Freedom Inside '26

Qazaqstandaǵy aýyldardyń 70%-y joiylý qaýpiniń aldynda tur – Aidaráli Ramanov

Qazaqstandaǵy aýyldardyń 70%-y joiylý qaýpiniń aldynda tur – Aidaráli Ramanov
Foto: world-nan.kz

Kásipker ári qoǵam belaendisi Aidaráli Ramanov Qazaqstandaǵy aýyldardyń basym bóligi joiylý qaýpine jaqyndap qalǵanyn málimdedi, dep habarlaidy dalanews.kz.

Onyń aitýynsha, keiingi alty aida el ishindegi kóshi-qon men áleýmettik ózgeristerdiń naqty kórinisin zertteý úshin 35,5 myń shaqyrym jol júrip, Túrkistan, Jambyl, Almaty, Qyzylorda, Ulytaý, Qaraǵandy, Aqmola, Abai, Jetisý jáne Pavlodar oblystaryndaǵy 134 aýyldyń jaǵdaiyna taldaý jasaǵan.

“Keibir aýyldarda nebári 8-9 úi ǵana qalǵan. Júrgizilgen taldaý nátijesinde aýyldardyń shamamen 70 paiyzy, ásirese Ulytaý, Qaraǵandy, Pavlodar jáne Abai oblystaryndaǵy eldi mekender jaqyn bir-eki jylda kartadan joiylýdyń aldynda turǵanyn baiqadym. Bul jai ǵana ýrbanizatsiia emes, eldiń demografiialyq jáne ekonomikalyq qaýipsizdigine tóngen únsiz qater”, – dedi Ramanov.

Ol aýyldardyń álsireýine kóbine infraqurylym máseleleri emes, áleýmettik institýttardyń quldyraýy áser etip otyrǵanyn atap ótti.

Ramanovtyń sózinshe, aýyldy ustap turǵan negizgi tirek – mektep. Eger mektep jabylsa nemese mártebesi tómendese, bul búkil aýyldyń taraýyna alyp keletin tizbekti protseske jol ashady.

“Mekteptiń fýnktsionaldyq ólimi – aýyldyń zańdy túrde joiylýy. Mektep jabylǵan soń muǵalimder men tehnikalyq qyzmetkerler qysqarady, turaqty tabys kózi joǵalady. Balasynyń bolashaǵyn oilaǵan ata-analar kóshýge májbúr bolady. Sonyń nátijesinde aýyl bosap qalady”, – dedi ol.

Mysal retinde qoǵam qairatkeri Ulytaý oblysyndaǵy Mibulaq jáne Abai oblysynyń Jańasemei aýdanyndaǵy Abyraly aýyldaryn atady.

Onyń málimetinshe, biyl bul aýyldardaǵy 10-11 synyptardy nebári eki-úsh oqýshy ǵana bitirgen, al kelesi oqý jylynda joǵary synyptarǵa baratyn bala bolmaidy.

Sondai-aq Aidaráli Ramanov Abai oblysyndaǵy Baltataraq aýylynda júrgizilgen tájiribe aýyldardy naqty óndiristik ekonomika arqyly damytýǵa bolatynyn kórsetkenin aitty.

“Aýyldy memlekettik sýbsidiiamen emes, óndiris pen jumyspen qamtý arqyly ǵana jandandyrýǵa bolady. Biznes bar jerde jumys bar, jumys bar jerde ómir bar”, – dedi ol.

Ramanov qazirgi geosaiasi jaǵdaida azyq-túlik qaýipsizdiginiń mańyzy artyp otyrǵanyn aityp, Qazaqstannyń agrarlyq áleýeti Ortalyq Aziia, Qytai jáne Taiaý Shyǵys naryqtaryn azyq-túlikpen qamtamasyz etýge múmkindik beretinin jetkizdi.

Osyǵan bailanysty ol shaǵyn aýyldardaǵy mektepterdi strategiialyq nysan retinde saqtaý, aýyl sharýashylyǵyn jergilikti klasterler negizinde damytý jáne et pen astyq óndirisin eksportqa baǵyttaý qajet degen usynysyn aitty.

“Aýyl – bizdiń tek ótken tarihymyz emes, ekonomikalyq egemendigimizdiń negizi. Jerdi kartadaǵy shekara emes, ondaǵy eńbek pen adam saqtaidy”, – dep túiindedi Aidaráli Ramanov.