Respýblikanyń jańartylǵan Konstitýtsiiasy zamanaýi talaptarǵa jaýap beredi - Q.Mámi

Respýblikanyń jańartylǵan Konstitýtsiiasy zamanaýi talaptarǵa jaýap beredi - Q.Mámi
2022 jylǵy 20 maýsymda Konstitýtsiialyq Keńestiń Tóraǵasy Q.Mámi Parlament Palatalarynyń birlesken otyrysynda Konstitýtsiialyq Keńestiń «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy konstitýtsiialyq zańdylyqtyń jai-kúii týraly» jyl saiynǵy Joldaýyn jariia etti.  

Keńestiń pikirinshe, 5 maýsymda respýblikalyq referendýmda qabyldanǵan «Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań qoǵam men memleketti odan ári jańǵyrtýdyń quqyqtyq negizderin qalady. Konstitýtsiiaǵa túzetýler men olardyń negizinde qabyldanatyn zańnamalyq aktiler Jańa Qazaqstannyń damýyna yqpal etedi.

Joldaýda Konstitýtsiialyq Keńestiń 26 jyl ishindegi qyzmeti qorytyndylandy.

Q. Mámi atap ótkendei, osy jyldary Konstitýtsiialyq Keńes 140-tan astam normativtik qaýly qabyldady. Qoǵamda rezonans týdyrǵan otyzdai zań konstitýtsiialyq emes dep tanylyp, kerisinshe, birqatar zańdardyń Konstitýtsiiaǵa sáikestigi rastaldy.

Sonymen qatar Keńes Ata Zańnyń normalaryn resmi túsindirý týraly 100-den astam ótinishti qarady.


Parlamentke elimizdegi konstitýtsiialyq zańdylyqtyń jai-kúii týraly 27 Joldaý usynyldy. Olarda elimizdegi konstitýtsiialyq baqylaýdy júzege asyrý tájiribesi ashylyp, zań shyǵarý protsesin jetildirý, zańnamany Konstitýtsiiaǵa sáikes keltirý týraly jáne t. b. máseleler kóterildi.

Konstitýtsiialyq Keńestiń tóraǵasy Keńestiń quqyqtyq ustanymdarynyń zańdyq kúshi aldaǵy ýaqytta da saqtala beretinine toqtaldy. Bul ustanymdar elimizdiń konstitýtsiialyq qurylysynyń negizderi, memlekettiń aýmaqtyq tutastyǵy, azamattyq institýty, memlekettik rámizderdi paidalaný máselelerine bailanysty jasalǵan. Keńestiń birqatar sheshimderi qoldanystaǵy zańnamanyń qurylymyna, ulttyq jáne halyqaralyq quqyqtyń ózara árekettesýine, naryqtyq ekonomika qaǵidattary men menshik nysandaryna, otbasy institýtyna, quqyq qorǵaý júiesine, sailaý protsesine jáne adamnyń konstitýtsiialyq quqyqtary men bostandyqtaryn iske asyrý tetikterine qatysty bolǵan.

Joldaýdyń jeke taraýy Keńestiń konstitýtsionalizmdi dáiekti túrde bekitýdegi jáne azamattardyń quqyqtyq mádenietin arttyrýdaǵy belsendi róline arnaldy.

Konstitýtsiialyq Keńes Negizgi Zańnyń erejelerin ǵylymi-pýblitsistikalyq túsindirýdi júieli túrde júzege asyryp keledi. Osy maqsatta Konstitýtsiiaǵa quqyqtyq túsiniktemeler berip, konstitýtsiialyq qurylys boiynsha birqatar kitaptar shyǵaryldy.

2018 jyldan bastap Konstitýtsiialyq Keńestiń janynda Ǵylymi-konsýltativtik keńes jumys isteidi. Onyń otyrystarynda quqyq evoliýtsiiasynyń kóptegen ózekti aspektileri qaraldy.   


Osy jyldar ishinde kópvektorly syrtqy saiasat aiasynda Konstitýtsiialyq Keńestiń halyqaralyq bailanystary da damydy. Ol BUU, EQYU, Eýropalyq Odaq qurylymdarymen, Eýropa Keńesiniń Venetsiialyq Komissiiasymen tyǵyz yntymaqtastyqta jumys istep keledi. Keńes Konstitýtsiialyq sot tóreligi jónindegi dúniejúzilik konferentsiianyń, Konstitýtsiialyq baqylaý organdarynyń eýraziialyq qaýymdastyǵynyń (tóraǵalyq etedi) jáne Aziialyq konstitýtsiialyq sottar men oǵan teńestirilgen institýttar qaýymdastyǵynyń (2019-2021 jyldary tóraǵalyq etti) múshesi bolyp tabylady.

Ekijaqty qatynastar salasynda 50-den astam eldiń konstitýtsiialyq baqylaý organdarymen tyǵyz bailanystar ornatylǵan.

Tutastai alǵanda, Konstitýtsiialyq Keńestiń halyqaralyq qyzmeti quqyqtyq memleket qaǵidattaryn bekitý jáne Qazaqstannyń qolaily imidjin qalyptastyrý protsesinde mańyzdy ról atqaryp otyr.

Konstitýtsiia – azattyǵymyzdyń aishyqty aiǵaǵy, egemendi Qazaqstannyń berik tuǵyry. Respýblikanyń jańartylǵan Konstitýtsiiasy zaman talaptaryna sai keledi, dep qorytyndylady sózin Konstitýtsiialyq Keńestiń Tóraǵasy.