Quryltai sailaýyna sanaýly kún qaldy. 19 tamyzda partiialar sailaýaldy naýqannyń mazmundy ótken sońǵy kúnderiniń birin ótkizdi. Kandidattar men partiia ókilderi óńirlerde turǵyndarmen, eńbek ujymdarymen jáne kásibi qaýymdastyqtarmen kezdesse, keshke jeti partiianyń kóshbasshysy basty teledebatta bas qosty. Ekonomika, halyqtyń tabysy, aýyl sharýashylyǵy, áleýmettik saiasat jáne ekologiia máseleleri daýys berý aldyndaǵy sońǵy iri saiasi efirdiń negizgi taqyryptaryna ainaldy, dep habarlaidy dalanews.kz.
«Ádilet» partiiasy Astanada Múlik ieleri birlestikteri, PIK, basqarýshy kompaniialar men sala sarapshylarynyń qatysýymen turǵyn úi qoryn basqarý máseleleri jónindegi respýblikalyq dialog alańyn ótkizdi. Onda injenerlik jelilerdi jańǵyrtý jáne turǵyn úi qoryn esepke alýdy tsifrlandyrý máseleleri talqylandy. Sondai-aq partiia ókilderi TMD Parlamentaralyq Assambleiasynyń halyqaralyq baiqaýshylarymen kezdesti jáne Pavlodar oblysyna saparyn «Bogatyr Kómir», Ekibastuz GRES-1, Pavlodar munai-himiia zaýyty jáne «Qazaqstan aliýminiii» ónerkásip kásiporyndarynyń ujymdarymen kezdesýler arqyly aiaqtady.
Jalpyulttyq sotsial-demokratiialyq partiia eńbek quqyqtary máseleleri boiynsha kezdesý, sondai-aq Kókpekti aýylynyń turǵyndarymen jáne oblystyq «Rýhaniiat» ortalyǵynda jastarmen is-sharalar ótkizdi. Talqylaýlar barysynda agroónerkásiptik keshen, ekologiia, zeinetaqymen qamsyzdandyrý jáne bilimniń qoljetimdiligi máseleleri qozǵaldy. Teledebattardyń birinde bolǵan jaǵdai da qoǵamdyq keńistikte erekshe nazar aýdardy. Kásipker Ásem Bolatjan JSDP tóraǵasynyń teledebat barysynda Qazaqstan Halyq partiiasynan usynylǵan áiel kandidattarǵa qatysty «sándidat» sózin qoldanǵanyna nazar aýdardy.
«Baitaq» partiiasy Almaty oblysynyń Dolan aýylynda pedagogtermen jáne Aqtóbe oblysy Muǵaljar aýdanynyń meditsina qyzmetkerlerimen kezdesip, ekologiia men densaýlyq saqtaý máselelerin talqylady. Aýmaǵynyń bir bóligi burynǵy Semei iadrolyq poligonynyń aimaǵyna jatatyn Pavlodar oblysynyń Mai jáne Aqqýly aýdandarynda topyraqqa, sý men azyq-túlik ónimderine radiatsiialyq monitoring júrgizý máseleleri talqylandy. Partiia sondai-aq Ulytaý oblysynda jáne Almatydaǵy «Alataý Jaryq Kompaniiasy» energetikalyq kompaniiasynyń ujymymen kezdesýler ótkizdi.
Qazaqstan Halyq partiiasy ardagerlermen, «Úmit» daǵdarys ortalyǵynyń qyzmetkerlerimen, sondai-aq táýeldiligi bar adamdarǵa kómek kórsetý ortalyǵynyń mamandary jáne patsientterimen kezdesti. Kezdesýler barysynda retseptimen beriletin dári-dármekterdiń bosatylýyn baqylaý, emdelgennen keiin qoǵamǵa beiimdelý jáne mektepterdiń psihologtermen qamtamasyz etilýi máseleleri talqylandy.
«Aýyl» partiiasy Pavlodar oblysynda ǵylym jáne bilim salasynyń ókilderimen, sondai-aq Naberejnoe aýylyndaǵy «AndasAgro» sharýashylyǵynyń eńbek ujymymen kezdesti. Onda ósimdik jáne mal sharýashylyǵy máseleleri talqylandy.
«Aq jol» demokratiialyq partiiasy Ulytaý, Qostanai, Mańǵystaý, Qyzylorda, Almaty, Pavlodar jáne Jambyl oblystaryndaǵy sailaýaldy kezdesýlerin jalǵastyrdy. Batys Qazaqstan oblysynda oblystyq shtab ókilderi Bórili aýdany Jarsýat aýyldyq okrýginiń turǵyndarymen kezdesip, ózekti máselelerdi talqylady.
«Respublica» partiiasy Aqmola oblysynda kontserttik baǵdarlama men kórme uiymdastyrylǵan jaqtastar forýmyn, sondai-aq kandidattardyń «Re Jastary» jastar qozǵalysymen kezdesýin ótkizdi.
«Basty debat – 2026»
19 tamyzda 24KZ telearnasynda («Habar» agenttigi) «Ekonomikalyq ósimnen azamattardyń ál-aýqatyna deiin» taqyrybynda «Basty debat – 2026» ótti. Efirge jeti partiianyń tóraǵasy qatysty: Aibek Dádebai («Ádilet»), Daniia Espaeva («Aq jol»), Nursultan Shoqanov (Qazaqstan Halyq partiiasy), Qairat Aitýǵanov («Aýyl»), Ashat Rahimjanov (JSDP), Aidarbek Qojanazarov (Respublica) jáne Azamathan Ámirtaev («Baitaq»).
Sóz sóileý tártibi bir kún buryn, 18 tamyzda ótken ashyq jerebe arqyly anyqtaldy. Debat formaty tórt raýndtan turdy: baǵdarlamalardy tanystyrý, qarsylastar men kórermenderdiń suraqtaryna jaýap berý, partiialar arasyndaǵy tikelei pikirtalas jáne qorytyndy sóz sóileý. Efir barysynda barlyq partiianyń shtabynan tikelei qosylymdar uiymdastyrylyp, AQSh, Qytai jáne BAÁ-degi qazaqstandyqtarmen telekópir ótti. Kórermender QR-kod pen bailanys ortalyǵy arqyly shamamen 59 myń suraq joldady. Olardyń arasynda shetelden qoiylǵan suraqtar da boldy.
Jerebe qorytyndysy boiynsha birinshi bolyp Respublica partiiasynyń tóraǵasy Aidarbek Qojanazarov sóz sóiledi. Ol partiianyń sońǵy úsh jarym jylda atqarǵan jumysy týraly aityp, azamattar jii kóteretin máselelerdiń qatarynda tabys pen baǵanyń ósýi bar ekenin atap ótti. Suraqtarǵa jaýap berý barysynda Qojanazarov tsifrlandyrýdyń eńbek naryǵyna yqpaly, kadrlardy qaita daiarlaý qajettiligi jáne bilim berý júiesiniń jumys berýshilermen ózara is-qimyly máselelerine de toqtaldy. Qorytyndy sózinde partiianyń Májilistiń qazirgi shaqyrylymyndaǵy jumysynyń nátijelerine baǵa berip, veipterdi retteý, áskeri qyzmetshilerdiń joǵary oqý oryndaryna túsýi, fermerlerdi qoldaý jáne memlekettik satyp alý máselelerin qozǵady.
«Baitaq» partiiasynyń tóraǵasy Azamathan Ámirtaev debat barysynda ekologiialyq týrizmdi damytý, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne biýdjet qarajatyn paidalaný máselelerine toqtaldy. Partiia baǵdarlamasy týraly suraqqa jaýap bere otyryp, ol qarjylyq zań buzýshylyqtar týraly aýditorlyq tekserý derekterine súienip, qolda bar resýrstardy tiimdirek paidalaný qajettigin atap ótti.
«Aq jol» demokratiialyq partiiasynyń tóraǵasy Daniia Espaeva debat barysynda tabiǵi resýrstardan túsetin tabysty bólý, agrarlyq sektor men jas otbasylardy qoldaý máselelerin qozǵady. Partiianyń aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy jumysy týraly suraqqa jaýap bere otyryp, ol Májilistegi fraktsiianyń qyzmetine toqtalyp, qarastyrylyp jatqan baǵyttardyń qatarynda agroónerkásiptik keshendi sýbsidiialaý, salyq sharalary jáne aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń lizingi bar ekenin aitty. Sondai-aq Espaeva partiianyń jas otbasylardy ipotekalyq nesieleý salasyndaǵy usynystaryn eske saldy. Óz kezeginde ol «Ádilet» tóraǵasyna salyqty kótermei, biýdjet kirisin arttyrý kózderi týraly suraq qoidy.
«Ádilet» partiiasynyń tóraǵasy Aibek Dádebai debat barysynda jumyspen qamtý, aýyl turǵyndarynyń tabysy jáne jasandy intellekt salasyndaǵy daǵdylardy damytý máselelerine toqtaldy. Biýdjet kiristeri týraly suraqqa jaýap bere otyryp, ol partiianyń ekonomika aýqymyn keńeitýge, orta biznesti damytýǵa, qarjylandyrýdyń qoljetimdiligine jáne bizneske túsetin salyq júktemesin arttyrmai, eksportty yntalandyrýǵa negizdelgen ustanymyn baiandady. Sondai-aq Dádebai el ishinde shikizatty tereń óńdeýdi damytý qajettigin atap ótti.
«Aýyl» partiiasynyń tóraǵasy Qairat Aitýǵanov debat barysynda aýyl turǵyndarynyń tabysyn arttyrý, shaǵyn biznesti jáne aýyldaǵy kooperatsiiany damytý máselelerin qozǵady. Astyq eksporty týraly aita kele, ol astyqty tereń óńdeý, tuqym sharýashylyǵyn damytý jáne importtyq tuqymǵa táýeldilikti azaitý qajettigin atap ótti. Sondai-aq Aitýǵanov agrarlyq sektordy tsifrlandyrý, agrarlyq ǵylymdy damytý jáne eńbek ónimdiligin arttyrý máselelerine toqtaldy. Óz kezeginde ol QHP tóraǵasyna ekonomikalyq qurylymy ártúrli óńirlerde ómir sapasynyń biryńǵai standartyn qalyptastyrý tásilderi týraly suraq qoidy.
Jalpyulttyq sotsial-demokratiialyq partiianyń tóraǵasy Ashat Rahimjanov sóz sóileý barysynda eńbekaqy tóleý, memlekettik baǵdarlamalar men biýdjet shyǵystaryn baqylaý, sondai-aq halyq tabysynyń ishki suranysqa yqpaly máselelerin qozǵady. Qorytyndy sózinde ol partiianyń ustanymy negizdelgen basty qaǵidattardy atap, sailaýaldy ýádelerdiń oryndalýyna qoǵamdyq baqylaý júrgizýdiń mańyzyn aitty.
Qazaqstan Halyq partiiasynyń tóraǵasy Nursultan Shoqanov azyq-túliktiń, meditsina men bilimniń qoljetimdiligi, monopoliialardy retteý, shaǵyn jáne orta biznesti qoldaý jáne óńirlerdiń ekonomikalyq mamandanýyn eskerý máseleleri týraly aitty. Yqtimal aliment qory týraly suraqqa jaýap bere otyryp, ol qordy memleketke qaitarylǵan zańsyz iemdenilgen aktivterden quralǵan qarajat esebinen qarjylandyrý múmkindigin qarastyrýdy usyndy.
Úgit-nasihattyń sońǵy kúniniń aldyndaǵy kún partiialar basymdyqtarynyń áli de ártúrli ekenin kórsetti. Olar aýyl sharýashylyǵyn qoldaý men halyq tabysyn arttyrýdan bastap, ekologiialyq kún tártibine, áleýmettik kepildikterge jáne biýdjet shyǵystaryn baqylaýǵa deiingi máselelerdi qamtydy. Qorytyndy debatta jeti partiianyń ókilderi eldiń áleýmettik-ekonomikalyq damýynyń negizgi máselelerin talqylap, olardy sheshý joldaryn usyndy. Úgit-nasihat kezeńi aiaqtalǵannan keiin tynyshtyq kúni ótedi, al 23 tamyzda daýys berý bolady.
