Shalkiiz jyraý

Shalkiiz jyraý
Shalkiiz poeziiasynyń jyraýlar poeziiasyndaǵy oryn erekshe. Ol áigili aqyn bolǵan. Óz jyrlarynda ómirge tereń kóz jibergen, ataly ǵibratnamalyq sóz qaldyrǵan. Shalkiiz talai joryqtarǵa qatysqan. Onyń jyrlarynan erlik saryny aiqyn seziledi. Ol «Dýlyǵanyń tóbesi týǵan aidai bolmasa, Batyrshylyq súrmen-di», «Dýlyǵaly bas kesken, Erlerdiń aldaspannan igi qoly bolar ma?» dep batyrlyqty joǵary baǵalaǵan.

 

Elin jaýynan, dushpanynan tek «jalańash baryp jaýǵa tier» er ǵana qorǵai alady degen túiin jasaidy. Aqyn jaqsy degen ne, jaman degen ne; izgilik, parasattylyq nede, adamgershilik qasiet adamnyń qandai áreketi, qylyq – minezinen kórinedi, mine osy taqyrypta jyr-tolǵaǵan.

Aqyn óz oiyn jaqsy men jamandy, jaryq pen kúńgirtti salystyra órnekteidi.

 

Bir jaqsymen dos bolsań

Azbas-tozbas múlki eter.

Bir jamanmen dos bolsań

Kúnderdiń kúni bolǵanda,

Búkil elge kúlki eter.

 

Demek aqyn piǵyly jaman jannan bez, aýlaq bol degen ǵibrat aitady. Jyraý el bileitin basshynyń qaýym, áleýmet ómirindegi ornyn da durys baǵalai bilgen. Al sol el bileitin adam qandai bolýy kerek degenge, jyraý « ǵadil tóre, el bastar» dep el taǵdyry, ádil basshyǵa bailanysty dep danalyq oi túigen.

 

Ómir dialektikasyn tereń paiymdaǵan jyraý «Qoǵaly kólder, qom sýlar» tolǵaýynda dúnie únemi ózgeriste bolatynyn, ómirdiń bir qalypta turmaityndyǵyn aityp, «mynaý jalǵan dúnie kimderden keiin qalmaǵan» dep bolashaq urpaqqa ómirden alaryńdy alyp, bererińdi berip qal degen oi aitady.