Boryshkerler ekinshi deńgeili bankter men qarjy uiymdaryna 26 trln teńge qaryz.
Aitpaqshy elimizde múlde qaryz almaǵan 1,7 mln adam bar eken. Olar osy kúnge deiin nesie rásimdemegenmen, ekinshi deńgeili bankter men qarjy uiymdarynyń bolashaq klienti sanalady.
Birinshi nesie biýrosynyń atqarýshy direktory Ásem Nurǵalievanyń málimdeýinshe, 26 trln teńgeni quraityn nesie portfeliniń 7,4 trln teńgesi nemese 25%-y bólshek nesiege tiesili.
– Boryshkerlerdiń 80%-y orta eseppen alǵanda 316 myń teńge kóleminde kepilzatsyz nesie rásimdedi. Qaryz alýshylardyń azǵantai tobynyń ǵana kepilzatsyz nesiesiniń kólemi 5-10 mln teńgeden asyp otyr. Bólshek nesieni, avtonesielendirýdi, ipotekalyq qaryzdy tutas alyp, halyq sanyna bóletin bolsaq, ár qazaqstandyqqa 1 mln teńge qaryz júktemesi artylady. Bul sandy ortasha jalaqyǵa bólsek, el azamattary qaryzǵa belsheden batyp otyr deý qate bolady.
Sebebi resmi málimet boiynsha, qazaqstandyqtardyń ortasha jalaqysy 204 teńge. Al kepilzatsyz nesie boiynsha qaryz kólemi 316 myń teńge. Sońǵy ýaqytta el azamattary qaryz júktemesin aýyrlatpaýǵa, iaǵni tym kóp qaryz almaýǵa tyrysyp jatyr. Mysaly byltyr alynǵan qaryzdardyń ortasha kórsetkishi 170 myń teńgeden asqan joq. Atap kórseterligi nesieniń 56%-y kepilzatsyz berildi, – dedi Ásem Nurǵalieva. Onyń aitýynsha, ótken jyly nesie portfeli 22%-ǵa ulǵaiǵan. 580 myń adam alǵash ret nesie alǵan.
– Ótken jyly 55,6 mln nesie sharty jasaldy. 5,4 trln teńgeniń tutyný nesiesi rásimdeldi. 89 mlrd teńge ipotekany nesieleýge jumsaldy. 400 mlrd teńge avtonesiege bólindi. 600 mlrd teńge kepildi nesie retinde berildi, – dedi atqarýshy direktor.
Ásem Nurǵalievanyń pikirimen qarjy sarapshysy Rasýl Rysmambetov kelispeidi. Sarapshynyń sózinshe, elimizdegi ortasha jalaqy týraly statistikalyq derek halyqtyń shynaiy kirisin kórsetpeidi. Saldarynan halyq qaryz qamytyn kiip otyr.
– Adamdardyń basym bóligi «shyqpa janym, shyqpa» dep kún kórip júr. Olar statistikalyq derekte kórsetiletin ortasha jalaqyny qoldaryna alatyn bolsa, qazirgiden áldeqaida jaqsy ómir súrer edi.
Resmi málimetterde ortasha ailyq 204 myń teńge dep kórsetiledi. Shyn máninde adamdar 100-110 myń teńge shamasynda jalaqy alady. Qazaqstandyqtardyń azyq-túlikke jumsaityn aqshasynyń kólemi kún sanap kóbeiip jatyr. Ailyq jalaqynyń 50%-y azyq-túlikke jumsalyp jatqanyn eskersek, jaǵdaidyń qandai ekenin túsiný qiynǵa soqpaidy. El azamattarynyń arasynda kúndelikti tamaqty kelesi aidaǵy ailyǵynyń esebinen qaryzǵa satyp alyp júrgen jandar bar.
7 mln 500 myń qazaqstandyqtyń kredit tólep otyrǵanynyń ózi halyqtyń qaryzǵa bastan-aiaq batqanynyń naqty ári aiqyn kórinisi, – dedi sarapshy. Abylai Beibarys
