سوزاقتا كەڭەس زامانىندا قيراتىلعان «بالدىسۋ» مەشٸتٸ قايتا اشىلدى
مەشٸتتٸڭ اينالاسى قورشالىپ, گٷل ەگەتٸن گٷلزار الاڭدارى رەتتەلٸپ, اينالاسى اسفالتتەلٸپ, قۇداي ٷيٸنٸڭ الدىنا ويۋلى تاستار تٶسەلٸپ اۋىلعا ەرەكشە رەڭ بەرٸپ تۇر. جالپى اۋىلعا مەشٸت سالۋ جۇمىسى تۋرالى باستاما ەۋەل باستان اۋىل تۇرعىندارى تاراپىنان بولعان. سول باستامانى اۋىلدىڭ پەرزەنتٸ, اۋداندىق مەسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, كەسٸپكەر بەيكەن ەمەتجانوۆ قولداپ, دەمەۋشٸلٸك جاساپ, ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن اللانىڭ جەردەگٸ ٷيٸن ٶزگەشە جوبامەن سالىپتى.
الاقانداي اۋىلعا ايبار مەن كٶرٸكٸمەن ايرىقشا سەن بەرٸپ تۇرعان مەشٸت اۋلاسى قىزىلدى-جاسىلدى شارلار ٸلٸنٸپ, قولدارىنا تٷرلٸ جالاۋشا ۇستاعان جاستار ايتۋلى شاراعا ەرەكشە ٷن قوستى دەسەك بولادى.
وسىلايشا سوزاق اۋدانىنىڭ 90 جىلدىعىنا وراي بالدىسۋ اۋىلىندا بارشا مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ قۋانىشىنا اينالعان 80 ورىندىق مەشٸت ەل يگٸلٸگٸنە بەرٸلدٸ.
شاراعا قازاقستان مۇسىلماندار دٸني باسقارماسىنىڭ بٸرٸنشٸ نايب مٷفتيٸ, تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ٶكٸل يمامى ناۋرىزباي قاجى تاعانۇلى, قازاقستان قاجىلار قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى ەركٸن قاجى دۋاناەۆ, تٷركٸستان وبلىسى قوجا احمەت تٷركٸستان مەشٸتٸنٸڭ نايب يمامى, قاري سٷلەيمەن قاجى, تٷركٸستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتتارى قانجٸگٸت قاجى, تالعات بايماحانوۆ, سوزاق اۋدانىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى سەكسەنباي قاجى تۇرىسبەكوۆ, اۋىلدىڭ بۇرىنعى يمامى توقتاربايقاجى مولدابەكوۆ سيياقتى بٸرقاتار ازاماتتار قاتىسىپ, بالدىسۋ اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىن جاڭا مەشٸتتٸڭ بوي كٶتەرۋٸمەن قۇتتىقتادى.
سالتاناتتى شارادا الدىمەن قازاقستان مۇسىلماندار دٸني باسقارماسىنىڭ بٸرٸنشٸ نايب مٷفتيٸ, تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ٶكٸل يمامى ناۋرىزباي قاجى تاعانۇلى جالپى اۋدان جۇرتشىلىعىن, اۋىل تۇرعىندارى مەن قوناقتاردى جاڭا مەشٸت ٷيٸنٸڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتاپ مەشٸتكە ٶزٸمەن الا كەلگەن قۇران كٸتابىن سىيعا تارتتى.
اۋىل تۇرعىندارى اتىنان استانادان كەلگەن قوناقتىڭ يىعىنا اۋداندىق مەسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, كەسچٸپكەر بەيكەن ەمەتجانوۆ شاپان جاۋىپ, ات مٸنگٸزدٸ. الايدا باس مٷفتيدٸڭ ورىنباسارى سىپايىلىق تانىتىپ, يىعىنداعى شاپاندى اۋىل اقساقالدارىنىڭ بٸرٸ كيگٸزدٸ. مەشٸتتٸڭ اشىلۋ سالتاناتىندا كەزەكتٸ سٶز العان ەركٸن قاجى:
– مەن وسى مۇسىلماندار دٸني باسقارماسىندا تٷرلٸ قىزمەتتەر اتقارىپ جٷرگەن جىلدار ٸشٸندە كٶپتەگەن مەشٸتتەردٸڭ اشىلۋىنا قاتىستىم. الايدا تۋرا دەل بٷگٸنگٸدەي بالدىسۋ اۋىلىندا اشىلعان مەشٸتتٸڭ سالتاناتىندا تۇرعانداعىداي تولقىعان ەمەس ەدٸم. بٸردە جامبىل وبلىسىندا قازاقتىڭ كەمەل جازۋشىلارىنىڭ بٸرٸ شەرحان اعامىزدىڭ اۋىلىنداعى اشىلعان مەشٸتتە شەرحان اعامىز «وسى مەشٸت سالىنعان جەر بۇرىنعى مەشٸتتٸڭ ورنى بولاتىن. كەڭەس ٶكٸمەتٸ جىلدارى مەشٸت تٷگەلدەي قيراتىلىپ كەتتٸ. سول مەشٸتتٸڭ قيراندى ورنىندا جىلدارى بويى بايعىز شاقىرىپ, تٷن بالاسى حالىق ٷرەيٸن الىپ, اۋىل ماڭايىنا قورقىنىش تۋدىرىپ, جاماندىق شاقىرعانداي بولاتىن. ەندٸ مٸنە تەۋەلسٸزدٸگٸمٸز كەلٸپ, مەشٸت قايتا بوي كٶتەرٸپ بايعىزدىڭ ورنىنا ازاننىڭ ٷنٸن ەستيتٸندەي جاڭا, عاجاپ زامان تۋدى» دەگەن بولاتىن. مەن دە بٷگٸن سول شەرحان اعام باسىنان كەشكەن قۋانىشتى جاعدايدى باسىمنان كەشٸپ تۇرعانىما, وسىنداي كٷن تۋدىرعان جاراتقانعا شەكسٸز ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرەمٸن. ەندٸ مەنٸڭ اۋىلىمدا دا جاڭا مەشٸت بوي كٶتەردٸ. اۋىل ازاماتتارىنا, اعايىندارعا, جاستارعا, قارييالارعا ايتارىم مەشٸت ٷيٸ بوس تۇرماسىن. مەشٸتتە جيٸ-جيٸ باس قوسىڭىزدار. مەشٸتكە اۋىل حالقى جيٸرەك باس قوسسا ۇرلىق-قارلىقتان, ٶسەك-اياڭنان, ەدەپسٸز قىلىقتان, جامان ەدەتتەردەن ارىلا تٷسەر ەدٸ. مەن سٸزدەرگە, سٸزدەردٸڭ جانۇيالارىڭىزعا تەك جاقسىلىقتار بولۋىن تٸلەيمٸن, – دەدٸ.
سالتاناتتى اشىلۋدان كەيٸن جيىلعان كٶپشٸلٸك جۇما نامازىنا قاتىستى. ودان كەيٸن ارنايى داستارحان جايىلىپ كەلگەن قوناقتار مەن جيىلعان جاماعاتتا ارناپ اس بەرٸلٸپ, ەرۋاقتاردىڭ رۋحىنا قۇران وقىلدى.
ماقسات قارعاباي, جۋرناليست.
