Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵy sarapshylarynyń 2024 jyldyń 9 aiyndaǵy elimizdiń bank sektoryna júrgizgen ekonomikalyq sholýy jariialandy. Oǵan sáikes, 2024 jyldyń qańtar-qyrkúiek ailary aralyǵynda bank sektory ekonomika sýbektilerine rekordtyq somada, iaǵni 26,1 trln teńge kóleminde jańa nesieler usynǵan, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Al bul JIÓ-niń 19,4%-yn quraityn kólem, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda (21,3 trln teńge) atalǵan kórsetkish 4,7 trln teńgege nemese 22,2%-ǵa ósti. Bul aradaǵy 20%-dan astam ósimdi jekelegen (+23,3%) jáne korporativtik zaemdar (+21,2%) quraidy. Nesielerdiń birshama úlken úlesi (50,3%) kásipkerlik sýbektilerge tiesili.
Bank sektoryndaǵy basty qubylystar
Biznesti nesielendirýdegi eleýli ósim onyń barlyq segmentinde baiqalady: shaǵyn +20,5%, ortasha +16,0%, iri kásipkerlik + 23,6%. Bul qaryzdar boiynsha baǵa jáne baǵaǵa jatpaityn sharttardy jumsartý, jańa onlain-ónimderdiń iske qosylýy, iri investitsiialyq jobalardy iske asyrý, kásiporyndardyń tiimdiligin arttyrý (óndirilgen ónim, kórsetilgen qyzmetter men oryndalǵan jumystar kólemi 9,9%-ǵa, jyl boiyndaǵy alty aida 6,1 %- ǵa ósti), ShOB qaryz alýshylary úshin básekelestiktiń kúsheiýi, sondai-aq 2023 jyly keiinge qaldyrylǵan suranysty (iri bizneste) qanaǵattandyrý syndy jaǵdailarǵa bailanysty múmkin boldy.
Tutynýshylardyń joǵary belsendiligi jalaqynyń ósýine (+10,3%), jańa klientterdiń taǵy da ústemelenýine (+241 myń 9m24), bólip tóleý túriniń keń tanymaldylyǵyna, marketingtik aktsiialardyń ótkizilýine, jinaqtary bar halyqtyń tómen úlesine (31%, jinaq koeffitsienti 4,9%-ǵa deiin tómendedi) bailanysty bolýy múmkin.
Bazalyq syiaqy mólsherlemesiniń baiqastap tómendeýi aiasynda bizneske arnalǵan kreditter boiynsha baǵa sharttary birtindep jaqsarady, biraq bul, negizinen orta (-130 b.p.) jáne iri bizneske (-190 b.p.) qatysty syiaqy mólsherlemelerin tómendetý esebinen oryndalady. Shaǵyn biznes úshin nesie syiaqysynyń mólsherlemeleri ósti (+180 b.p.), biraq olardyń túpkilikti quny "Damý" KDQ sýbsidiialary men kepildikteri esebinen qamsyzdandyrý sipatynda aitarlyqtai tómendeýi múmkin.
Bólshek segmentte ortasha mándegi stavkalarǵa paiyzsyz bólip tóleý boiynsha júrgizilgen marketingtik aktsiialar aitarlyqtai áser etken. Tómendegen jyldyq tiimdi syiaqy mólsherlemesiniń áseri áli baiqalmaidy, mundai ózgeris 2024 jyldyń tamyz aiynyń sońynda engizilgen bolatyn. Degenmen, aktivterdiń kiristiligi men qorlandyrý júiesindegi stavkalardyń jalpy tómendeýi aiasynda ondaǵy 2022 jyldan beri baiqalǵan ósim toqtady jáne tórtinshi toqsanda da tómendeýi múmkin.
Mindettemeler júiesi ósiminiń draiveri qazaqstandyqtardyń salymy (ósimniń 67%) bolyp tabylady. Olardyń jinaǵy tartymdy joǵary stavkalar, salyqtyq aýdarymdardyń az bolýy jáne paiyzdardy kapitaldandyrý esebinen nominaldy tabystardyń jáne kompaniialardyń qarjy nátijeleriniń ulǵaiýy aiasynda ósti.
Biznestiń jalpy damýy, turaqty portfeldiń sapasy jáne paiyzdyq marja (6,5%) sektordyń tabysyn arttyrýǵa yqpal etti, bul óz kezeginde onyń kapitaldandyrý deńgeiine oń áser berdi.
"2024 jyly banktik nesielendirý ekonomikalyq ósimniń jalpy baiaýlaýyna qaramastan joǵary jáne turaqty bolyp qaldy: 2023 jyldyń sáikes kezeńindegi 4,9%-dan 4%-ǵa deiin jáne bazalyq syiaqy mólsherlemesi 15,75%-dan 14,25%-ǵa deiin tómendetildi. Bul, kóbinese bankterdegi aktivter men kapitaldyń 30% ótimdilikti qamsyzdandyrǵan qorynyń arqasynda múmkin boldy: menshikti kapital — 8,3 trln teńge, bul olarǵa aqsha resýrstaryna degen suranysty qanaǵattandyrýǵa jáne kreditteýdiń joǵary qarqynyn ustaýǵa, sondai-aq salymshylar aldyndaǵy óz mindettemelerin oryndaýǵa jáne yqtimal táýekelderdi jabýǵa múmkindik berdi", - dep atap ótti QQQ sarapshylary.
Bizneske arnalǵan kreditter portfeli ósiminiń jedeldeýi baiqalady: bir jyl burynǵy 6,6%-dan 7,4%-ǵa deiin, biraq qarapaiym halyqqa usynylǵan qaryzdar portfelindegi ósim baiaýlady: 18,5%-dan 16,6%-ǵa deiin. Bul ekonomikada tutynýshylyq suranysqa qaraǵanda investitsiialyq suranysqa kóbirek qoldaý jasalǵanyn bildiredi.
Biznestiń turaqty ósimi, qarjy nátijeleri men sektordy kapitaldandyrýdyń jaqsarýy reitingtik agenttikterdiń tsifrynda da kórinis tapty: jyl basynan beri olar EDB reitingterin segiz ret kóterdi; alty EDB boljamdaryn jaqsartý turǵysynda qaita qarady. Sondai-aq "jaǵymdy" boljamdy taǵy segiz EDB saqtap qaldy, bul reitingterdiń odan ári ósý áleýetiniń saqtala beretinin tanytýy múmkin.
"Sektor jinaqtar men investitsiialardy tiimdi qaita bólip qarastyrý turǵysyndaǵy basty fýnktsiiasynan bólek, memlekettik biýdjettiń salyq túsimderinde de mańyzdy ról atqara otyryp, eldegi innovatsiialardyń draiveri bolýda: 2023 jylǵy ekonomikadaǵy úlesi - 11,2%, jumyspen qamtý — 200 myńnan astam adam", dep túsindiredi sarapshylar.
Buǵan deiin biz Analitikalyq kredittik reiting agenttigi sarapshylarynyń elimizdiń 2025-2027 jyldaryna arnalǵan makroekonomikalyq kórsetkishterine jasaǵan ekonomikalyq taldaýyn jariialaǵan bolatynbyz.
