Freedom Inside '26

Taijan: "Qyrymnyń anneksiialanǵanyn Toqaev bilmeidi deisizder me?"

Taijan: "Qyrymnyń anneksiialanǵanyn Toqaev bilmeidi deisizder me?"
Saiasatker, ekonomist Muhtar Taijan prezident Toqaevtyń Qyrymǵa túbegine qatysty málimdemesine bailanysty pikir bildirdi dep habarlaidy Dalanews.kz.

 Nemistiń Deutsche Welle agenttigine suhbat bergen Toqaev "Qyrymdaǵy jaǵdaidy anneksiia dep aitpaimyz" degen edi. 

Taijannyń pikirinshe Memleket basshynyń Reseidiń Qyrymdy basyp alǵanyn bilmeýi múmkin emes. Al aitpaýynyń sebebi bar. 

"Qyrym anneksiialanǵan ba?..

BUU, EO jáne búkil órkenietti álem, árine ol anneksiia jáne halyqaralyq quqyq negizderin óreskel buzý degen pikirde. Qalai sonda, MHQMI túlegi, diplomat, kóp jyl syrtqy ister ministri bolǵan, BUU bas hatshysynyń orynbasary Toqaev muny bilmeidi dep oilaisyzdar ma?

Árine, biledi ony. Onda ol búgingi suqbatynda nege sóitip aitqan joq?

Bizdiń munai men gaz, metalldar, rýdalar, astyq pen kómirdiń 100% derligi, barlyǵy eksport túri Reseidiń territoriiasy arqyly ótedi. Bir sózben aitqanda, barlyq dollar elimizge Resei arqyly keledi.

 Biz dál sol dollarlarǵa import satyp alamyz.


Taǵy da barlyq import - jeitin tamaǵymyzdan bastap, kietin kiimimizge deiin Resei territoriiasy arqyly keledi bizge, paidalanatyn barlyq import túri: edenge tóseletin parketten bastap tóbedegi shamdarǵa deiin, sabyn men dárethana qaǵazy, gadjetter men teledidar deisiz be, bári.


Bizde Astananyń soltústiginde áskeri bólimder joqtyń qasy, barlyǵy ashyq jatyr. Ne bola qoiady deisiz, áne astanadan birneshe júz shaqyrym jerde Qaraǵandynyń arǵy jaǵynda Priozerskide Resei áskerleri tur ǵoi.


Baiqońyr kimniń qolynda ekenin, aitpai-aq ta qoiaiyn.


Ai saiyn derlik Kapýstin Iardan (Astrahan) ushyrylǵan ballistikalyq zymyrandar Astanadan birneshe júz shaqyrym jerde ornalasqan Sary-Shaǵanǵa kelip qulap jatady. Biraq olar kezdeisoq qatelik jasap alýy da múmkin ǵoi, onda Astanamyz joq dei berińiz.


Bizdiń, tipti óz qorǵanysymyz, áýe qorǵanysy da joq.Bizdiń ondaǵan myń stýdentterimiz Reseide oqidy. Olardy oqýdan shyǵara salýǵa nemese soqqyǵa jyǵa salýǵa ábden bolady. Máselen, 2015 jyly túrik stýdentterine qatysty solai jasalǵan, ol kezde reseilik joiǵysh ushaqty túrikter atyp túsirgen.


 Endi bizdiń sanamyzdyń jaiyna keleiikshi.


Teledidardaǵy jáne kóliktegi radio tetikterin almastyryp qosyp kórińizshi.  Ondaǵy 100 arnanyń 70-i - orystardiki. Gazet-jýrnal dúńgirshekterine, kitap dúkenine bas suǵyp kórińizshi: 90% -y - Resei.Jyl saiyn bizde ondaǵan, tipti júzdegen myń adam georgii lentasyn taǵyp, sherýge shyǵady.


Sizdińshe, olarǵa «burynǵy Uly Otany», «Resei Anasy» renjimeidi dep oilaisyzdar ma? Georgii lentalary Kalashnikov myltyqtaryna ońai-aq ainalyp ketedi dep oilamaisyzdar ma? Týra solai Qyrymda jáne Donbasta boldy emes pe?


Olar ony áli de «qaitalai» alady.Qyrym anneksiiasynda táýelsiz ustanymǵa ie bolý úshin, EŃ BIRINShI, myqty táýelsiz ekonomika, ulttyq ideologiia, myqty mektepter, qýatty ýniversitetter, tiimdi armiia qurýyńyz kerek.


Mine, tekke ketken táýelsizdik alǵannan bergi jyldar boiyna osy nársemen shuǵyldanýymyz kerek edi bizge. Aldaǵy jyldary da dál osy nárselerdiń ornyn toltyrýymyz kerek.Mine, sol kezde ǵana biz aqty aq, qarany qara dep atai alamyz.


Qudaiǵa shúkir, osynyń bárine qaramastan, biz Qyrymdy Reseige qosýdy resmi túrde moiyndamaimyz. Resmi túrde biz Ýkrainanyń Qyrymmen jáne Donbasspen qosyp alǵandaǵy territoriialyq bútindigin moiyndaimyz.


Siz ben biz FB betinde oiymyzǵa kelgen kez kelgen nárseni jaza alamyz, eger qalasaq, tipti balaǵattai da beremiz, biraq biz elimiz úshin ázirge jaýap bere almaimyz.


Reseimen ashyq qaqtyǵysý dál qazir bizdiń memleket úshin kerek emes nárse. Bizge ýaqyt kerek, osy ýaqyt ishinde biz Qazaqstandy jan-jaqty nyǵaitýǵa mindettimiz.