Freedom Inside '26

Sozaqta Keńes zamanynda qiratylǵan «Baldysý» meshiti qaita ashyldy

Sozaqta Keńes zamanynda qiratylǵan «Baldysý» meshiti qaita ashyldy
Kúni keshe ǵana Sholaqqorǵan aýyl ákimdigi okrýgine qarasty Baldysý aýylynda «Baldysý» meshitiniń ashylyp, kópshilikti qýanyshqa bóledi. 1928 jylǵa deiin aýylda bir meshit jaiy bolǵan. Biraq Keńes ókimeti ornaǵanda  qyzyldar imandylyq úiin qiratyp, paidalanýǵa jaraityn tustaryn rettep atqoraǵa ainaldyryp jiberipti. Sondyqtan búgin ashylǵan meshit araǵa 90 jyl salyp, jańadan turǵyzylǵan jańa meshit desek bolady.

Meshittiń ainalasy qorshalyp, gúl egetin gúlzar alańdary rettelip, ainalasy asfalttelip, Qudai úiiniń aldyna oiýly tastar tóselip aýylǵa erekshe reń berip tur. Jalpy aýylǵa meshit salý jumysy týraly bastama áýel bastan aýyl turǵyndary tarapynan bolǵan. Sol bastamany aýyldyń perzenti, aýdandyq máslihattyń depýtaty, kásipker Báiken Ámetjanov qoldap, demeýshilik jasap, óz qarajaty esebinen Allanyń jerdegi úiin ózgeshe jobamen salypty.

Alaqandai aýylǵa aibar men kórikimen airyqsha sán berip turǵan meshit aýlasy qyzyldy-jasyldy sharlar ilinip, qoldaryna túrli jalaýsha ustaǵan jastar aitýly sharaǵa erekshe ún qosty desek bolady.

Osylaisha Sozaq aýdanynyń 90 jyldyǵyna orai Baldysý aýylynda barsha musylman qaýymynyń qýanyshyna ainalǵan 80 oryndyq meshit el igiligine berildi.

Sharaǵa Qazaqstan musylmandar dini basqarmasynyń birinshi naib múftii, Túrkistan oblysynyń ókil imamy Naýryzbai qajy Taǵanuly, Qazaqstan qajylar qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Erkin qajy Dýanaev, Túrkistan oblysy Qoja Ahmet Túrkistan meshitiniń naib imamy, qari Súleimen qajy, Túrkistan oblysynyń Qurmetti azamattary Qanjigit qajy, Talǵat Baimahanov, Sozaq aýdanynyń Qurmetti azamaty Seksenbai qajy Turysbekov, aýyldyń burynǵy imamy Toqtarbaiqajy Moldabekov siiaqty birqatar azamattar qatysyp, Baldysý aýylynyń turǵyndaryn jańa meshittiń boi kóterýimen quttyqtady.

Saltanatty sharada aldymen Qazaqstan musylmandar dini basqarmasynyń birinshi naib múftii, Túrkistan oblysynyń ókil imamy Naýryzbai qajy Taǵanuly jalpy aýdan jurtshylyǵyn, aýyl turǵyndary men qonaqtardy jańa meshit úiiniń ashylýymen quttyqtap meshitke ózimen ala kelgen quran kitabyn syiǵa tartty.

Aýyl turǵyndary atynan Astanadan kelgen qonaqtyń iyǵyna aýdandyq máslihattyń depýtaty, káschipker Báiken Ámetjanov shapan jaýyp, at mingizdi. Alaida bas múftidiń orynbasary sypaiylyq tanytyp, iyǵyndaǵy shapandy aýyl aqsaqaldarynyń biri kigizdi. Meshittiń ashylý saltanatynda kezekti sóz alǵan Erkin qajy:

– Men osy musylmandar dini basqarmasynda túrli qyzmetter atqaryp júrgen jyldar ishinde kóptegen meshitterdiń ashylýyna qatystym. Alaida týra dál búgingidei Baldysý aýylynda ashylǵan meshittiń saltanatynda turǵandaǵydai tolqyǵan emes edim. Birde Jambyl oblysynda qazaqtyń kemel jazýshylarynyń biri Sherhan aǵamyzdyń aýylyndaǵy ashylǵan meshitte Sherhan aǵamyz «Osy meshit salynǵan jer burynǵy meshittiń orny bolatyn. Keńes ókimeti jyldary meshit túgeldei qiratylyp ketti. Sol meshittiń qirandy ornynda jyldary boiy baiǵyz shaqyryp, tún balasy halyq úreiin alyp, aýyl mańaiyna qorqynysh týdyryp, jamandyq shaqyrǵandai bolatyn. Endi mine táýelsizdigimiz kelip, meshit qaita boi kóterip baiǵyzdyń ornyna azannyń únin estitindei jańa, ǵajap zaman týdy» degen bolatyn. Men de búgin sol Sherhan aǵam basynan keshken qýanyshty jaǵdaidy basymnan keship turǵanyma, osyndai kún týdyrǵan Jaratqanǵa sheksiz rizashylyǵymdy bildiremin. Endi meniń aýylymda da jańa meshit boi kóterdi. Aýyl azamattaryna, aǵaiyndarǵa, jastarǵa, qariialarǵa aitarym meshit úii bos turmasyn. Meshitte jii-jii bas qosyńyzdar. Meshitke aýyl halqy jiirek bas qossa urlyq-qarlyqtan, ósek-aiańnan, ádepsiz qylyqtan, jaman ádetterden aryla túser edi. Men sizderge, sizderdiń januialaryńyzǵa tek jaqsylyqtar bolýyn tileimin, – dedi.

Saltanatty ashylýdan keiin jiylǵan kópshilik juma namazyna qatysty. Odan keiin arnaiy dastarhan jaiylyp kelgen qonaqtar men jiylǵan jamaǵatta arnap as berilip, árýaqtardyń rýhyna quran oqyldy.

 

Maqsat QARǴABAI, jýrnalist.