HI ǵasyrdaǵy taý shańǵysy týrizmi – bul jai ǵana sporttyq demalys emes. Ol – milliardtaǵan aqsha ainalymy bar indýstriia, jumsaq kúshtiń bir kórinisi ári óńirlerdiń damýyna serpin beretin mańyzdy faktor. Qazaqstannyń taýlary týristik áleýeti jaǵynan Alpi taýlarynan esh kem túspeidi. Endeshe ózge elderdiń jetistikterine qyzyǵa qaraýmen ǵana shektelmei,ózimizdiń Kýrsheveldi damytýǵa baǵyttalǵan naqty, uzaqmerzimdi strategiia qalyptastyrý qajet, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Búginde belsendi demalysqa, ishki týrizmge jáne ekologiialyq baǵyttarǵa degen suranys álem boiynsha ósip keledi. Qazaqstan úshin bul – álemdik taý shańǵysy týrizmi kartasynda ózin jańa baǵyt retinde kórsetýge berilgen biregei múmkindik. Ol úshin qandai qadamdar qajet jáne búginge deiin ne isteldi?
Qazaqstannyń áleýeti: tabiǵi jaǵdailar men geografiia
Qazaqstannyń tabiǵaty taý shańǵysy týrizmi úshin asa qolaily. Ile Alataýy, Jońǵar Alataýy, Shyǵys Qazaqstan, Altai taýlary – bul aimaqtardyń bárinde kelesi talaptar bar:
-
jylyna 4-5 ai boiy turaqty qar jamylǵysy saqtalady;
-
biiktik aiyrmashylyqtary ártúrli kúrdeliliktegi trassalar úshin óte qolaily;
-
taza aýa, tańǵajaiyp tabiǵat kórinisteri, halyqtyń tyǵyzdyǵy tómen.
Árine, negizgi nazar Qazaqstan taý týrizminiń basty «vizitkasy» – Shymbulaqqa aýyp otyr. Biraq tolyqqandy indýstriiany damytý úshin bir ǵana «juldyzdyń» bolǵany jetkiliksiz.
Qazirgi ahýal: jekelegen tabystar men júieli damýdyń jetispeýi
Sońǵy jyldary Shymbulaq aitarlyqtai ózgerdi – jańa trassalar, kótergishter, qonaq úiler salynyp, keshki jaryqtandyrý men halyqaralyq jarystar uiymdastyryldy. Bul, árine, oń mysal. Biraq osy mysal salanyń negizgi máselesin kórsetedi: týrizmniń jalpy ekojúiesi tarapynan aýqymdy qoldaý bolmaǵan jaǵdaida, mundai lokaldy damý uzaqqa barmaidy.
Elimizdiń basqa óńirlerindegi perspektivaly taý aimaqtary jetkilikti deńgeide damymai nemese múldem paidalanylmai jatyr. Onyń sebepteri:
- kólik infraqurylymynyń nasharlyǵy;
- bilikti mamandardyń tapshylyǵy;
- investorlar úshin naqty qarjylyq modelderdiń bolmaýy;
- jer paidalaný men qorǵalatyn aimaqtarǵa qatysty zańnamanyń jetilmegendigi nemese eskirgendigi.
«Qazaqsha Kýrshevel» qurý úshin ne qajet?
Birinshi – Ár kýrort úshin keshendi master-jospar
Maýsymdyq, jer bederi, infraqurylym júktemesi men ekologiia erekshelikterin eskere otyryp, aýmaqtyq josparlardy ázirleý qajet. Investorlar salynǵan qarjynyń qaitarymyn, logistika men memlekettiń qoldaýyn kórgende ǵana qarajat quiýǵa daiyn bolady.
Ekinshi – Memlekettik-jekemenshik áriptestik (MJÁ)
Iri kýrorttar úshin júzdegen millionnan milliard dollarǵa deiin investitsiia qajet. Memleket tarapynan jeńildikter, infraqurylym jáne jer telimderi berilmese, mundai jobalar iske aspaidy. Bul rette basqarý kásibi, ikemdi jáne klientke baǵdarlanǵan jeke sektordyń qolynda bolýy mańyzdy.
Úshinshi – Qoljetimdi logistikany damytý
Álemge áigili taý shańǵysy ortalyqtarynyń ereksheligi – olarǵa jetý yńǵaily ári jeńil. Qazaqstan aimaqtyq áýe tasymalyn keńeitip, jyldam avtojoldar salyp, áýejailardan kýrorttarǵa deiingi transferdi rettep, ishki baǵyttardy damytýdy qolǵa alýy kerek.
Tórtinshi – Mamandar men servis sapasy
Servissiz týrist bolmaidy. Instrýktorlar men qutqarýshylardan bastap, qonaq úi qyzmetkerleri men ákimshilerge deiingi barlyq deńgeidegi mamandardy daiyndaýǵa investitsiia quiý mańyzdy. Qazaqstandyq týrizm kolledjderi men ýniversitetterin jańǵyrtý, sondai-aq halyqaralyq seriktestik ornatý qajet.
Besinshi – Klimattyq turaqtylyq jáne jyl boiǵy qyzmet
Álemdik taý kýrorttary baiaǵyda tek qarǵa táýeldi emes. Kýrorttar jyl boiy qyzyqty bolýy tiis: jazda trekking, velomarshrýttar, paraplanmen ushý, SPA-ortalyqtar men festivalder ótkizý mańyzdy. Bul kýrorttardyń jyl boiy turaqty júktelýin qamtamasyz etedi jáne maýsymdyq táýekelderdi azaitady.
Altynshy – Brending jáne halyqaralyq marketing
«Qazaqstandyq Alpi» degen ideia – ambitsiiaǵa toly, biraq halyqaralyq deńgeide qýatty marketingtik naýqan qajet etedi. Týrist ózi bilmeitin jerge barmaidy. Sondyqtan blogerlerge arnalǵan info-týrlar uiymdastyrý, halyqaralyq kórmelerge qatysý, týroperatorlarmen jumys júrgizý, biryńǵai brondaý platformasyn qurý kerek.
Ekologiia jáne tabiǵatpen úilesim
Taý shańǵysy týrizmin damytý ekologiiaǵa ziian keltirmeýi tiis. Kóptegen perspektivaly aýmaqtar qoryqtardyń janynda nemese ishinde ornalasqan. Infraqurylymdy damytý kelesi turaqty damý qaǵidattaryna sáikes júrgizilýi qajet:
- ekologiialyq qurylys tehnologiialaryn qoldaný;
- tabiǵatqa minimaldy áser etý;
- qoqys jinaý men sý tazartý júielerin qurý;
- týrister sanyn maýsym kezinde baqylaýda ustaý.
Búgingi oilastyrylmaǵan sheshimder erteń biregei ekojúielerdiń joǵalýyna ákelýi múmkin.
Sonymen, qazaqsha Kýrshevel múmkin be?
Jaýap – iá. Qazaqstan álemdik deńgeidegi óz taý shańǵysy kýrorttaryn jasaýǵa tolyq qabiletti. Biraq olar túpnusqalyq, jergilikti mádenietti, tabiǵatty beineleitin ári eýropalyq jáne aziialyq básekelestermen teń deńgeidegi sapany usynatyn oryndar bolýy tiis.
Osy turǵydan alǵanda «qazaqsha Kýrshevel» – kóshirme emes, ózine tán joly bar, túpnusqa joba. Bizge «ekinshi Davos» emes, álemdik deńgeide tanylatyn Shymbulaq+, Assy-taý rezort, Túrgen-Snoý Park degen jańa brendter qajet.
Elimizdiń áleýeti zor. Ony iske asyrý úshin naqty strategiia kerek. Sonda ǵana álemdik taý shańǵysy týrizmi kartasynda kóshpendi rýhpen, alpilik tabiǵatymen jáne shyǵys qonaqjailyǵymen erekshelenetin jańa myqty oiynshy paida bolady.
