Qazaqstan Ulttyq bankiniń 2025 jylǵy saýalnamasyna sáikes, el turǵyndarynyń 65%-ynda jeke jinaq joq. Bul kútpegen jaǵdai týyndaǵanda jumysynan aiyrylǵanda, syrqattanǵanda nemese basqa da tótenshe jaǵdaida – qazaqstandyqtardyń basym bóligi nesie alýǵa nemese qaryz suraýǵa májbúr bolýy múmkin ekenin kórsetedi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Ekonomika ǵylymdarynyń kandidaty, qarjyger Aigerim Iliiasovanyń aitýynsha, kóptegen adam aldymen nesiesin merziminen buryn jabýǵa nemese investitsiia salýǵa tyrysady. Alaida eń aldymen qarjylyq qaýipsizdik jastyǵyn qalyptastyrý qajet.
«Investitsiia salmas buryn nemese nesieni merziminen buryn jappas buryn mindetti túrde qarjylyq qaýipsizdik jastyǵyn qalyptastyrý kerek. Óitkeni merziminen buryn jabylǵan nesie adam jumyssyz qalǵan jaǵdaida azyq-túlik satyp alýǵa nemese kommýnaldyq qyzmetterdi tóleýge kómektespeidi», – deidi Aigerim Iliiasova.
Mamannyń aitýynsha, qarjylyq jastyq kóliktegi qaýipsizdik jastyǵyna uqsaidy. Ol eshqashan qajet bolmaýy múmkin, biraq qiyn kezeńde jańa qaryzǵa batpai shyǵýǵa múmkindik beredi.
Sondai-aq qarjyger qazirgi kezde nesie kartalary men tutynýshylyq nesielerdiń paiyzdyq mólsherlemesi joǵary ekenin, al bankterdiń qaryz alýshylarǵa qoiatyn talaptary kúsheigenin atap ótti.
«Halyqaralyq tájiribe boiynsha adamnyń keminde alty ailyq mindetti shyǵynyn jabatyn qarjylyq qory bolýy kerek. Bul rette tabysty emes, ai saiynǵy mindetti shyǵyndardy esepteý qajet. Oǵan azyq-túlik, turǵyn úidi jaldaý nemese ustaý shyǵyndary, kólik, nesie tólemderi jáne basqa da turaqty shyǵyndar kiredi», – dedi ol.
Aigerim Iliiasova qajetti somany anyqtaý úshin keminde eki ai boiy barlyq shyǵyndardy jazyp júrýge keńes beredi.
Mysaly, eger adamnyń ailyq tabysy 400 myń teńge, al mindetti shyǵyndary 250 myń teńge bolsa, qarjylyq qaýipsizdik jastyǵy shamamen 1,5 mln teńgeni quraýy tiis.
Maman mundai qordy tabystyń 20 paiyzyn turaqty túrde jinaqtaý arqyly qalyptastyrýǵa bolatynyn aitady. Mundai jaǵdaida qajetti somany shamamen bir jarym jylda jinaýǵa múmkindik bar.
Qarjylyq rezervti saqtaý máselesine de erekshe nazar aýdarý qajet.
«Qarjylyq qaýipsizdik jastyǵyn aktsiialarda nemese basqa da baǵaly qaǵazdarda saqtaýǵa bolmaidy. Shuǵyl qajet bolǵan jaǵdaida olardy naryqtaǵy qolaisyz baǵamen satýǵa týra kelýi múmkin. Qolma-qol aqshany úide saqtaý da durys emes, óitkeni infliatsiia saldarynan onyń quny tómendeidi ári qaýipsizdigi qamtamasyz etilmeidi. Eń tiimdi nusqa aqshany ishinara sheship alýǵa bolatyn teńgelik depozitte saqtaý», – dedi qarjyger.
Onyń aitýynsha, bul qarajatty ipotekaǵa nemese avtonesiege alǵashqy jarna retinde paidalaný da qatelik.
Aigerim Iliiasova alty ailyq qor men tabystyń 20 paiyzyn jinaqtaý qaǵidasy halyqaralyq tájiribemen dáleldengenin aitady. Ádette alty ai ishinde adam densaýlyǵyn qalpyna keltirip, jańa jumys taýyp nemese qosymsha tabys kózin qalyptastyra alady.
Eger tabys tek negizgi qajettilikterdi óteýge ǵana jetse, maman shyǵyndy qysqartýdan góri kiristi arttyrýǵa kóńil bólýge keńes beredi. Onyń aitýynsha, skills.enbek.kz platformasynda jańa mamandyq meńgerip, qosymsha tabys tabýǵa nemese jeke kásip ashýǵa qajetti bilimdi tegin alýǵa bolady.
Qarjylyq qaýipsizdik jastyǵy tolyq qalyptasqannan keiin ǵana tabystyń sol 20 paiyzyn qymbat nesielerdi merziminen buryn óteýge, keiin investitsiialaýǵa baǵyttaǵan jón.
