Freedom Inside '26

Qazaqstandy azyq-túlikpen qamtamasyz etýshi №1 eldiń aty ataldy - zertteý

Qazaqstandy azyq-túlikpen qamtamasyz etýshi №1 eldiń aty ataldy - zertteý
rubcolumba.ru

Qazaqstanda azyq-túlik importy toǵyzynshy jyl qatarynan ósýde. Bul týraly Ulttyq ekonomikalyq zertteýler biýrosy málimetterine súiene otyryp, EconomyKZ sholý jariialady. Oǵan sáikes, 2025 jyldyń I-toqsanynyń qorytyndysy boiynsha, Qazaqstanǵa kelip-jetken import kólemi 0,8%-ǵa shamaly ósip, 12,9 mlrd dollardy qurady. Sonymen qatar, 2023 jyldyń rekordtyq I-toqsanymen salystyrǵanda aǵymdaǵy import kólemi 9,5%-ǵa kem (14,3 mlrd), dep habarlaidy Dalanews.kz

Investitsiialyq taýarlar. QQS-ti esepten alý týraly amal-ailalarǵa qaramastan, kúrdeli kapitaldy quraldar (mashinalar men jabdyqtar) importy 6%-ǵa, iaǵni 2,4 mlrd dollarǵa deiin ósti. Osy sanattaǵy taýarlar, negizinen, Qytaidan (45%), Reseiden (10%) jáne Germaniiadan (7%) ákelinedi. Bul rette ónerkásiptik kólik quraldarynyń importy 21,3%-ǵa nemese 425 mln-ǵa deiin tómendedi. Al bul sanattaǵy taýarlar da negizinen, Qytaidan (45%), Reseiden (10%) jáne Germaniiadan (7%) importtalady.

Aralyq taýarlar. Atalǵan sanattaǵy taýarlar importynyń 1%-dyq jalpy ósimine qaramastan, onyń ishinde kóp baǵytty trendter de baiqalady. Óndiriske arnalǵan shikizattyq azyq-túlik taýarlary boiynsha eleýli quldyraý tirkeldi: -58,1% nemese 89 mln dollarǵa deiin. Reseiden keletin bul taýarlardyń importy 4 eseden astam tómendedi: 166 millionnan 39 mln dollarǵa deiin (atap aitqanda, Resei bidaiy 101 millionnan 7 mln dollarǵa deiin). 2024 jylǵy tamyzdan jeltoqsan aralyǵyna deiin qoldanysta bolǵan elimizge bidai importyna salynǵan tyiymnyń kúshi joiylǵanyna qaramastan.

Sonymen qatar, import kólik saimandar kólemi 9,2%-ǵa nemese 1,2 mlrd dollarǵa deiin ósti, bul QR-daǵy avtomobilderdi qurastyrý ónerkásibine salynǵan investitsiialardyń qazirgi ósiminen baiqalady. Energetikalyq aralyq taýarlar importy +38,6%-ǵa nemese 561 mln dollarǵa deiin ósken, onyń ishinde shikizattyq mailaý materialdary 83,8%-ǵa artýyna erekshe nazar aýdarǵan jón. Bul ishki naryqtaǵy gaz tapshylyǵyna bailanysty Reseiden tabiǵi gaz tasymalynyń 2,2 esege nemese 251 million dollarǵa deiin ósýine bailanysty.

Tutynys taýarlary. Tutyný taýarlary importynyń jalpy ósimi nebári 0,5%-dy qurady, biraq bul sanattyń ishki qurylymynda kóp ózgerister baiqalady: azyq-túlikke jatpaityn taýarlar, negizinen, jartylai uzaq merzimdi taýarlardyń (-12,9%) jáne jeńil avtomobilder (-6,5%) importynyń quldyraýy esebinen 1,9%-ǵa qysqardy.

"Onyń aiasynda azyq-túlik importynyń 6,6%-ǵa, iaǵni 1,25 milliard dollarǵa deiin ósimi erekshe kózge túsedi, bul toǵyz jyldyq ósim úrdisiniń jalǵastyǵyn tanytady. Negizgi ósimdi Reseiden (+15%), Qytaidan (+51%), Belarýsten (+30%) jáne Ýkrainadan (+37%) jetkizilgen taýarlar qamtamasyz etti. Sonymen qatar, Reseidiń azyq-túlik importyndaǵy jiyntyq úlesi óte joǵary deńgeide qalyp otyr: aqshalai - 47%, tonnalai - 68%".

Ortasha jalpy ósimdegi qaishylyq belgili bir taýar pozitsiiasyn("ózge de tamaq ónimderi") qaita jetkizilimi bolmaýyna bailanysty Ispaniiadan tartylǵan birjolǵy importtyń 105-ten 3,7 mln dollarǵa deiin tómendeýimen túsindiriledi. Ispandyq qubylysty esepke almaǵanda, Qazaqstanǵa tasymaldanǵan azyq-túlik importynyń naqty ósimi 16,7% -dy quraǵan bolar edi!

"Azyq-túlik importy kóleminiń, ásirese jaqyn kórshilerdiń esebinen úzdiksiz ósip otyrýy Qazaqstannyń ishki suranysty qamtamasyz etýde turaqty túrde syrtqa táýeldiligin naqtylaidy. Sonymen qatar, bir importtaýshyǵa (Reseige) joǵary shoǵyrlaný elimizdiń azyq-túlik júiesiniń syrtqy kúizelisterge osaldyǵyn kúsheite túsedi. Mundai úrdis importty almastyrý saiasatyn qaita qaraýdy, ishki óndiristi ulǵaitýdy jáne azyq-túlik jetkizilimi kózderin ártaraptandyrýdy talap etedi", - deidi zertteý avtorlary.

Buǵan deiin Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵy (QQQ) Taldaý ortalyǵynyń 2024 jyldaǵy syrtqy sektorǵa jasaǵan sholýyn jariialaǵan bolatynbyz.