مەجٸلٸس «توپىراقتى قورعاۋ تۋرالى» دەپۋتاتتىق زاڭ جوباسىن جەنە وعان ٸلەسپە تٷزەتۋلەردٸ بٸرٸنشٸ وقىلىمدا ماقۇلدادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قۇجاتتىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى - بٸرىڭعاي زاڭنامالىق اكت اياسىندا توپىراقتى باسقارۋ, ونى قورعاۋ, قۇنارلىلىعىن ساقتاۋ مەن ارتتىرۋ, سونداي-اق جەرلەردٸڭ توزۋىنىڭ الدىن الۋ ٷشٸن تۇتاس قۇقىقتىق نەگٸز قالىپتاستىرۋ. بۇل رەتتە قۇجات جەردٸ الىپ قويۋ مەسەلەلەرٸن رەتتەمەيدٸ, بٸراق ولاردىڭ ساپاسىن ساقتاۋعا جەنە ودان ەرٸ ناشارلاۋىنا جول بەرمەۋگە باعىتتالعان بٸرقاتار تالاپتاردى ەنگٸزەدٸ. اتاپ ايتقاندا, زاڭ جوباسى «توپىراق» ۇعىمىنىڭ ٶزٸن ناقتىلاپ, ونى كەڭٸرەك «جەر» ۇعىمىنان بٶلٸپ كٶرسەتەدٸ.
اتالعان زاڭ جوباسىنىڭ اۆتورى قر سەناتى دەپۋتاتى زەكٸرجان كۋزيەۆ جەكە زاڭ قابىلداۋ ٷشٸن كٶپ جۇمىس ٸستەلگەنٸن ايتادى. سالا ۇزاق زەرتتەلدٸ. سوسىن ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنە ساۋال جولدانىپ, ونى سالالىق مينيسترلٸكپەن بٸرگە تالقىلاپ, بٷگٸنگٸدەي نەتيجەگە جەتتٸك دەيدٸ.
“بٷگٸن مەن تەك اگرارلىق سالا ٷشٸن عانا ەمەس, بٷكٸل ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعى ٷشٸن اسا ماڭىزدى قادام جاسالدى دەپ سانايمىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ بٸرٸنشٸ وقىلىمدا مەنٸڭ باستاماممەن سەناتور جانبولات جٶرگەنباەۆ جەنە مەجٸلٸس دەپۋتاتتارىمەن بٸرلەسٸپ ەزٸرلەنگەن «توپىراقتى قورعاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قولدادى.
بۇل مەن ٷشٸن بٸر رەتتٸك باستاما نەمەسە جاعدايعا بايلانىستى قابىلدانعان شەشٸم ەمەس. بۇل — سوڭعى بٸرنەشە جىل بويى جٷرگٸزٸپ كەلە جاتقان جٷيەلٸ ەرٸ دەيەكتٸ جۇمىسىمنىڭ نەتيجەسٸ. وسى ۋاقىت ٸشٸندە مەن جەردٸڭ توزۋى, توپىراق قۇنارلىلىعىنىڭ تٶمەندەۋٸ جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنە تٶنەتٸن قاۋٸپتەر مەسەلەسٸن تۇراقتى تٷردە كٶتەرٸپ كەلەمٸن”,- دەيدٸ سەناتور كۋزيەۆ
2025 جىلى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداندى. سول كەزدە مەن مەسەلەنٸ اشىق ايتتىم. جەردٸڭ دەگراداتسيياسى ەلەمەۋگە بولمايتىن دەڭگەيگە جەتتٸ. ٷكٸمەت بۇل مەسەلەلەردٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸن راستاپ, جٷيەلٸ شارالار قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن قولدادى. بٷگٸندە بٸز تالقىلاۋدان ناقتى ٸسكە كٶشٸپ وتىرمىز, دەدٸ دەپۋتات.
“نەلٸكتەن بۇل زاڭ ماڭىزدى? توپىراق — جاي عانا تابيعي رەسۋرس ەمەس. ول اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ, ازىق-تٷلٸك تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ جەنە ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعىنىڭ نەگٸزٸ. بۇل ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعى قالاناتىن ٸرگەتاس. مامانداردىڭ باعالاۋىنشا, قازاقستان اۋماعىنىڭ 75%-عا جۋىعى ەرتٷرلٸ دەڭگەيدە دەگراداتسيياعا ۇشىراعان: ەروزييا, تۇزدانۋ, قۇنارسىزدانۋ. بۇل جەكەلەگەن شارالارمەن شەكتەلمەي, تولىققاندى مەملەكەتتٸك ساياساتتى تالاپ ەتەتٸن دابىل بەلگٸسٸ”, - دەگەن پٸكٸردە زەكٸرجان كۋزيەۆ.
ۇسىنىلعان زاڭ جوباسى دەل وسىنداي جٷيەلٸ نەگٸزدٸ قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
زاڭ جوباسىندا:
— توپىراق جاعدايىنىڭ كەشەندٸ ەرٸ تۇراقتى مونيتورينگٸن ەنگٸزۋ;
— جەر پايدالانۋشىلارعا ناقتى ەرٸ مٸندەتتٸ تالاپتار بەلگٸلەۋ;
— مەملەكەتتٸك باقىلاۋدى كٷشەيتۋ;
— جەردٸڭ توزۋىنا جول بەرگەنٸ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ارتتىرۋ;
— ەروزييانىڭ, تۇزدانۋدىڭ جەنە توپىراقتىڭ قۇنارسىزدانۋىنىڭ الدىن الۋ شارالارىن جٷزەگە اسىرۋ;
— عىلىمنىڭ, اگروحيمييالىق زەرتتەۋلەر مەن بولجام جاساۋدىڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ قاراستىرىلعان.
“ماڭىزدىسى سول, بۇل تەك ەكولوگييا مەسەلەسٸ ەمەس.بۇل — ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ. بۇل — ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعى.بۇل — كەلەر ۇرپاقتىڭ بولاشاعى.
ەگەر بٸز بٷگٸن توپىراق قۇنارلىلىعىن ساقتاي الماساق, ەرتەڭ ەلدەقايدا كٷردەلٸ سالدارلارعا تاپ بولامىز: ٶنٸمدٸلٸكتٸڭ تٶمەندەۋٸ, يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتٸڭ ارتۋى, ٶمٸر ساپاسىنىڭ ناشارلاۋى. مەن مەملەكەت ٶزٸنٸڭ ستراتەگييالىق رەسۋرستارىن قورعاۋعا مٸندەتتٸ دەپ ەسەپتەيمٸن. ال جەر سول رەسۋرستاردىڭ ەڭ باستىسى.
بۇل زاڭ جوباسى مەن ٷشٸن جەكە جاۋاپكەرشٸلٸك جەنە بۇرىن باستالعان جۇمىستىڭ جالعاسى. مەن ونى سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزٸپ, تيٸمدٸ زاڭنىڭ قابىلدانىپ, ناقتى جٷزەگە اسىرىلۋىنا كٷش سالامىن.
الدا ەلٸ تالقىلاۋ, پىسىقتاۋ جەنە ەكٸنشٸ وقىلىم بار. بٸراق قازٸردٸڭ ٶزٸندە بٸز جەر پايدالانۋ سالاسىندا جاڭا, جاۋاپتى مەملەكەتتٸك ساياسات قالىپتاستىرۋ جولىندا ماڭىزدى قادام جاسادىق دەپ ايتۋعا بولادى”– دەپ ويىن تٷيٸندەدٸ سەناتور كۋزيەۆ.
