Freedom Inside '26

Qazaqstandaǵy investitsiialyq ahýal qalai? Sarapshy taldaý jasady

Qazaqstandaǵy investitsiialyq ahýal qalai? Sarapshy taldaý jasady
Kollaj: Dalanews

2025 jyldyń úshinshi toqsanynda Qytai Qazaqstanǵa tikelei investitsiia tartý boiynsha aldyńǵy orynǵa shyqty. Osyǵan bailanysty el ekonomikasy tek qytailyq investorlarǵa táýeldi degen pikirler aityla bastady. Alaida qarjyger, Qazaq Expert Club sarapshysy Venera Janalina bul tujyrymmen kelispeidi. Onyń aitýynsha, qysqamerzimdi dinamika eldiń strategiialyq investitsiialyq qurylymyn tolyq sipattai almaidy. Bul týraly ol Dalanews.kz redaktsiiasyna bergen suhbatynda málimdedi.

Janalinanyń pikirinshe, qazirgi jahandyq jaǵdaida investitsiia tartý tek salyqtyq nemese ákimshilik jeńildiktermen shektelmeidi. Investorlar úshin eń mańyzdysy – biznes júrgizý erejeleriniń turaqtylyǵy men uzaqmerzimdi senim.

“Álemdik tájiribe kórsetkendei, uzaqmerzimdi investorlar eń aldymen salyqtyq artyqshylyqtardy emes, jobanyń búkil kezeńinde sharttardyń ózgermeitinine kepildik beretin "senimdi" satyp alady. Bul turǵyda Singapýr men Birikken Arab Ámirlikteri úlgi bola alady. Biri zań ústemdigi men quqyqtyq turaqtylyqqa, ekinshisi uzaqmerzimdi rezidenttik pen investorlar úshin qorǵalǵan kelisimderge súiengen”, - deidi ol.

Sarapshy investitsiialyq klimatty jaqsartý úshin eń aldymen quqyqtyq aiqyndyq qajet ekenin atap ótti. Onyń aitýynsha, investor úshin salyq mólsherlemesinen góri rásimderdiń túsinikti bolýy jáne menshik quqyǵynyń naqty qorǵalýy mańyzdy.

“Zańnamanyń jii ózgerýi men ekiushty retteý investor úshin táýekeldi arttyryp, kapital qunyn qymbattatady. Niderlandy men Singapýrde ruqsat berý jáne sot júieleriniń joǵary deńgeide boljamdy jumys isteýi osynyń etalony retinde jii atalady. Al zańnamanyń jii ózgerýi, kelisý rásimderiniń sozylýy men regýliatorlyq túsindirýlerdiń ekiushtylyǵy kapital qunyn arttyryp, birqatar jobany ekonomikalyq turǵydan tiimsiz etedi”, - dep qosty ol.

Sarapshy damyǵan elder tájiribesine toqtalyp, memleket pen jeke sektor arasyndaǵy táýekelderdi ádil bólý tetikteriniń mańyzyn atap ótti. Máselen, Germaniiada investorlar táýekeli kredittik jáne kepildik quraldar arqyly azaitylsa, Kanada men Avstraliiada memlekettik-jekemenshik áriptestik pen jobalyq qarjylandyrý keńinen qoldanylady.

Sonymen qatar sarapshy memlekettiń baqylaýshy emes, bizneske qyzmet kórsetetin serikteske ainalýy qajet ekenin aitty.

Ońtústik Koreia men Dýbaida “bir tereze” qaǵidaty men iri investorlarǵa jeke menedjerler bekitý tranzaktsiialyq shyǵyndardy azaityp, senimdi arttyrdy. Al jobalardyń ashyqtyǵy men ekologiialyq talaptardyń aldyn ala belgilenýi áleýmettik táýekelderdi tómendetedi”, - dedi ol.

Qytai investitsiialaryna qatysty qoǵamdaǵy alańdaýshylyqqa toqtalǵan Janalina sinofobiialyq kóńil kúi kóbine aqparattyń jetispeýinen týyndaitynyn aitty. Onyń pikirinshe, qytai kapitalynyń qai salada, qandai formatta jumys istep jatqany ashyq kórsetilmese, qoǵamda qaýeset pen qorqynysh kúsheie túsedi.

"Investitsiialardyń naqty áseri – jumys oryndary, salyq túsimi, infraqurylym – ashyq aitylǵanda, pikirtalas emotsiiadan derekke kóshedi", – dedi sarapshy.

2025 jyldyń úshinshi toqsanynda Qytai Qazaqstanǵa tikelei investitsiia tartý boiynsha aldyńǵy orynǵa shyqty. Alaida sarapshy bul úrdisti qysqamerzimdi dinamika retinde baǵalady.

“Bul, negizinen, Qazaqstanda jumys istep turǵan qytai kompaniialarynyń tabysyn qaita investitsiialaýymen bailanysty. Degenmen jinaqtalǵan tikelei sheteldik investitsiialar kólemi boiynsha áli de Niderland, Resei jáne AQSh kósh bastap tur”, - dedi ol.

Al Qytaidyń taza investitsiialyq aǵyny shamamen 1 mlrd dollardy qurap, kólik, ónerkásip jáne “jasyl” energetika salalaryndaǵy jobalardyń belsendi damyp jatqanyn ańǵartady.

Sarapshynyń aitýynsha, AQSh pen Niderlandtan kapitaldyń ýaqytsha ketýi dividendtik tólemdermen bailanysty, al Resei boiynsha qalypty ósim saqtalǵan.

Sondyqtan Qazaqstan tek Qytai úshin ǵana tartymdy degen pikir durys emes. Eldiń investitsiialyq bazasy kópvektorly bolyp qala beredi. Degenmen qazirgi qarqyn saqtalsa, Qytai aldaǵy jyldary jinaqtalǵan investitsiialar kólemi boiynsha kóshbasshylar qataryna shyǵýy múmkin”, – dedi Venera Janalina. 

Qorytyndylai kele, sarapshy investitsiialyq ahýaldy jaqsartý ýaqytsha jeńildikterge emes, turaqty erejelerge negizdelýi tiis ekenin aitty.

Investorlar úshin eń mańyzdysy – erejelerdiń ózgermeýi, quqyq qoldanýdyń sapasy jáne adami kapital men infraqurylymnyń damýy. Osylar bolǵanda ǵana uzaqmerzimdi investitsiialar keledi”, - dedi ol.