“Investitsiia – kez kelgen ekonomikanyń “kúretamyry” degen edi Prezident. Bul rette biz elimizdegi eń iri investordiń biri – Shevron kompaniiasynyń Qazaqstanǵa kelgeli beri ýaqytta el ekonomikasyna qansha qarjy quiǵanyna toqtala ketkendi jón kórdik.
“Shevronnyń” óz qundylyqtary bar. Sonyń biri:
“Biz seriktesimizdi syilaimyz
Seriktestermen arada senimdi ári ózara tiimdi qarym-qatynas ornatýǵa bet buramyz. Bizdiń jetistikterimiz seriktesterimizdiń jetistikterine negizdelgen” – degen mańyzdy printsip.
Iá, Shevron solai deidi. Shirek ǵasyr boiyna Qazaqstanmen qoiyn-qoltyqtasyp jumys istep kele jatqan kompaniia osy ýaqytqa deiin eldiń ekonomikasyna qyrýar investitsiia quidy. Biraq qur sózden ne paida? Naqty dálel keltirgen jón shyǵar.
Sonymen…
1993 jyldan 2017 jylǵa deiingi aralyqta Shevron Qazaqstanǵa 125 milliard dollardan astam qarjy quiypty. Az ba? Az dep aitýǵa aýzymyz barmaidy.
1993 jyldan bastap osy kúnge deiin TShO qazaqstandyq kompaniialardyń 24 milliard dollaryn quraityn taýarlary men qyzmetterin paidalanǵan eken.
Búgingi tańda TShO-da eńbek etetin qazaqstandyq qyzmetkerlerdiń úlesi 80 paiyzdan asyp jyǵylǵan (1993 jyly bul kórsetkish 50 paiyzdy quraǵan-tuǵyn).
Aldaǵy jyldary bul kórsetkish óse túspese, tómendemeidi. Jergilikti mamandar keibireý oilaǵandai Shevronnyń «qara jumysynda» júrgen joq. Ázir TShO-daǵy qazaqstandyq mamandar jalpy basshylyq quramnyń 67 paiyzyn quraidy. Kadrlardy oqytý jáne shyńdaý jónindegi turaqty baǵdarlamanyń nátijesinde jaýapty qyzmetke taǵaiyndalǵan jergilikti qyzmetkerler qatary artyp keledi.
Bir ǵana dálel. Bir ǵana byltyrǵy jyly 156 qazaqstandyq qyzmetker basshylyq, jaýapty jáne mańyzdy tehnikalyq qyzmettegi sheteldik qyzmetkerlerdi almastyrǵan.
Shevronnyń sharapaty tek munymen shektelip otyrǵan joq, árine. Kompaniianyń áleýmettik jobalary taǵy bir maqalaǵa arqaý bolady, anyǵynda.
1993 jyldan berige deiin TShO óz qyzmetkerleri men jergilikti turǵyndardyń igiligi úshin Atyraý oblysynyń ártúrli áleýmettik jobalaryna 1,4 milliard dollardan astam qarjy jumsaǵan eken.
Qazaqstanǵa kelgen alǵashqy kúnderden bastap «Shevron» áleýmettik jobalardy jandandyrýdy qolǵa aldy.
«Shevron» bilim salasyna da edáýir yqpal etti. Osydan 5 jyl buryn kompaniianyń muryndyq bolýymen Qazaqstan-Britan tehnikalyq ýniverstitetiniń (QBTÝ) janynan alǵashqy ret Qazaqstan Teńiz Akademiiasy quryldy. Akamediianyń alǵashqy túlekteri qazirgi kúni teńiz tasymaly salasynda ter tógip júr.
Munyń bári eńbek. Eńbektiń elenbeýi múmkin emes. El kórip otyr. Sharapatyn sezinip otyr.
