Freedom Inside '26

تولەرانتتىلىق تەك قازاققا كەرەك پە?

تولەرانتتىلىق تەك قازاققا كەرەك پە?
بايقايسىز با, باسقا ەلدەردٸڭ بəرٸندە مٸنەز بار. جاعالاسىپ, جاعا جىرتىسىپ, الىسىپ-جۇلىسىپ جاتقان جاھان əيتەۋٸر. ەشكٸم ەشكٸمگە ەسەسٸن جٸبەرگٸسٸ جوق. مəسەلە تٸپتٸ ەسە جٸبەرۋدە ەمەس شىعار. مəسەلە – əركٸمنٸڭ ٶز اقيقاتى, ٶز پوزيتسيياسى بارلىعىندا, بٸزدٸڭشە.

جəنە سونىسىندا تۇرا بٸلەدٸ. بۇل پوزيتسييا دۇرىس پا نەمەسە بۇرىس پا, ماڭىزدى ەمەس. باستىسى, ول – بار جəنە نىق. 
 سولاي. باسقا ەلدەردٸڭ بəرٸندە مٸنەز بار. تەك بٸز عانا تىم تولەرانتتىمىز نەمەسە تىم مəدەنيەتتٸمٸز. سولاي كٶرٸنۋگە جəنە سولاي سىيلى بولۋعا تىرىسقىمىز كەلەدٸ. Əلەمنٸڭ الدىندا.
بٸز ۋكرايناداعى نەمەسە سيريياداعى قانتٶگٸستٸڭ بەيبٸت تٷردە شەشٸلۋٸن قالايمىز دەيمٸز. بٸراق, ونىڭ قالاي جəنە قانداي جولمەن شەشٸلۋٸ كەرەكتٸگٸن ايتپايمىز. نەمەسە ايتا المايمىز...
سەبەبٸ, جالتاقپىز. ۋكرايناداعى قانتٶگٸستٸ جاساپ وتىرعان رەسەي, ونىڭ ٸشٸندە مəسكەۋ, ونىڭ ٸشٸندە كرەمل ەكەنٸن əلەم əلدەقاشان ايتقان. ايىپتاعان. بٸراق, بٸز ەمەس. بٸز اندا دا, مىندا دا جوقپىز. «بٸز ۋكرايناداعى جاعدايدىڭ بەيبٸت شەشٸلۋٸن قالايمىز». سىرت كٶزگە əيتەۋٸر ايتىلۋ ٷشٸن ايتىلا سالعان دٷنيە سيياقتى. 
باردى بار, جوقتى جوق دەپ ايتا المايتىن مەملەكەت قالاي سىيلى بولادى? 
«سيريياداعى قانتٶگٸستٸڭ بەيبٸت شەشٸلۋٸن قالايمىز». سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ وسىنداي مەلٸمدەمە جاسايدى. دۇرىس. كٸم قالامايدى? Əلەم əلدەقاشان ايتقان: «ديكتاتور (باشار اساد) تاعىنان تايماي, سيريياعا تىنىشتىق جوق».

Əلەمنٸڭ بٸزدەن بٸر ەرەكشەلٸگٸ سيريياداعى جاعدايدىڭ بەيبٸت شەشٸلۋٸن قالاپ قانا وتىرعان جوق, سونىڭ جولىن, ەدٸس-امالىن كٶرسەتٸپ وتىر. 
انىعى, əلەم əستە تولەرانتتى ەمەس. تٶزگٸسٸ كەلمەيدٸ. تٶزە المايدى. كٶرسە ايتادى. كٶنە المايدى. 
تولەرانتتىلىق. قازاقشاسى تٶزٸمدٸلٸك. تۋراسىن ايتقاندا كٶنبٸستٸك. ٷندەمەستٸك. تاعى نە? 
تولەرانتتىلىقتىڭ تاعى بٸر ماعىناسى مٸنەزسٸزدٸك سيياقتى, بٸزدٸڭشە. مٸنەزسٸز ادام عانا ەمەس, مٸنەزسٸز مەملەكەتتەر دە بولادى. 
ولار بəرٸنە ۇناۋعا تىرىسادى. ەشكٸمنٸڭ كٶڭٸلٸنە كەلگٸسٸ كەلمەيدٸ. تىم سىپايى. تىم قوناقجاي. فانتازييالىق, بىلاي قاراعاندا مٷلدەم ۋتوپييالىق يدەيالاردى ورتاعا تاستايتىن دا سولار. ولار əلەمدٸ اۋىزبٸرشٸلٸككە شاقىرادى, شاقىرعىسى كەلەدٸ.
الايدا əلەم رەاليزمدە ٶمٸر سٷرەدٸ, ٶمٸر سٷرگەن دە. Əۋەل باستان...
ال, تولەرانتتىلىق ٶزەكتٸلٸگٸ ٶلگەن əلدەقاشان. سەبەبٸ, تٶزۋگە بولمايتىن دٷنيەلەر بار. وندايدا مٸنەز كەرەك,  دٷنيە بٷلٸنٸپ كەتسە دە. بٸراق, بٸز بەرٸبٸر دە بەرٸنە تٶزٸپ كەلەمٸز...

دۋمان بىقاي


Abai.kz