Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń el ishindegi qoldaý deńgeii sońǵy zertteýler boiynsha airyqsha joǵary bolyp tur. Jańadan jariialanǵan derekterge súiensek, jurtshylyqtyń basym bóligi Memleket basshysynyń is-áreketine oń baǵa bergen, dep jazady Dalanews.kz.
Soǵan qaramastan, sarapshylar Qazaqstannyń saiasi alańynda áli de sheshimin tappaǵan túitkilder bar ekenine nazar aýdarady. Ásirese, sheshim qabyldai alatyn iri saiasatkerlerdiń tapshylyǵy men úkimet qurylymdaryndaǵy kadr almasýynyń jiileýi basqarý sapasyna ózindik áserin tigizýi múmkin degen pikirler aitylyp jatyr.
Biylǵy zertteýler Toqaevtyń joǵary reitingi kóp jaǵdaida ekonomikalyq ahýalmen tyǵyz bailanysty ekenin kórsetip otyr.
Máselen, "Strategiia" áleýmettik-saiasi zertteýler qoryn basqaratyn Gúlmira Ileýovanyń málimeti boiynsha, 2024 jyly jeltoqsanda memleket basshysyn maquldaý deńgeii 80,4 paiyzǵa jetken. Bul kórsetkish 2023 jyldyń jeltoqsanynda tirkelgen 76,4 paiyzdan edáýir joǵary.
Óz kezeginde Qazaqstannyń strategiialyq zertteýler institýty 2024 jyldyń shildesinde halyqtyń 77,1 paiyzy prezidentke senim bildiretinin anyqtaǵan.
Ileýovanyń túsindirýinshe, saýalnama barysynda adamdarǵa "Siz prezidenttiń, parlamenttiń jáne úkimettiń qyzmetin maquldaisyz ba?" degen bir ǵana suraq qoiylǵan. Saýalnamaǵa qatysýshylardyń 80,4 paiyzy "maquldaimyn" ne "jartylai maquldaimyn" dep jaýap bergen. Sondai-aq osy uiym uiymdastyrǵan basqa bir jobada prezidentke degen senim deńgeii 77 paiyz kóleminde anyqtalǵan.
Zertteý júrgizýshiler Toqaevtyń pandemiia kezeńinen bastap áleýmettik-ekonomikalyq daǵdarystarmen betpe-bet kelgenin, 2021 jyldyń jeltoqsanynda karantin shekteýleri kúsheiip turǵan tusta onyń reitingi 40 paiyzǵa deiin tómendegenin eske salady. Alaida ýaqyt óte kele ahýal turaqtalyp, 2024 jyly reiting eń joǵary dárejege kóterilgen.
Salystyrmaly túrde úkimet pen parlamenttiń reitingi el arasynda edáýir tómen ekeni baiqalady: úkimetti maquldaý deńgeii 59 paiyz bolsa, parlamenttiki 54 paiyz shamasynda. Bul aiyrmashylyqty Ileýova burynǵy prezident Nursultan Nazarbaev kezeńinde de baiqaýǵa bolatynyn aitady.
Sarapshynyń pikirinshe, Prezidenttiń reitingi árdaiym eldegi ekonomikalyq ál-aýqattyń órleýine ne quldyraýyna tikelei táýeldi: turmys jaqsarsa – qoldaý artady, turmys qiyndasa – narazylyq kúsheiedi.
Soǵan qaramastan, Ileýova júrgizgen zertteýlerdiń durystyǵyna kúmánmen qaraityndar da bar. Áleýmettik jelilerde kei adamdar mundai saýalnamalardy "múddeli taraptyń tapsyrmasymen jasalǵan" dep synaýda.
Prezidenttiń reitingi men halyqtyń tabys deńgeii arasyndaǵy bailanys anyq ańǵarylady. 2024 jylǵy jeltoqsanda "Strategiia" qory júrgizgen saýalnamanyń qorytyndysynda respondentterdiń 29,6 paiyzy "qarjylyq jaǵdaiym jaqsy" ne "óte jaqsy" dep sipattasa, 15 paiyzy "nashar" ne "óte nashar" degen. Al suralǵandardyń kópshiligi (52,8 paiyzy) "otbasymnyń jaǵdaiy ortasha" degen jaýap bergen.
Toqaevtyń kadrlyq saiasatyn baǵalaý turǵysynan sarapshylar saqtyqpen pikir bildirýde. Máselen, Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanov, Senat spikeri Máýlen Áshimbaev, Memlekettik keńesshi Erlan Qarin, Premer-Ministr Oljas Bektenov syndy birqatar basshy turaqty maquldaýǵa ie bolǵanymen, jetekshi qyzmet ieleriniń jii aýysýy saiasi salmaqtaǵy tulǵalardyń aiqyndalýyna múmkindik bermei keledi.
Syrtqy ister ministri Murat Nurtileý, Mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva, Ulttyq bank tóraǵasy Timýr Súleimenov, Astana ákimi Jeńis Qasymbek, Almaty ákimi Erbolat Dosaev syndy ózge de jetekshi laýazym ieleri jaqsy baǵalanǵanymen, kópshilik aldynda jii kórinbeýine bailanysty halyq arasyndaǵy tanymaldyǵy asa joǵary emes.
Ileýovanyń aitýynsha, prezidenttik biliktiń ekinshi merziminde memlekettik qyzmetkerler úshin basty ólshem – kásibilik pen ashyqtyq, al jeke bedeldiń ózi burynǵydai basym ról atqarmaidy.
Tsifrlyq tehnologiialar zamanynda kóp sheneýnikter el aldyndaǵy belsendiligimen artyq áńgimege ilinip qalmaýdy jón kórip, aqparattyq keńistikte shektelgen formatta ǵana boi kórsetýge kóshken.
Sonymen birge elita burynǵydai harizmasy mol saiasatkerlerden góri, salalyq máselelerdi tereń biletin, beitarap biýrokratiialyq tásildi jón sanaityn mamandardan quralýda.
"Biliktiń jekelegen ókilderi asa tanymal bolmasa da, jalpy memlekettiń aldynda turǵan mindet – basqarý tetikterin tiimdi jolǵa qoiyp, halyqtyń kóńilinen shyǵý. Demek, Toqaevtyń tanymaldyǵy da dál osy eldiń ál-aýqatyn jaqsartyp, áleýmettik suranystarǵa der kezinde jaýap berýine tyǵyz qatysty bolmaq. Eger bilik halyq kútken mańyzdy reformalardy júzege asyryp, kúndelikti túitkilderdi sheshýde belsendilik tanyta bilse, prezidenttiń senim deńgeii áli de saqtalyp, aldaǵy kezeńde de joǵary bolyp qala bermek", - deidi "Strategiia" sarapshylary.
