2026 jylǵy 23 tamyzda Qazaqstanda Quryltai depýtattarynyń sailaýy ótedi. Bul – eldiń saiasi ómirindegi mańyzdy naýqannyń biri. Jańa Konstitýtsiiaǵa sáikes Qazaqstan Parlamenti bir palataly Quryltai bolyp qaita qurylyp, onyń quramyna bes jyl merzimge sailanatyn 145 depýtat kiredi.
Árbir azamattyń daýysy eldiń bolashaq saiasi baǵytyn aiqyndaýǵa yqpal etedi. Sondyqtan sailaý kúni ne isteý kerek, qaida barý qajet jáne qandai quqyqtaryńyz bar ekenin aldyn ala bilgen jón, dep habarlaidy dalanews.kz.
1-qadam. Ózińizdiń sailaý ýchaskeńizdi anyqtap alyńyz
Sailaý kúni daýys berý úshin eń aldymen ózińizdiń qai sailaý ýchaskesine tirkelgenińizdi naqtylap alǵan durys.
Ol úshin jergilikti ákimdikterdiń, aýmaqtyq sailaý komissiialarynyń nemese Ortalyq sailaý komissiiasynyń aqparattyq resýrstaryn paidalanýǵa bolady.
Sailaý kúni elimiz boiynsha 10 427 sailaý ýchaskesi jumys isteidi.
2-qadam. Jeke kýáligińizdi umytpańyz
Daýys berý úshin mindetti túrde jeke basyńyzdy kýálandyratyn qujat qajet.
Sailaý ýchaskesine kelgen azamat komissiia múshesine jeke kýáligin nemese zańnamada belgilengen basqa da jeke basyn kýálandyratyn qujatty kórsetýi tiis.
Qujatsyz biýlleten berilmeidi.
3-qadam. Sailaý kúni ýchaskege baryńyz
23 tamyz kúni sailaý ýchaskeleri jergilikti ýaqyt boiynsha tańǵy saǵat 07:00-de ashylyp, keshki 20:00-ge deiin jumys isteidi.
Ýchaskege kelgen soń:
- jeke kýáligińizdi kórsetesiz;
- sailaýshylar tiziminen tekserýden ótesiz;
- qol qoiyp, biýlleten alasyz;
- arnaiy kabinada tańdaýyńyzdy jasaisyz;
- biýlletendi sailaý jáshigine salasyz.
Daýys berý qupiia túrde júrgiziledi. Ár azamat óz tańdaýyn eshqandai qysymsyz jáne erkin jasaidy.
4-qadam. Kandidattar týraly aldyn ala aqparat alyńyz
Sailaýǵa qatysatyn kandidattar men olardyń baǵdarlamalary týraly aqparatpen aldyn ala tanysý mańyzdy.
Bul azamattarǵa sanaly tańdaý jasaýǵa múmkindik beredi.
Sailaý zańnamasyna sáikes árbir sailaýshy:
- kandidattar týraly aqparat alýǵa;
- sailaýaldy baǵdarlamalarmen tanysýǵa;
- erkin tańdaý jasaýǵa quqyly.
Sarapshylar azamattardy tek resmi aqparat kózderine súienýge jáne jalǵan aqparatqa senbeýge shaqyrady.
5-qadam. Eger basqa qalada bolsańyz ne isteý kerek?
Jazǵy demalys maýsymynda kóptegen azamattar turǵylyqty jerinen tys jerde bolýy múmkin.
Ortalyq sailaý komissiiasy mundai jaǵdailardy eskerip, sailaýshylarǵa daýys berý quqyǵyn saqtaýǵa múmkindik berdi.
Eger sailaý kúni basqa óńirde nemese qalada bolatyn bolsańyz, aldyn ala sailaý komissiiasyna júginip, daýys berý quqyǵyn rastaityn qajetti rásimderdi oryndaýyńyz kerek.
Bul sharalar azamattardyń konstitýtsiialyq quqyǵyn tolyq júzege asyrýǵa baǵyttalǵan.
6-qadam. Úiden shyqpai daýys berýge bola ma?
Iá, belgili bir jaǵdailarda daýys berýdi úide uiymdastyrýǵa múmkindik bar.
Sailaý zańnamasyna sáikes sailaý ýchaskesine kele almaityn azamattar ornalasqan jeri boiynsha daýys bere alady.
Mundai múmkindik:
- densaýlyq jaǵdaiyna bailanysty;
- naýqas otbasy múshesine kútim jasap otyrǵan kezde;
- shalǵai nemese qatynaýy qiyn aimaqta bolǵan jaǵdaida beriledi.
Ol úshin azamat ýchaskelik sailaý komissiiasyna jazbasha ótinish berýi qajet.
Ótinish berý merzimi
Ótinish sailaý kúni jergilikti ýaqyt boiynsha saǵat 12:00-ge deiin qabyldanady.
Odan keiin komissiia músheleri tasymaldanatyn sailaý jáshigimen azamattyń ornalasqan jerine keledi.
Daýys berý rásimine baqylaýshylar men kandidattardyń senimdi ókilderi qatysa alady.
Biýlleten sailaýshyǵa:
- jeke basyn kýálandyratyn qujat negizinde;
- jazbasha ótinish negizinde beriledi.
7-qadam. Múmkindigi shekteýli azamattarǵa qandai jaǵdai jasalady?
Ortalyq sailaý komissiiasy sailaýdyń barsha azamat úshin qoljetimdi bolýyna erekshe nazar aýdaryp otyr.
Sailaý ýchaskeleri:
- pandýstarmen;
- arnaiy tutqalarmen;
- keńeitilgen kabinalarmen;
- taktildi baǵyttaýshylarmen jabdyqtalady.
Sonymen qatar kórý qabileti tómen azamattar úshin:
- Brail qarpimen daiyndalǵan biýlletender;
- aýdio-nusqaýlyqtar;
- arnaiy jabdyqtalǵan jumys oryndary qarastyrylady.
Bul barlyq azamattyń sailaý protsesine teń dárejede qatysýyna múmkindik beredi.
8-qadam. Shetelde júrgen azamattar qalai daýys beredi?
Sailaý kúni Qazaqstannan tys jerde júrgen azamattar da daýys berý quqyǵynan aiyrylmaidy.
Qazaqstannyń sheteldegi elshilikteri men konsýldyqtary janynan arnaiy sailaý ýchaskeleri ashylady.
Onda:
- sol elde turaqty turatyn azamattar;
- uzaq merzimdi issaparda júrgen azamattar;
- týristik, jeke nemese iskerlik saparmen júrgen qazaqstandyqtar daýys bere alady.
Ol úshin jaramdy Qazaqstan Respýblikasy azamatynyń pasporty bolýy qajet.
Azamat sailaý komissiiasyna júgingennen keiin sailaýshylar tizimine engiziledi.
Sheteldegi sailaý ýchaskeleriniń tolyq tizimi Qazaqstan Respýblikasy Syrtqy ister ministrligi men Ortalyq sailaý komissiiasynyń resmi internet-resýrstarynda jariialanǵan.
9-qadam. Sailaýdyń ashyqtyǵyn kim baqylaidy?
Quryltai sailaýyn otandyq jáne halyqaralyq baqylaýshylar qadaǵalaidy.
Qazirgi ýaqytta halyqaralyq uiymdar men shet memleketterden ondaǵan baqylaýshy akkreditteýden ótýde.
Olardyń qatarynda:
- TMD missiiasy;
- EQYU Demokratiialyq institýttar jáne adam quqyqtary jónindegi biýrosy (BDIQB/ODIHR);
- ózge de halyqaralyq uiymdardyń ókilderi bar.
Baqylaýshylardyń negizgi mindeti – sailaý protsesiniń ashyq ári zań talaptaryna sai ótýin baqylaý.
Sanaly tańdaý – el bolashaǵyna qosqan úles
Quryltai sailaýy – ár azamattyń eldiń saiasi damýyna qatysý múmkindigi.
Daýys berý birneshe minýt qana ýaqyt alady. Biraq sol tańdaý eldiń aldaǵy bes jyldaǵy damý baǵytyna yqpal etýi múmkin.
Sondyqtan sailaý kúni óz quqyǵyńyzdy paidalanyp, ýchaskege baryp daýys berý – belsendi azamattyq ustanymnyń kórinisi.
23 tamyzda ótetin sailaýda árbir daýys mańyzdy.
