Qazaq tiliniń taǵdyry – el taǵdyry. Sońǵy jyldary qoǵamdaǵy eń ótkir ári sezimtal taqyryptardyń biri – memlekettik tildi damytý máselesi. Qazir qazaq tilin oqytýǵa jáne mektepterde shynaiy tildik orta qalyptastyrýǵa arnalǵan sharalar júieli túrde júzege asýda.
2023 jyldan bastap balabaqshalarda júzege asyp jatqan «Tilge boilaý» baǵdarlamasy – osy baǵyttaǵy jańa bastamalardyń biri. Erte jastan tilge baýlý ideiasy álemdik tájiribege súiengenimen, qazaqstandyq jaǵdaiǵa beiimdelip jasalǵany erekshe mándi baǵdaralma.
Ǵalymdar da, praktik mamandar da erte jastaǵy qabyldaý qabileti eresekterden áldeqaida joǵary ekenin jaqsy biledi. Demek, balany úsh jasynan bastap memlekettik tilge baýlý – bolashaqta tildik kedergini azaitýdyń eń tiimdi joly. Baǵdarlama qazirdiń ózinde bes óńirde synalyp jatyr, aldaǵy ýaqytta el kóleminde engizilmek. Mundaǵy basty jańalyq – qazaq tilin úiretý shyǵarmashylyq erkindikke negizdelip, balanyń qiialy men oilaýyn shektemei, kerisinshe damytýǵa baǵyttalýy.
Qazaq tilin úiretý ata-ananyń suranysy men qoǵamnyń qajettiligine tirelip tur. «Tilge boilaý» jobasy da ata-analardyń pikirine súienip jasalǵan. Bul – memlekettik saiasattyń halyqpen úndestiginiń belgisi. Tájiribe kórsetip otyrǵandai, ata-ana men mekteptiń múddesi bir arnaǵa toǵysqanda nátije áldeqaida joǵary bolady. Bala mektepte alǵan bilimn úide jalǵastyryp, kúndelikti ortada qoldansa, tildiń ómirsheńdigi artady. Sondyqtan bul baǵdarlamanyń kezeń-kezeńimen mektep júiesine engizilýi – ýaqyt talaby.
2024 jyly 5,5 myńnan astam qazaq tili men ádebieti pániniń muǵalimi biliktiligin arttyrdy. Bul baǵyttaǵy jumystar sapaly bilim berý isiniń tiregi. Óitkeni muǵalimniń kásibi deńgeii joǵarylamai, oqýshynyń nátijesi de óspeidi. Biliktilikti arttyrý naqty ádis pen tájiribe berýge baǵyttalsa ǵana shynaiy nátije beredi. Sońǵy jyldary pedagogtarǵa arnalǵan treningterde tsifrlyq quraldardy qoldaný, kommýnikativtik ádistemelerdi engizý jáne tildik ortany qurýdyń jańa tásilderi basty nazarǵa alynyp keledi.
Eleýli jańalyqtardyń biri – alǵash ret 5–8 jáne 10-synyp oqýshylary úshin qazaq tilinen emtihan tapsyrýdyń engizilýi. Bul oqýshylardyń baǵdarlamany tereńirek meńgerýge yntalandyratyn túsetini anyq.
Osy reformalardyń barlyǵyn bir arnaǵa toǵystyrsaq, memleket qazaq tilin damytýdy tek uranmen emes, naqty ispen júzege asyryp otyrǵanyn kóremiz. Tildiń mártebesi tek zańda jazylǵan baptarmen emes, kúndelikti mektepte, balabaqshada, otbasynda júzege asqanda ǵana kúsheiedi. Sondyqtan «Tilge boilaý» siiaqty baǵdarlamalar men muǵalimderdiń kásibi damýyna salynǵan investitsiialar – til saiasatynyń tiregi ainalyp keledi.
