شىن جارلىلىق
كٷندەردٸڭ كٷنٸندە اۋقاتتى وتباسىن باسقارىپ وتىرعان ەكە بالاسىن ەرتٸپ, شالعايدا جاتقان بٸر اۋىلعا بارادى. ماقساتى - بالاسىنا ادامداردىڭ قانشالىقتى كەدەي, جارلى بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن جەنە ٶزدەرٸنٸڭ دەۋلەتٸ شالقىپ تۇرعانىن كٶزٸمەن كٶرسەتۋ.
ٶتە كەدەي تۇرمىس كەشٸپ جاتقان بٸر وتباسىن تاڭداپ, سولاردىڭ ٷيٸندە بٸر كٷن, بٸر تٷن ٶتكٸزەدٸ. جولدان قايتقاندا ەكەسٸ ٷلكەن بٸر ٸس تىندىرعانداي: «بالام, ادامداردىڭ قانشالىقتى كەدەي بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن بايقادىڭ با?» - دەپ سۇرايدى. بالاسى دا جۇلىپ العانداي بٸردەن جاۋاپ قايىردى: «يە, ەكە, كٶردٸم!»
- ەندٸ سودان كٶكٸرەگٸڭە نە تٷيدٸڭ, - دەپ سۇرادى ەكە ماساتتانا.
- مەنٸڭ بايقاعانىم مىناۋ, ەكە. بٸزدٸڭ ٷيدە بٸر يت بولسا, ولاردا تٶرت يت بار ەكەن. بٸزدە باقشامىزدىڭ ورتاسىن الىپ جاتقان قاۋىزىمىز بار بولسا, ولاردا تەرەڭ دە مٶلدٸر كٶلدەرٸ بار ەكەن. بٸزدٸڭ اۋلامىزدى جاساندى شامدار جارىق تٶگٸپ تۇرسا, ولاردا جارقىراپ تۇرعان جۇلدىزدار بار ەكەن. بٸز تەك ٶز ەسٸگٸمٸزدٸڭ الدىن عانا كٶرەمٸز, ولار سوناۋ كٶكجيەككە دەيٸن ەركٸن كٶز جٷگٸرتە الادى ەكەن.
بالاسى سٶزدەرٸن اياقتاعاندا, ەكەسٸ ايتارعا سٶز, سٷيەنەرگە دەلەل تاپپاي دال بولىپ وتىر ەدٸ. سول كەزدە بالاسى قوسىمشا تاعى بٸر سٶز ايتتى:
- ەكە, بٸزدٸڭ قانشالىقتى جارلى ەكەنٸمٸزدٸ كٶرسەتٸپ بەرگەنٸڭە راحمەت, اللا رازى بولسىن.
دانالىق مەنٸسٸ
لۇقمان حەكٸم اللانىڭ ەۋليە قۇلدارىنىڭ بٸرٸ بولۋمەن قاتار, ەدەپپەن سٶيلەيتٸن, پاراسات-پايىمى جوعارى ەرٸ ەدەمٸ سٶزدەرٸمەن, ەرەكشە بٸلٸمدارلىعىمەن باسقالاردان وق بويى وزىق تۇرعان.
وسىنداي ادامي قاسيەتتەرٸن اڭعارعان بٸر كٸسٸ وعان:
- مال باققان قويشى بولساڭ دا, ەل وسى نەلٸكتەن سەنٸڭ سٶزٸڭە قۇمار? - دەپ سۇرايدى. سوندا ول:
- ٶيتكەنٸ مەن كٶزٸمدٸ حارامعا جۇمدىم, تىم ەركٸنە جٸبەرمەي تٸلٸمدٸ تٸستەدٸم, از تاماقتاندىم, ۋەدەمدە تۇردىم, ماعان قاتىسى جوق نەرسەلەرگە كٶڭٸل اۋدارمادىم, - دەپ جاۋاپ بەرەدٸ.
حەٸم لۇقماننىڭ قوجايىنى وعان بٸر قوي سويىپ, سونىڭ ەڭ جاقسى جەرٸنەن كەسٸپ ەكەلۋٸن تاپسىرعاندا, ول ويلانىپ جاتپاستان سويعان قويىنىڭ تٸلٸ مەن جٷرەگٸن كەسٸپ ەكەلگەن ەكەن.
قوجايىنى وعان ارتىنشا تاعى بٸر قوي سويىپ, بۇل جولى ەڭ جامان ەكٸ جەرٸن كەسٸپ الىپ تاستا دەگەندە, ول تاعى دا ويلانىپ جاتپاستان قويدىڭ تٸلٸ مەن جٷرەگٸن كەسٸپ الىپ تاستايدى.
بۇعان تاڭعالعان قوجايىنى ونىڭ مەنٸسٸن سۇراعاندا:
- تازا بولسا, تٸل مەن جٷرەكتەن اسقان جاقسى نەرسە جوق, ال ارام بولسا, تاعى دا تٸل مەن جٷرەكتەن اسقان جامان نەرسە بولمايدى, - دەپ تٷسٸندٸرەدٸ.
ودان بٸر كٷنٸ:
- ادامداردىڭ قايسىسى بٸلٸمدٸرەك? - دەپ سۇراعاندا:
- باسقالاردىڭ بٸلٸمٸنەن كٶبٸرەك پايدالانا وتىرىپ, ٶز بٸلٸمٸن ارتتىرا تٷسكەندەر, - دەپ جاۋاپ بەرگەن.
حاليفانىڭ عۇمىرى
حازرەتٸ ەبۋ بەكٸر (ر.ا.) حاليفا بولىپ تۇرعاندا, كٷنٸگە كەشكٸلٸك جۇمىستان سوڭ, جاياۋلاتىپ قالا سىرتىنا شىعىپ كەتەدٸ ەكەن. قاسىنا ەشكٸمدٸ ەرتپەيدٸ. قايدا باراتىنىن دا, نە ٸستەيتٸنٸن دە تٸرٸ جانعا ايتپايدى. بٸردە ونى دوسى ومار (ر.ا.) اڭديدى. سٶيتسە ەبۋ بەكٸر قالا سىرتىنداعى جامان لاشىققا كٸرەدٸ. ەت پٸسٸرٸم ۋاقىتتان سوڭ شىعىپ, قالاعا قايتىپ كەتەدٸ. ول كەتكەن سوڭ ەلگٸ لاشىققا ومار كٸرسە, ٶزٸ اۋرۋ, كٶزٸ سوقىر كەمپٸر مەن بٸر-ەكٸ بالا ويناپ وتىر. امانداسىپ بولعان سوڭ, ومار:
– اپا, قالاي كٷنەلتٸپ جاتىرسىز? - دەپ جاعداي سۇرايدى. سوندا اۋرۋ كەمپٸر:
– شىراعىم, كٶرٸپ وتىرسىڭ, تۇرمىس اۋىر. ەيتەۋٸر بٸر مۇسىلمان كٷندە كەلٸپ, ازىن-اۋلاق ازىق ەكەلٸپ, تاماق پٸسٸرٸپ, ىدىس-تاباق, كٸر-قوڭىمدى جۋىپ كەتٸپ تۇرادى. وعان اللاھ رازى بولسىن, اينالايىن, - دەپتٸ. مۇنى ەستٸگەن ومار:
– ۋا, ەبۋ بەكٸر, سەن بٸزگە شەكتەن تىس مەجە قويىپسىڭ. ەندٸ قايتٸپ بٸز سەنەن ارتىق ساۋاپ جينايمىز, - دەپ جىلاپ جٸبەرٸپتٸ.
