايدى كٶرٸپ وتىرعان جوقپىز.
توقاەۆ پرايمەريزگە كٶڭٸل بٶلگەن جوق. كومانداسى دا سٶيتتٸ. وسى ارقىلى ول «نۇر وتانعا» بٷيرەگٸ بۇرمايتىنىن كٶرسەتتٸ», – دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
توقاەۆتىڭ تٷپكٸ ويى نە?
سوندا توقاەۆتىڭ تٷپكٸ ويى نە? «نۇر وتانعا» نەمقۇرايدى قاراۋدىڭ استارىندا نە جاتىر?
گروزيننٸڭ سٶزٸنە قاراعاندا, پرەزيدەنت بيلٸك پارتيياسىنىڭ ابسوليۋتتٸ مونوپوليتسيياسىن ىدىراتۋدى كٶزدەيدٸ. «نۇر وتاندى» تولىق ليكۆيداتسييالاي الماسى انىق, الايدا ىقپالىن ازايتۋ قازٸرگٸ پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ قولىنان كەلەر شارۋا.
«ەلبەتتە, ول ٷشٸن جاڭا ۇيىم جەنە جاڭا ەسٸمدەر كەرەك. ازات پەرۋاشەۆتىڭ «اق جولى», كوسارەۆتىڭ كوممۋنيستەرٸنە ارقا سٷيەي المايدى. ولارمەن الىسقا ۇزاي الماسىن توقاەۆ تٷسٸنٸپ وتىر.
الداعى سايلاۋعا دەيٸن جاڭا ۇيىمدى تٸركەپ, قاتارعا قوسا الماسى تاعى بەلگٸلٸ. «نۇر وتاننىڭ» شەكسٸز بيلٸگٸن «اق جول» نەمەسە كوممۋنيستٸك پارتييانى پايدالانىپ, شايقاپ كٶرۋگە بولاتىن شىعار. بٸراق بۇل جەتكٸلٸكسٸز», – دەيدٸ گروزين.
نازارباەۆا ورالا ما?
رەسەيلٸك سپيكەر پارلامەنت سايلاۋىندا «نۇر وتاننىڭ» سويىلىن سوعاتىن ٷمٸتكەرلەردٸڭ تٸزٸمٸن سٷزٸپ شىعۋ كەرەك دەگەن پٸكٸردە. ەزٸر مەجٸلٸسكە بارعىسى كەلەتٸندەردٸڭ اراسىندا استىرتىن كٷرەس جٷرٸپ جاتىر. پارتييا ٸشٸندەگٸ تٷرلٸ توپتار ٶز كانديداتىن تىقپالاپ, تٸزٸمگە كٸرگٸزۋگە تىرىسۋدا.
ايتپاقشى, الداعى سايلاۋدا داريعا نازارباەۆا تٶبە كٶرسەتۋٸ مٷمكٸن. گروزيننٸڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل وعان ساياساتقا قايتا ورالاتىن سوڭعى مٷمكٸندٸك.
«نازارباەۆا ماقساتشىل, امبيتسيياسى اسىپ-تاسىپ تۇرعان تۇلعا. ونىڭ ساياسي كارەراسى تۇيىقتالىپ قالعانى راس, دەگەنمەن «داريعانىڭ دەۋرەنٸ ٶتتٸ» دەپ كەسٸپ ايتپاس ەدٸم.
كەرٸسٸنشە, ونىڭ سايلاۋعا قاتىسپاۋىنان سەكەم الار ەدٸم, سەبەبٸ ول مۇنى جاۋاپسىز قالدىرمايدى», – دەيدٸ گروزين.
تۇڭعىش پرەزيدەنت كەتەرٸن تىڭعىلىقتى ويلاستىرىپ كەتتٸ
ساياساتتانۋشى نازارباەۆ قالاپ كەتكەن جٷيە كٶپكە دەيٸن مىزعىماي تۇرارىنا سەنٸمدٸ. ونىڭ ويىنشا, تۇڭعىش پرەزيدەنت كٷنٸ بۇرىن قامدانعان, تٸپتٸ ٶمٸردەن ٶتكەن كٷننٸڭ ٶزٸندە ساياسي ەليتا ول قۇرىپ كەتكەن جٷيەنٸڭ نەگٸزٸندە ەلٸ تالاي كٷن كەشەدٸ.
«بٸراق مۇنىڭ دا شەگٸ بار. بيلٸك باسىنداعى توپتاردىڭ تەپە-تەڭدٸگٸن ساقتاپ, وسى كٷنگە دەيٸنگٸ كيكٸلجٸڭدەردٸ كونسەرۆٸلەپ كەلگەن نازارباەۆ فاكتورى كٶزدەن عايىپ بولعاننان كەيٸن ەليتا بٸرٸن-بٸرٸ قىرىپ-جويا باستايدى.
نازارباەۆتىڭ توقاەۆتى تاعايىنداۋداعى تٷپكٸ ويى وسى تەۋەكەلدٸ سەل دە بولسا جۇمسارتۋ, سول ارقىلى ەليتانى ساباسىنا تٷسٸرۋ بولسا كەرەك. بۇل ەندٸ بولجام عانا.
قۇداي بٸلەدٸ, توقاەۆتان ٶربيتٸن بٸرنەشە ساياسي جوسپار جاسالعان بولار. نازارباەۆتىڭ مۇنى ويلاستىرماۋى مٷمكٸن ەمەس. سونىڭ بٸرٸ توقاەۆ بيلٸگٸن شەكسٸز مەرزٸمگە سوزىپ, پرەزيدەنتكە سىرتتاي جٶن سٸلتەپ وتىرۋ. مۇنداي جاعدايدا قازٸرگٸ پرەزيدەنتتٸڭ ىقپالى ارتا تٷسەدٸ, بٸر جاعىنان نازارباەۆتىڭ بەدەل-مۇراسىنا نۇقسان كەلمەيدٸ», – دەيدٸ گروزين.
رەسەيلٸك ساراپشى قازاقستانداعى ساياسي ٶزگەرٸستٸڭ بٸرنەشە ۆەرسيياسىن العا تارتقان ەكەن. ونىڭ بەرٸن جٸپكە تٸزٸپ جاتقاندى جٶن كٶرمەدٸك.
ەسكٸ گۆاردييانىڭ ورنىن كٸم باسادى?
گروزيننٸڭ سٶز اۋانىنان-اق اڭعاردىق, قازاقستان بيلٸگٸندەگٸ اۋىس-تٷيٸس, بۋىن-الماسۋ پروتسەسٸن پۋتيننٸڭ تٶڭٸرەگٸ قالت جٸبەرمەي باقىلاۋدا. ال گروزيننٸڭ ٶزٸ ەسكٸ گۆاردييانى ىعىستىرىپ جاتقان جاڭا بۋىننىڭ بيوگرافيياسىنا قانىق سەكٸلدٸ.
«بايبەك, مەۋلەن ەشٸمباەۆ, ەربولات دوساەۆ سەكٸلدٸ جاڭا بۋىن كٷنٸ ەرتەڭ بولات ٶتەمۇراتوۆ, ەدٸلبەك جاقسىبەكوۆ, مەسٸموۆ مەن قۇلىباەۆتىڭ ورنىن باسادى.
بۇلار ەكٸنشٸ ەشەلون. بۇلاردان كەيٸن ٸرٸلٸ-ۇساقتى اگەنتتٸكتەرگە جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن ٷشٸنشٸ ەشەلون بار. كەزەگٸن كٷتٸپ تۇر.
توقاەۆ ٶز گۆارديياسىن جاساقتاعىسى كەلسە, ەكٸنشٸ جەنە ٷشٸنشٸ ەشەلوندى اسىقپاي سٷزٸپ شىعۋى كەرەك. قازاقستانداعى جٷيەنٸڭ ٶزٸ جاڭا, جاس بۋىنعا سۋساپ تۇر. قازٸرگٸ جٷيەنٸڭ عۇمىرىن سٶيتٸپ قانا ۇزارتا الاسىز», – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ ەلەڭ-الاڭىنان بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن نازارباەۆپەن قاتار جاساسىپ كەلگەن ازاماتتار ساياساتتا ساناۋلى عانا قالدى. اراسىندا ەبٸقاەۆ سەكٸلدٸ ىقپالىن جوعالتا قويماعان تۇلعالار بار.
گروزين ەزٸر بيلٸكتٸڭ تٶبە باسىندا جٷرگەندەردٸڭ 50-70 پايىزى ەلگٸ ەبٸقاەۆقا قارىزدار دەيدٸ. ونىڭ ٸشٸندە بايبەك پەن ەسەت يسەكەشەۆتى بٶلە-جارا ايتىپتى.
تاسماعامبەتوۆكە از-كەم توقتالىپ, ونىڭ ساياساتقا قايتا اينالىپ سوعارىنا كٷمەن كەلتٸرٸپتٸ.
«يمەكەڭ ىقپالىن جوعالتقان جوق. ەگەر ساياساتقا ورالسا, ەلدەگٸ ەليتاارالىق تالاس-تارتىس قىزا تٷسەر ەدٸ», – دەيدٸ گروزين.
ەزٸرلەگەن دۋمان بىقاي
