Qazaqstan Ulttyq iadrolyq ortalyǵynyń basshysy Erlan Batyrbekov elimizde boi kóteretin alǵashqy atom elektr stantsiiasynyń baǵasyna qatysty qoǵamda týyndaǵan suraqtarǵa jaýap berdi. Ol otandyq jobanyń Ózbekstandaǵy AES qurylysynan nelikten qymbat ekenin túsindirip, Balqash mańyndaǵy daiyndyq jumystarynyń barysymen bólisti, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Tehnologiialyq aiyrmashylyqtar men jobanyń quny
Sońǵy ýaqytta áleýmettik jelilerde eki kórshi eldiń AES jobalarynyń quny qyzý talqylanýda. Erlan Batyrbekovtiń paiymdaýynsha, bul eki qurylysty bastapqy jariialanǵan baǵalaryna qarap ózara salystyrý múldem durys emes, óitkeni munda múldem bólek tehnologiialar qoldanylady.
Qazaqstanda qýattylyǵy joǵary, zamanaýi jáne halyqaralyq naryqta úlken suranysqa ie 3+ býynyndaǵy VVER-1200 energobloktaryn («Leningrad jobasy») salý josparlanǵan. Bul — eýropalyq qaýipsizdik standarttaryna tolyq sai keletin «Rosatomnyń» flagmandyq jobasy. Mundai reaktorlar qazirgi ýaqytta Mysyr, Vengriia, Qytai elderinde sátti qoldanylyp jatyr. Al Ózbekstan bolsa, qýattylyǵy azyraq eki VVER-1000 reaktory men RITM-200N kishi bloktaryna negizdelgen jobany tańdaǵan. Sarapshy bul eki tehnologiianyń atom mashinasyn jasaý salasynyń ártúrli damý kezeńderine jatatynyn alǵa tartty.
Oǵan qosa, Ózbekstan jobasynyń naqty qarjylyq modeli (nesie paiyzy, valiýta baǵamy, menshikti kapital úlesi) áli jariialanbaǵan. Mamannyń sózinshe, barlyq ekonomikalyq faktorlar eseptelgende, eki eldegi jobalardyń túpkilikti quny shamalas bolýy múmkin.
Halyqaralyq konsortsiým jáne Balqashtaǵy daiyndyq
Qazaqstandaǵy AES qurylysy «Rosatom» jetekshilik etetin halyqaralyq konsortsiým aiasynda júzege asady. Oǵan reseilik tehnologiiadan bólek, ózge de sheteldik alpaýyttardyń ozyq jabdyqtary tartylmaq. Máselen, bý týrbinasyn jetkizýshi retinde frantsýzdyq Arabelle kompaniiasy qarastyrylyp jatsa, keibir qural-jabdyqtar Qytai men Koreiadan satyp alynýy múmkin.
Jobanyń jalpy quny shamamen 16,4 milliard dollardy quraidy:
14,4 mlrd dollar — tikelei eki energobloktyń qurylysyna;
2 mlrd dollar — stantsiianyń qaýipsizdik júiesin qurýǵa, bastapqy iadrolyq otyn qoryn satyp alýǵa jáne aimaqtyń injenerlik-áleýmettik infraqurylymyn damytýǵa jumsalady.
Qazirgi ýaqytta Almaty oblysynyń Jambyl aýdanyndaǵy yqtimal alańdarda injenerlik-izdestirý jumystary belsendi júrip jatyr. Mamandar geodeziialyq, ekologiialyq jáne gidrogeologiialyq zertteýlerdiń úlken bóligin aiaqtaǵan. Qazir aimaqtyń aýa raiy men sý jaǵdaiyn bir jyl boiy úzdiksiz baqylaý jumystary atqarylýda. Osy kezeń tolyq aiaqtalǵannan keiin «Balqash» AES-iniń jobalyq-smetalyq qujattamasyn ázirleý bastalady.
