QR Joǵarǵy sotynyń tóraǵasy Jaqyp Asanovtyń nazaryna!
«Mynaý zaman kimdiki? Kúshtiniki! Aýzy alty qarys tistiniki!».
Búginde elimizde qara qyldy qaq jarýy tiis sottarǵa aitylar syn az emes. Tórdegi sottar tym qatal, tym tákappar, tym biik. Aldyna kelgen adamnyń aǵyn aqtap, qarasyn aiyptap, ádiletti sheshim shyǵarýdan góri, jýas miskinnen qylmysker, basbuzar obrazyn kórýge beiim turady. Sondyqtan da qazir sot júiesine degen eldiń senimi taýsylyp barady.
Jaqynda bizge arasha surap, ádilet izdegen Lázzat Ýyzbaevadan hat kelip tústi. Qyzylorda oblysy, Shieli kentiniń turǵyny óz aryzynda sotqa qatysty bolǵan oqiǵany bastan-aiaq baiandap berdi.
– Qyzylorda oblystyq qylmystyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotynyń sýdiasy Ashat Sabyrov meniń inim Bekbolat pen dosy Nursultandy Qylmystyq kodekstiń 120 baby 3-1 bóliginiń birinshi tarmaǵymen kináli dep taýyp, 7 jyl 6 aiǵa bas bostandyǵynan aiyrdy. Bul eki bala da kámeletke tolmaǵan. Olar A esimdi bir qyzdy zorlady degen bappen jazalanyp otyr. Jábirlenýshimin degen qyz kámelet jasqa tolmasa da, bet-álpeti úlken qyzǵa uqsaidy. Ózi sondai pysyq, taqyldap tur. Ol óz erkimen álgi eki jigitpen jynystyq qatynasqa túsken. Tipti, munyń aldynda da ol 5-6 jigitpen jatqan. Ony qyzdyń ózi de moiyndap, tipti zorlaǵany týraly politsiiaǵa aryzdanǵan. Biraq tergeý barysynda bes balanyń isi jabylyp ketedi de, aqshasy joq meniń inim dosy ekeýi qamaýǵa alynady. Áitpese, aldynda bes balanyń ata-analary da bizben birge tergeýge baryp júrdi. Tipti zorlady dep aiyptalǵandardyń ishinde Shieli aýdandyq sot oryndaýshynyń balasy da boldy. Osyndai qyzmette otyrǵan ata-analardyń balalary bosatylyp ketti de, tolyq emes otbasynan shyqqan (anasy joq) Bekbolat dosymen birge jaza arqalap otyr. Sonda ádilettilik qaida?
Ol qyz munyń aldynda bes-alty jigitpen aqshaǵa jynystyq qatynasqa túsken. Muny estigen inim ol qyzben telefon arqyly tanysyp, sóilesip júredi. Bir kúni páter jaldap, sonda barady. Ol jerde eshqandai zorlyq bolmaǵanyn páter iesi de rastap otyr. Iaǵni, bári óz erkimen jasalǵan. Biraq arada eki ai ótken soń, qyzdyń sheshesiniń sińlisi politsiia bólimine aryz beredi. Eki ai buryn jynystyq qatynasqa túskennen keiin de bular birneshe ret kezdesken. Kóshede qydyryp júrgen. Shamaly kúnnen soń, taksi bolyp júrgen Bekbolattyń dosy Nursultanmen kezdesip, mekteptiń janynda jynystyq qatynasqa túsken. Osy kezde Nursultan Bekbolatty shaqyrady. Inim eki bala bolyp kólikpen barǵan kezde júrgizýshi kýáliginsiz mashina aidaǵany úshin politsiia ustaidy. Osy ýaqytta kóliktiń ishinde álgi jábirlenýshimin degen qyz da otyrady. Eger shynymen zorlyq kórse, nege sol kezde politsiiaǵa shaqymdanbady? Nege kómek suramady? Kerisinshe, ol qaita baldarmen qalǵan...
Bul rette sot ádil sheshim shyǵarǵysh bolsa, qyzdyǵyn alǵan bala qaida, odan keiin baryp júrgen bes jigit qaida? Olar nege jazasyz qalady? Ákeleri qyzmette otyrsa, olardyń balalarynyń isi jabyla bere me? Airan ishken qutylyp, shelek jalaǵandar tutyla ma? Mine, men osyǵan qatty nalimyn, ishim ashidy...
Muhametqali MADIIaROV, advokat:
– Negizi, aryz jazǵannan keiin bul qyzdyń ózi: «Men aryz jazǵym kelmep edi, tátem ǵoi qoimai jatqan» degen sózderi bar. Onyń barlyǵy kýálarmen de, videozapistermen de, tipti jábirlenýshiniń jaýabymen de dáleldenip otyr. Munyń aldynda da ol birneshe jigitpen jynystyq qatynas jasaǵan. Sot meditsinalyq saraptamasy da qyzdyq perdesi burynnan buzylǵan degen qorytyndy berip otyr. Sondai-aq sot saraptamasy qyzdyń denesinde eshqandai jaraqattar joq ekendigin kórsetken.
Tipti prokýrordyń ózi aiypty 122-baptyń 1-bóligine ózgertedi. Iaǵni, aýyr bapty jeńiline aýystyrady. Osyǵan bailanysty prokýror bir jyl bas bostandyǵynan aiyrýdy surap, keiinnen isti raqymshylyqpen qysqartýdy suraidy.
Bul jerde mynany eskergen jón. Prokýror aiypty ózgertse, sot sol aiyptyń tóńireginen asyp ketpeýi kerek. Demek, memlekettik aiyptaýshy – prokýror zań boiynsha aiypty ózgertse, sot sol aiyptyń tóńireginde ǵana úkim shyǵarýy tiis. Sot ózgertilgen bap boiynsha kinási bar ma, joq pa, álde odan da jeńildetetin jaǵdailar jasaýǵa bola ma, sony qaraýy tiis. Biraq sot prokýrordyń aiybyn negizge almai, burynǵy bappen (Qylmystyq kodekstiń 120-babatynyń 3-1 bóligi 1-tarmaǵymen) úkim shyǵarady.
Bul negizsiz dep esepteimin. Sebebi, olardyń óz erkimen jynystyq qatynasqa túskeni dáleldengen. Prokýror kámeletke tolmaǵandardyń isti jan-jaqty tekserip, anyqtap, 122-baptyń 1-bóligimen, jeńil jazamen aiyptaý kerektigin kórsetip otyr. Alaida, sot aiyptyń tóńireginde joq bappen sottap otyr. Bul zańdy belden basý emes pe? Kámeletke tolmaǵan balalardy qatal zańmen sottaityndai dálel joq qoi. Barlyǵy óz erkimen bolǵan. Sot saraptamasy da, kýálar da, jábirlenýshiniń ózi aitqan zapister de anyqtap turǵan joq pa? Tipti ol az deseńiz, prokýror da aiypty ózgertip otyr. Endi odan artyq ne kerek?.. Men tómende prokýrordyń apelliatsiialyq ótinish hatyn da jiberemin. Onda barlyǵy túsinikti jazylǵan...
QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev, QR Joǵarǵy soty bul másele zańdy sheshimin taýyp, ádildik saltanat qurady degen oidamyz. Ádilet izdegen jannyń janaiqaiyn esh boiamasyz, qaz-qalpynda berýdi jón sanadyq. Endi bul is ári qarai baqylaýǵa alynyp, oń sheshimin tabady dep senemiz...
Aita keteiik, biz bul máseleni nazardan tys qaldyrmai, aldaǵy ýaqytta istiń qalai sheshiletinin kópshilikke usynatyn bolamyz...
Serik JUMABAEV
