كەسٸپكەر ەرٸ قوعام بەلاەندٸسٸ ايدارەلٸ رامانوۆ قازاقستانداعى اۋىلداردىڭ باسىم بٶلٸگٸ جويىلۋ قاۋپٸنە جاقىنداپ قالعانىن مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەيٸنگٸ التى ايدا ەل ٸشٸندەگٸ كٶشٸ-قون مەن ەلەۋمەتتٸك ٶزگەرٸستەردٸڭ ناقتى كٶرٸنٸسٸن زەرتتەۋ ٷشٸن 35,5 مىڭ شاقىرىم جول جٷرٸپ, تٷركٸستان, جامبىل, الماتى, قىزىلوردا, ۇلىتاۋ, قاراعاندى, اقمولا, اباي, جەتٸسۋ جەنە پاۆلودار وبلىستارىنداعى 134 اۋىلدىڭ جاعدايىنا تالداۋ جاساعان.
“كەيبٸر اۋىلداردا نەبەرٸ 8-9 ٷي عانا قالعان. جٷرگٸزٸلگەن تالداۋ نەتيجەسٸندە اۋىلداردىڭ شامامەن 70 پايىزى, ەسٸرەسە ۇلىتاۋ, قاراعاندى, پاۆلودار جەنە اباي وبلىستارىنداعى ەلدٸ مەكەندەر جاقىن بٸر-ەكٸ جىلدا كارتادان جويىلۋدىڭ الدىندا تۇرعانىن بايقادىم. بۇل جاي عانا ۋربانيزاتسييا ەمەس, ەلدٸڭ دەموگرافييالىق جەنە ەكونوميكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸنە تٶنگەن ٷنسٸز قاتەر”, – دەدٸ رامانوۆ.
ول اۋىلداردىڭ ەلسٸرەۋٸنە كٶبٸنە ينفراقۇرىلىم مەسەلەلەرٸ ەمەس, ەلەۋمەتتٸك ينستيتۋتتاردىڭ قۇلدىراۋى ەسەر ەتٸپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
رامانوۆتىڭ سٶزٸنشە, اۋىلدى ۇستاپ تۇرعان نەگٸزگٸ تٸرەك – مەكتەپ. ەگەر مەكتەپ جابىلسا نەمەسە مەرتەبەسٸ تٶمەندەسە, بۇل بٷكٸل اۋىلدىڭ تاراۋىنا الىپ كەلەتٸن تٸزبەكتٸ پروتسەسكە جول اشادى.
“مەكتەپتٸڭ فۋنكتسيونالدىق ٶلٸمٸ – اۋىلدىڭ زاڭدى تٷردە جويىلۋى. مەكتەپ جابىلعان سوڭ مۇعالٸمدەر مەن تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەر قىسقارادى, تۇراقتى تابىس كٶزٸ جوعالادى. بالاسىنىڭ بولاشاعىن ويلاعان اتا-انالار كٶشۋگە مەجبٷر بولادى. سونىڭ نەتيجەسٸندە اۋىل بوساپ قالادى”, – دەدٸ ول.
مىسال رەتٸندە قوعام قايراتكەرٸ ۇلىتاۋ وبلىسىنداعى ميبۇلاق جەنە اباي وبلىسىنىڭ جاڭاسەمەي اۋدانىنداعى ابىرالى اۋىلدارىن اتادى.
ونىڭ مەلٸمەتٸنشە, بيىل بۇل اۋىلدارداعى 10-11 سىنىپتاردى نەبەرٸ ەكٸ-ٷش وقۋشى عانا بٸتٸرگەن, ال كەلەسٸ وقۋ جىلىندا جوعارى سىنىپتارعا باراتىن بالا بولمايدى.
سونداي-اق ايدارەلٸ رامانوۆ اباي وبلىسىنداعى بالتاتاراق اۋىلىندا جٷرگٸزٸلگەن تەجٸريبە اۋىلداردى ناقتى ٶندٸرٸستٸك ەكونوميكا ارقىلى دامىتۋعا بولاتىنىن كٶرسەتكەنٸن ايتتى.
“اۋىلدى مەملەكەتتٸك سۋبسيدييامەن ەمەس, ٶندٸرٸس پەن جۇمىسپەن قامتۋ ارقىلى عانا جانداندىرۋعا بولادى. بيزنەس بار جەردە جۇمىس بار, جۇمىس بار جەردە ٶمٸر بار”, – دەدٸ ول.
رامانوۆ قازٸرگٸ گەوساياسي جاعدايدا ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ ماڭىزى ارتىپ وتىرعانىن ايتىپ, قازاقستاننىڭ اگرارلىق ەلەۋەتٸ ورتالىق ازييا, قىتاي جەنە تاياۋ شىعىس نارىقتارىن ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
وسىعان بايلانىستى ول شاعىن اۋىلدارداعى مەكتەپتەردٸ ستراتەگييالىق نىسان رەتٸندە ساقتاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىن جەرگٸلٸكتٸ كلاستەرلەر نەگٸزٸندە دامىتۋ جەنە ەت پەن استىق ٶندٸرٸسٸن ەكسپورتقا باعىتتاۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىسىن ايتتى.
“اۋىل – بٸزدٸڭ تەك ٶتكەن تاريحىمىز ەمەس, ەكونوميكالىق ەگەمەندٸگٸمٸزدٸڭ نەگٸزٸ. جەردٸ كارتاداعى شەكارا ەمەس, ونداعى ەڭبەك پەن ادام ساقتايدى”, – دەپ تٷيٸندەدٸ ايدارەلٸ رامانوۆ.
