Freedom Inside '26

Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi komissiia 311 myńnan astam adamdy aqtady

Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi komissiia 311 myńnan astam adamdy aqtady

Ótken jyldyń aiaǵynda elimiz úshin aitýly oqiǵa oryn aldy. Astanadaǵy Ulttyq mýzeide Memlekettik keńesshi Erlan Qarinniń tóraǵalyǵymen Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi Memlekettik komissiianyń jumysy qorytyndylanyp, saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaýda jolynda qolǵa alynǵan úlken jumys óz máresine jetken bolatyn. Memlekettik komissiia úsh jyldan beri tynymsyz jumys istep, talai aqtańdaqtardy aqtady. Osylaisha joǵalǵanymyz tabylyp, óshkenimiz janǵandai kúi keshtik.

Sol kezde aitýly sharaǵa qatysqan Memlekettik keńesshi Erdan Qarin Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jumysy otandyq tarihishy ǵalymdar úshin mazmundy jumys bolǵanyn atap ótti.

– Memlekettik komissiia tiimdi jumys istep, buryn-sońdy bolmaǵan orasan zor sharýany júzege asyrdy. Osy jumysqa belsene qatysyp, kúsh-jigerin jumsaǵan tarihshy-ǵalymdarymyz ben ózge de memlekettik organdarǵa zor alǵysymdy bildiremin.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen qurylǵan Memlekettik komissiia tarihi ádildiktiń saltanat qurýyna ólsheýsiz úles qosty.

Osy rette zertteýshi ǵalymdarǵa qundy tarihi derekterge qol jetkizýge járdemin tigizgen QR Bas Prokýartýrasyna, UQQ men IIM rizashylyǵymyzdy bildiremiz. Budan basqa aimaqtyq deńgeidegi ekspeditsiialyq jumystarǵa belsendi úles qosqan óńirlerdegi tarihshy ǵalymdardyń da eńbegi zor ekenin atap ótkim keledi, – dedi Memlekettik keńesshi.

Erlan Qarin shara barysynda elimiz boiynsha saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryna qatysty 72 tomdyq mańyzdy jinaqty kópshilikke tanystyrdy. Kóptomdyq ótkenge salaýat aityp, tarihqa jańasha kózqaraspen qaraýǵa jol ashatyn qundy jinaq bolatyny sózsiz.

Osyǵan deiin shań basqan arhivterde jatqan qujattar aldaǵy ýaqytta mańyzdy kinotýyndylar men ózekti shyǵarmalarǵa negiz bolady dep paiymdaimyz.

Eń bastysy bul kóptomdyq saiasi qýǵyn-súrgen taqyrybyn indete jazyp júrgen jýrnalisterge qundy derekkózi bolatyny anyq.

Aldaǵy ýaqytta osy 72 tomdyq jinaq elimizdiń barlyq kitaphanalaryna taralyp, saiasi qýǵyn-súrgin taqyrybyna qyzyǵatyn kez kelgen adamǵa sol kezdegi zulmat jaiynda dál aqparat alýyna múmkindik beretini sózsiz.

Dalanews.kz aqparattyq agenttigine Memlekettik komissiianyń múshesi, tarihshy Mahabbat Qozybaeva saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý isi qalai júrgenin aityp berdi.

– Elimiz táýelsizdigin alǵannan keiin saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jumystary 1995 jyly bastalǵan edi. Sol jyldar keńestik júieniń qýǵyn-súrginine ushyraǵan 29 myńnan astam aqtalǵan-dy. Keiinnen bul jumys toqtap qaldy. Tek 2020 jyly Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi Memlekettik komissiia qurylǵannan keiin bul is qaita jandandy. Ainaldyrǵan eki jyl ishinde 311 myńnan astam elimizden kúshtep deportattsiialanǵan adamdar men áskeri tutqyndar aqtaldy.

Aimaqtarda jumys istegen ǵalymdar deportattsiiaǵa ushyraǵan adamdardyń tizimin jasap, olardy aqtap shyǵýǵa ólsheýsiz úles qosty. Osy rette Memlekettik komissiia qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaýǵa qatysty arnai talabyn daiyndap shyqqanyn aita ketýimiz kerek. Aldaǵy ýaqytta bul baǵyttaǵy jumystar jalǵasyn tabatyn bolady, – dedi Mahabbat Qozybaeva.

Osyǵan deiin saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryna qatysty qoljetimdi 700 myńnan astam qujat bolsa, Memlekettik komissiianyń belsendi jumysynan keiin onyń qataryna taǵy da 600 myń qujat kelip qosyldy.

Aldaǵy ýaqytta jinaqtalǵan qujattardyń bárin kitap etip shyǵarý múmkin emes. Sol sebepti Memlekettik keńesshi Erlan Qarin jinaqtalǵan qujattardy túrli baǵyttarǵa jiktep, arnaiy portalǵa júktep, qundy málimetke halyqtyń qoljetimdiligin arttyrý isin QR Joǵary bilim jáne ǵylym ministri Saiasat Nurbekke tapsyrdy.

3 jylǵa sozylǵan Memlekettik komissiianyń jumysy saiasi qýyn-súrgin qurbandaryn aqtap qana qoimai, jańa tarihshylar shoǵyrynyń qalyptasýyna jáne elimizde arhiv qatynastary jumystarynyń zaman talabyna sai jandanýyna serpin bergenin aita ketýimiz kerek.