Shyn jarlylyq
Kúnderdiń kúninde aýqatty otbasyn basqaryp otyrǵan áke balasyn ertip, shalǵaida jatqan bir aýylǵa barady. Maqsaty - balasyna adamdardyń qanshalyqty kedei, jarly bolýy múmkin ekenin jáne ózderiniń dáýleti shalqyp turǵanyn kózimen kórsetý.
Óte kedei turmys keship jatqan bir otbasyn tańdap, solardyń úiinde bir kún, bir tún ótkizedi. Joldan qaitqanda ákesi úlken bir is tyndyrǵandai: «Balam, adamdardyń qanshalyqty kedei bolýy múmkin ekenin baiqadyń ba?» - dep suraidy. Balasy da julyp alǵandai birden jaýap qaiyrdy: «Iá, áke, kórdim!»
- Endi sodan kókiregińe ne túidiń, - dep surady áke masattana.
- Meniń baiqaǵanym mynaý, áke. Bizdiń úide bir it bolsa, olarda tórt it bar eken. Bizde baqshamyzdyń ortasyn alyp jatqan qaýyzymyz bar bolsa, olarda tereń de móldir kólderi bar eken. Bizdiń aýlamyzdy jasandy shamdar jaryq tógip tursa, olarda jarqyrap turǵan juldyzdar bar eken. Biz tek óz esigimizdiń aldyn ǵana kóremiz, olar sonaý kókjiekke deiin erkin kóz júgirte alady eken.
Balasy sózderin aiaqtaǵanda, ákesi aitarǵa sóz, súienerge dálel tappai dal bolyp otyr edi. Sol kezde balasy qosymsha taǵy bir sóz aitty:
- Áke, bizdiń qanshalyqty jarly ekenimizdi kórsetip bergenińe rahmet, Alla razy bolsyn.
Danalyq mánisi
Luqman hákim Allanyń áýlie quldarynyń biri bolýmen qatar, ádeppen sóileitin, parasat-paiymy joǵary ári ádemi sózderimen, erekshe bilimdarlyǵymen basqalardan oq boiy ozyq turǵan.
Osyndai adami qasietterin ańǵarǵan bir kisi oǵan:
- Mal baqqan qoishy bolsań da, el osy nelikten seniń sózińe qumar? - dep suraidy. Sonda ol:
- Óitkeni men kózimdi haramǵa jumdym, tym erkine jibermei tilimdi tistedim, az tamaqtandym, ýádemde turdym, maǵan qatysy joq nárselerge kóńil aýdarmadym, - dep jaýap beredi.
Háim Luqmannyń qojaiyny oǵan bir qoi soiyp, sonyń eń jaqsy jerinen kesip ákelýin tapsyrǵanda, ol oilanyp jatpastan soiǵan qoiynyń tili men júregin kesip ákelgen eken.
Qojaiyny oǵan artynsha taǵy bir qoi soiyp, bul joly eń jaman eki jerin kesip alyp tasta degende, ol taǵy da oilanyp jatpastan qoidyń tili men júregin kesip alyp tastaidy.
Buǵan tańǵalǵan qojaiyny onyń mánisin suraǵanda:
- Taza bolsa, til men júrekten asqan jaqsy nárse joq, al aram bolsa, taǵy da til men júrekten asqan jaman nárse bolmaidy, - dep túsindiredi.
Odan bir kúni:
- Adamdardyń qaisysy bilimdirek? - dep suraǵanda:
- Basqalardyń biliminen kóbirek paidalana otyryp, óz bilimin arttyra túskender, - dep jaýap bergen.
Halifanyń ǵumyry
Hazreti Ábý Bákir (r.a.) halifa bolyp turǵanda, kúnige keshkilik jumystan soń, jaiaýlatyp qala syrtyna shyǵyp ketedi eken. Qasyna eshkimdi ertpeidi. Qaida baratynyn da, ne isteitinin de tiri janǵa aitpaidy. Birde ony dosy Omar (r.a.) ańdidy. Sóitse Ábý Bákir qala syrtyndaǵy jaman lashyqqa kiredi. Et pisirim ýaqyttan soń shyǵyp, qalaǵa qaityp ketedi. Ol ketken soń álgi lashyqqa Omar kirse, ózi aýrý, kózi soqyr kempir men bir-eki bala oinap otyr. Amandasyp bolǵan soń, Omar:
– Apa, qalai kúneltip jatyrsyz? - dep jaǵdai suraidy. Sonda aýrý kempir:
– Shyraǵym, kórip otyrsyń, turmys aýyr. Áiteýir bir musylman kúnde kelip, azyn-aýlaq azyq ákelip, tamaq pisirip, ydys-tabaq, kir-qońymdy jýyp ketip turady. Oǵan Allah razy bolsyn, ainalaiyn, - depti. Muny estigen Omar:
– Ýa, Ábý Bákir, sen bizge shekten tys meje qoiypsyń. Endi qaitip biz senen artyq saýap jinaimyz, - dep jylap jiberipti.
