Freedom Inside '26

Toleranttylyq tek qazaqqa kerek pe?

Toleranttylyq tek qazaqqa kerek pe?
Baiqaisyz ba, basqa elderdiń bərinde minez bar. Jaǵalasyp, jaǵa jyrtysyp, alysyp-julysyp jatqan jahan əiteýir. Eshkim eshkimge esesin jibergisi joq. Məsele tipti ese jiberýde emes shyǵar. Məsele – ərkimniń óz aqiqaty, óz pozitsiiasy barlyǵynda, bizdińshe.

Jəne sonysynda tura biledi. Bul pozitsiia durys pa nemese burys pa, mańyzdy emes. Bastysy, ol – bar jəne nyq. 
 Solai. Basqa elderdiń bərinde minez bar. Tek biz ǵana tym toleranttymyz nemese tym mədeniettimiz. Solai kórinýge jəne solai syily bolýǵa tyrysqymyz keledi. Əlemniń aldynda.
Biz Ýkrainadaǵy nemese Siriiadaǵy qantógistiń beibit túrde sheshilýin qalaimyz deimiz. Biraq, onyń qalai jəne qandai jolmen sheshilýi kerektigin aitpaimyz. Nemese aita almaimyz...
Sebebi, jaltaqpyz. Ýkrainadaǵy qantógisti jasap otyrǵan Resei, onyń ishinde Məskeý, onyń ishinde Kreml ekenin əlem əldeqashan aitqan. Aiyptaǵan. Biraq, biz emes. Biz anda da, mynda da joqpyz. «Biz Ýkrainadaǵy jaǵdaidyń beibit sheshilýin qalaimyz». Syrt kózge əiteýir aitylý úshin aityla salǵan dúnie siiaqty. 
Bardy bar, joqty joq dep aita almaityn memleket qalai syily bolady? 
«Siriiadaǵy qantógistiń beibit sheshilýin qalaimyz». Syrtqy ister ministrligi osyndai málimdeme jasaidy. Durys. Kim qalamaidy? Əlem əldeqashan aitqan: «Diktator (Bashar Asad) taǵynan taimai, Siriiaǵa tynyshtyq joq».

Əlemniń bizden bir ereksheligi Siriiadaǵy jaǵdaidyń beibit sheshilýin qalap qana otyrǵan joq, sonyń jolyn, ádis-amalyn kórsetip otyr. 
Anyǵy, əlem əste tolerantty emes. Tózgisi kelmeidi. Tóze almaidy. Kórse aitady. Kóne almaidy. 
Toleranttylyq. Qazaqshasy tózimdilik. Týrasyn aitqanda kónbistik. Úndemestik. Taǵy ne? 
Toleranttylyqtyń taǵy bir maǵynasy minezsizdik siiaqty, bizdińshe. Minezsiz adam ǵana emes, minezsiz memleketter de bolady. 
Olar bərine unaýǵa tyrysady. Eshkimniń kóńiline kelgisi kelmeidi. Tym sypaiy. Tym qonaqjai. Fantaziialyq, bylai qaraǵanda múldem ýtopiialyq ideialardy ortaǵa tastaityn da solar. Olar əlemdi aýyzbirshilikke shaqyrady, shaqyrǵysy keledi.
Alaida əlem realizmde ómir súredi, ómir súrgen de. Əýel bastan...
Al, toleranttylyq ózektiligi ólgen əldeqashan. Sebebi, tózýge bolmaityn dúnieler bar. Ondaida minez kerek,  dúnie búlinip ketse de. Biraq, biz báribir de bárine tózip kelemiz...

Dýman BYQAI


Abai.kz