Freedom Inside '26

قۋانىش سۇلتانوۆتى سىيلايمىن دا, ايايمىن دا

قۋانىش سۇلتانوۆتى سىيلايمىن دا, ايايمىن دا
ەل بيلەۋشٸلەرٸن ماقتاۋعا دا, سىناۋعا دا نەگٸز جەتٸپ ارتىلادى. قر پارلامەنتٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 25-جىلىنا بايلانىستى دەكلاراتسيياسىن بٸرلەسكەن وتىرىستا قابىلداعانىن  كٶرگەندە, XIY ع. فرانتسۋز فيلوسوفى كلود گەلۆەتسييدٸڭ كٶرەگەن سٶزدەرٸ ەسٸمە تٷستٸ: «ٶز بيلەۋشٸلەرٸن بەتٸنە باسىپ سىناۋعا حۇقى جوق حالىقتاردىڭ, ماقتاۋعا دا قۇقى جوق. قۇلداردىڭ ماقتاۋى ەشتەڭەنٸ دە بٸلدٸرمەيدٸ». بٸزدٸڭ وسى پارلامەنت پرەزيدەنتتٸ سىناپ كٶرگەن ەمەس, دەمەك ونى ماقتاۋعا دا قۇقى جوق. سەبەبٸ ەدٸل سىن باردى «بار» دەپ, جوقتى «جوق» دەپ سارالاپ باعا بەرەدٸ.

مەن قۋانىش سۇلتانوۆتى سىيلايمىن دا, ايايمىن دا. ول د.قوناەۆتى تاقتا وتىرعاندا ماقتاپ, تاقتان تٷسكەندە كولبينگە ۇنايمىن دەپ سىناعانداردىڭ بٸرٸ. قازاقستان كومپارتيياسى ورتالىق كوميتەتٸنٸڭ Vٸٸٸ (1987ج.) پلەنۋمىندا ٸس پەن سٶزدٸڭ الشاقتىعىن, ساياسي سەنٸمنٸڭ تٶمەندٸگٸ, ساياسي تەكەپارلىق, مەنمەندٸك, قۇر ماداق بيلٸكتٸڭ بەدەلٸن تٷسٸرەتٸندٸگٸن ايتا كەلٸپ, ق.سۇلتانوۆ بىلاي دەگەن ەدٸ: «وسى تۇستا مەنٸڭ ويىما مىناداي سۇراق ورالادى: بٸرٸنشٸ باسشىلىقتىڭ اتاعىن اسپانعا كٶتەرگەن كٸم? كٶپتەگەن بەلگٸلٸ باسشىلار, ٶزدەرٸ ورتالىق كوميتەتتٸڭ مٷشەلەرٸ, جىلدان جىلعا ٷدەتە تٷستٸ, ەۋەلٸ «قۇرمەتتٸدەن» باستاپ, سونان سوڭ نە سەبەپتٸ «اسا قۇرمەتتٸگە», ودان كەيٸن «كٶرنەكتٸ قايراتكەرگە» اينالدىردى? حالىقتىڭ اراسىندا قانداي پٸكٸر تۋعىزدى, جاستارعا قانداي ٷلگٸ كٶرسەتتٸ?». («سوتسياليستٸك قازاقستان», 17 مارت, 1987 جىل.)  

ال پرەزيدەنتتٸ جارىسا ماقتاعان دەپۋتاتتار بٷگٸن جاستارعا قانداي ٷلگٸ كٶرسەتٸپ وتىر?

«قۇلداردىڭ ماقتاعانى ەشتەڭەنٸ دە بٸلدٸرمەيدٸ» دەگەن وسى ەمەس پە?

قازاقستاندىقتار نۇرسۇلتان ەبٸشۇلىنىڭ ەڭبەگٸنە شىن باعاسىن بەرەدٸ, بٸراق جارامساقتاردىڭ ماقتاۋىن  حالىق قابىلدامايدى. پرەزيدەنت تە قابىلداماس دەيمٸن. ماقتاۋ پسيحولوگييالىق شەگٸنەن شىققاندا ماداقتاعان تۇلعاعا دا جاعىمسىز پٸكٸر تۋدىرادى, «ماقتاتىپ وتىر» دەگەندەي وي قالدىرادى, اينالىپ كەلگەندە بەدەلٸنە دە كٶلەڭكە تٷسٸرەدٸ. وسىدان تابىنۋسىز مەدەنيەت بولمايدى, ال مەدەنيەتسٸز تابىنۋ قاۋٸپ دەگەن سٶز شىققان.

قازٸرگٸ جاستار اقپاراتتىق زاماننىڭ جاستارى, ٶزٸمٸزدٸ ٶزگەمەن سالىستىرىپ  باعالايدى, ارزان سٶزگە الدانبايدى.

تاريحي تۇلعانىڭ بەدەلٸن باعالاۋ مەن وعان تابىنۋدىڭ اراسىن ايىرا بٸلۋ ساياسي مەدەنيەتٸ بٸزگە جەتپەي جاتىر.

ا.ايتالى,


فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور


دەرەككٶز: Abai.kz