Freedom Inside '26

Qýanysh Sultanovty syilaimyn da, aiaimyn da

Qýanysh Sultanovty syilaimyn da, aiaimyn da
El bileýshilerin maqtaýǵa da, synaýǵa da negiz jetip artylady. QR Parlamentiniń Táýelsizdiktiń 25-jylyna bailanysty Deklaratsiiasyn birlesken otyrysta qabyldaǵanyn  kórgende, XIY ǵ. frantsýz filosofy Klod Gelvetsiidiń kóregen sózderi esime tústi: «Óz bileýshilerin betine basyp synaýǵa huqy joq halyqtardyń, maqtaýǵa da quqy joq. Quldardyń maqtaýy eshteńeni de bildirmeidi». Bizdiń osy parlament prezidentti synap kórgen emes, demek ony maqtaýǵa da quqy joq. Sebebi ádil syn bardy «bar» dep, joqty «joq» dep saralap baǵa beredi.

Men Qýanysh Sultanovty syilaimyn da, aiaimyn da. Ol D.Qonaevty taqta otyrǵanda maqtap, taqtan túskende Kolbinge unaimyn dep synaǵandardyń biri. Qazaqstan Kompartiiasy Ortalyq komitetiniń VIII (1987j.) Plenýmynda is pen sózdiń alshaqtyǵyn, saiasi senimniń tómendigi, saiasi tákáparlyq, menmendik, qur madaq biliktiń bedelin túsiretindigin aita kelip, Q.Sultanov bylai degen edi: «Osy tusta meniń oiyma mynadai suraq oralady: birinshi basshylyqtyń ataǵyn aspanǵa kótergen kim? Kóptegen belgili basshylar, ózderi Ortalyq komitettiń músheleri, jyldan jylǵa údete tústi, áýeli «qurmettiden» bastap, sonan soń ne sebepti «asa qurmettige», odan keiin «kórnekti qairatkerge» ainaldyrdy? Halyqtyń arasynda qandai pikir týǵyzdy, jastarǵa qandai úlgi kórsetti?». («Sotsialistik Qazaqstan», 17 mart, 1987 jyl.)  

Al prezidentti jarysa maqtaǵan depýtattar búgin jastarǵa qandai úlgi kórsetip otyr?

«Quldardyń maqtaǵany eshteńeni de bildirmeidi» degen osy emes pe?

Qazaqstandyqtar Nursultan Ábishulynyń eńbegine shyn baǵasyn beredi, biraq jaramsaqtardyń maqtaýyn  halyq qabyldamaidy. Prezident te qabyldamas deimin. Maqtaý psihologiialyq sheginen shyqqanda madaqtaǵan tulǵaǵa da jaǵymsyz pikir týdyrady, «maqtatyp otyr» degendei oi qaldyrady, ainalyp kelgende bedeline de kóleńke túsiredi. Osydan tabynýsyz mádeniet bolmaidy, al mádenietsiz tabyný qaýip degen sóz shyqqan.

Qazirgi jastar aqparattyq zamannyń jastary, ózimizdi ózgemen salystyryp  baǵalaidy, arzan sózge aldanbaidy.

Tarihi tulǵanyń bedelin baǵalaý men oǵan tabynýdyń arasyn aiyra bilý saiasi mádenieti bizge jetpei jatyr.

A.Aitaly,


filosofiia ǵylymdarynyń doktory, professor


DEREKKÓZ: Abai.kz