Tana myrzanyń rýy-Muryn, onyń ishinde Janai. Qazaq halqy kóńili darhan, jany jomart, jaisań, márt jandarǵa «Myrza» degen at bergen. Tana myrza da sondai jandardyń qatarynan bolǵan.
Tana myrza halyqtyń saýatyn ashyp, jastardy oqytý maqsatynda Ertis ózeninen 10 shaqyrym jerde meshit saldyryp, janynan eki medrese ashyp, óner adamdary men balýandardy da árqashan qoldap otyrǵan.
1850 jyldary úsh júzge saýyn aitqan Qunanbaidyń ákesi Óskenbai bidiń asyn tórt adam basqarǵan eken. Solardyń biri - Tana myrza.
El aýzynda qalǵan Tana myrza týraly birneshe ańyzǵa toqtalyp ótsek.
Tana myrzanyń dúniege kelýi týraly ańyzda: ákesiniń túsinde shańyraqtan túsken naizaǵai tanadai bop jarqyrap kep, qara qazandy qaq jaryp, jerge kirip ketipti. Túsinen shoshyǵan jas jigit Sháki bige baryp túsin jorytqan eken. «Kelinshegiń eki qabat eken, naizaǵai shańyraǵyńnan jarqyrap kep tússe, asa aqyldy ul tabady. Qara qazandy qaq jaryp, tanadai bop kirip ketse, ol bala qara qyldy qaq jarǵan ádil bi bolady»,-depti. Aitqanyndai kelinshegi ul tabady. Balanyń atyn qoiǵyzý úshin Sháki bidi ertip kelipti. Sháki bi: «Aty Tana bolsyn, aqyldy dana bolsyn, halqyna pana bolsyn!»-dep atyn Tana dep qoiǵan eken deidi.
Tana myrza birde batyr jortýylshy Janbike Qaban batyrdyń aýylynyń janynan ótip bara jatyp, dalada júrgen oǵan burylǵan eken. Ol kezde Tana myrzanyń jasy egdelegen, al Qaban jastaý bolsa kerek.
- Úige túsip qonaq bolyńyz, - degen Qabanǵa Tana myrza: - Úiińe de túser edim, qonaǵyń da bolar edim, batamdy da berer edim, biraq qazanyń taza bolsa, - depti.
- Myrza, qazanym sizge taza bolady, - degen soń, sol kúni Qabannyń qurmetti qonaǵy bolady. Tańerten attanar aldynda Tana myrza Qabanǵa: - jańa menen buiymtai suradyń ǵoi, babań Toqtaǵul da jasynda jortýmen bolǵan eken. «Erden iman qutylmaidy» degen, Qudai áýelde artyq jaratqan Toqtaǵulǵa, sol kásipti tastaǵan soń, mal men baq túgel qonypty. Meniń buiymtaiym - sen de budan bylai jortýshylyqty toqtat. Babań Toqtaǵuldyń qasieti men baǵy darysyn, áýmin!-dep bata beripti.
Dalaǵa shyqqanda myrza óziniń er-turmany basqa bir bóten atta ertteýli turǵanyn kóredi. Sol kezde Qaban: - Myrza, siz keshe qazanyń taza bolsyn degen soń, sizdiń maldan taza mal bolmas dep, atyńyzdy qonaq asyǵa soiyp, ornyna ózimniń myna tól atymdy erttep qoidym, - deidi.
-Jaraidy, sóziń jón deidi de, atqa qonǵan soń myrza: - Al, qaraǵym Qaban, álgi buiymtaiym-buiymtai, sol tilegim-tilek, - dep kóńildi qoshtasyp júrip ketipti.
Mine osydan keiin myrzanyń batasy tigen Qaban jortýyldy múldem toqtatyp, abyroily el aǵasyna ainalypty. El qurmettep Qaban batyr dep atapty.
Birde Tana myrza qyrjynyń Surtai aqynyna: «Meniń jaqsy jamanymdy jasyrmai bir aýyz óleńge syiǵyzshy, naǵyz aqyn ekenińdi bileiik» - depti. Tana ózi kóse kisi eken. Sonda Surtai bógelmesten:
Qarashy Tana myrza kósesine,
Ainymai neǵyp tartqan sheshesine.
Aqyl-oi, baq dáýletti túgel bergen
Bitpegen saqal - murttyń esesine, - depti. Ónerine riza bolǵan Tana ústine shapan jaýyp, astyna at mingizipti.
El aýzynda Tana myrza jaily taraǵan áńgime-ańyzdar jeterlik.
Derekter Tarbaǵatai aýdandyq tarihi-ólketaný murajaiynyń qorynan alynǵan.
ShQO ISB «Rýhani jańǵyrý» óńirlik ortalyǵy
