Májilis «Topyraqty qorǵaý týraly» depýtattyq zań jobasyn jáne oǵan ilespe túzetýlerdi birinshi oqylymda maquldady, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qujattyń negizgi maqsaty - biryńǵai zańnamalyq akt aiasynda topyraqty basqarý, ony qorǵaý, qunarlylyǵyn saqtaý men arttyrý, sondai-aq jerlerdiń tozýynyń aldyn alý úshin tutas quqyqtyq negiz qalyptastyrý. Bul rette qujat jerdi alyp qoiý máselelerin rettemeidi, biraq olardyń sapasyn saqtaýǵa jáne odan ári nasharlaýyna jol bermeýge baǵyttalǵan birqatar talaptardy engizedi. Atap aitqanda, zań jobasy «topyraq» uǵymynyń ózin naqtylap, ony keńirek «jer» uǵymynan bólip kórsetedi.
Atalǵan zań jobasynyń avtory QR Senaty depýtaty Zákirjan Kýziev jeke zań qabyldaý úshin kóp jumys istelgenin aitady. Sala uzaq zertteldi. Sosyn úkimet múshelerine saýal joldanyp, ony salalyq ministrlikpen birge talqylap, búgingidei nátijege jettik deidi.
“Búgin men tek agrarlyq sala úshin ǵana emes, búkil elimizdiń bolashaǵy úshin asa mańyzdy qadam jasaldy dep sanaimyn. Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisi birinshi oqylymda meniń bastamammen senator Janbolat Jórgenbaev jáne Májilis depýtattarymen birlesip ázirlengen «Topyraqty qorǵaý týraly» zań jobasyn qoldady.
Bul men úshin bir rettik bastama nemese jaǵdaiǵa bailanysty qabyldanǵan sheshim emes. Bul — sońǵy birneshe jyl boiy júrgizip kele jatqan júieli ári dáiekti jumysymnyń nátijesi. Osy ýaqyt ishinde men jerdiń tozýy, topyraq qunarlylyǵynyń tómendeýi jáne elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigine tónetin qaýipter máselesin turaqty túrde kóterip kelemin”,- deidi senator Kýziev
2025 jyly men Qazaqstan Respýblikasynyń Premer-Ministriniń atyna depýtattyq saýal joldandy. Sol kezde men máseleni ashyq aittym. Jerdiń degradatsiiasy elemeýge bolmaityn deńgeige jetti. Úkimet bul máselelerdiń ózektiligin rastap, júieli sharalar qabyldaý qajettigin qoldady. Búginde biz talqylaýdan naqty iske kóship otyrmyz, dedi depýtat.
“Nelikten bul zań mańyzdy? Topyraq — jai ǵana tabiǵi resýrs emes. Ol aýyl sharýashylyǵynyń, azyq-túlik táýelsizdiginiń jáne ekonomikanyń turaqtylyǵynyń negizi. Bul elimizdiń bolashaǵy qalanatyn irgetas. Mamandardyń baǵalaýynsha, Qazaqstan aýmaǵynyń 75%-ǵa jýyǵy ártúrli deńgeide degradatsiiaǵa ushyraǵan: eroziia, tuzdaný, qunarsyzdaný. Bul jekelegen sharalarmen shektelmei, tolyqqandy memlekettik saiasatty talap etetin dabyl belgisi”, - degen pikirde Zákirjan Kýziev.
Usynylǵan zań jobasy dál osyndai júieli negizdi qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Zań jobasynda:
— topyraq jaǵdaiynyń keshendi ári turaqty monitoringin engizý;
— jer paidalanýshylarǵa naqty ári mindetti talaptar belgileý;
— memlekettik baqylaýdy kúsheitý;
— jerdiń tozýyna jol bergeni úshin jaýapkershilikti arttyrý;
— eroziianyń, tuzdanýdyń jáne topyraqtyń qunarsyzdanýynyń aldyn alý sharalaryn júzege asyrý;
— ǵylymnyń, agrohimiialyq zertteýler men boljam jasaýdyń rólin kúsheitý qarastyrylǵan.
“Mańyzdysy sol, bul tek ekologiia máselesi emes.Bul — ulttyq qaýipsizdik máselesi. Bul — ekonomikanyń turaqtylyǵy.Bul — keler urpaqtyń bolashaǵy.
Eger biz búgin topyraq qunarlylyǵyn saqtai almasaq, erteń áldeqaida kúrdeli saldarlarǵa tap bolamyz: ónimdiliktiń tómendeýi, importqa táýeldiliktiń artýy, ómir sapasynyń nasharlaýy. Men memleket óziniń strategiialyq resýrstaryn qorǵaýǵa mindetti dep esepteimin. Al jer sol resýrstardyń eń bastysy.
Bul zań jobasy men úshin jeke jaýapkershilik jáne buryn bastalǵan jumystyń jalǵasy. Men ony sońyna deiin jetkizip, tiimdi zańnyń qabyldanyp, naqty júzege asyrylýyna kúsh salamyn.
Alda áli talqylaý, pysyqtaý jáne ekinshi oqylym bar. Biraq qazirdiń ózinde biz jer paidalaný salasynda jańa, jaýapty memlekettik saiasat qalyptastyrý jolynda mańyzdy qadam jasadyq dep aitýǵa bolady”– dep oiyn túiindedi senator Kýziev.
