2025 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا جۇڭگو قازاقستانعا تىكەلەي ينۆەستيسيا تارتۋ بويىنشا الدىڭعى ورىنعا شىقتى. وسىعان بايلانىستى ەل ەكونوميكاسى تەك قىتايلىق ينۆەستورلارعا تاۋەلدى دەگەن پىكىرلەر ايتىلا باستادى. الايدا قارجىگەر، Qazaq Expert Club ساراپشىسى ۆەنەرا جانالينا بۇل تۇجىرىممەن كەلىسپەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قىسقامەرزىمدى ديناميكا ەلدىڭ ستراتەگيالىق ينۆەستيسيالىق قۇرىلىمىن تولىق سيپاتتاي المايدى. بۇل تۋرالى ول Dalanews.kz رەداكسياسىنا بەرگەن سۇحباتىندا مالىمدەدى.
جانالينانىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى جاھاندىق جاعدايدا ينۆەستيسيا تارتۋ تەك سالىقتىق نەمەسە اكىمشىلىك جەڭىلدىكتەرمەن شەكتەلمەيدى. ينۆەستورلار ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى – بيزنەس جۇرگىزۋ ەرەجەلەرىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن ۇزاقمەرزىمدى سەنىم.
“الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي، ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستورلار ەڭ الدىمەن سالىقتىق ارتىقشىلىقتاردى ەمەس، جوبانىڭ بۇكىل كەزەڭىندە شارتتاردىڭ وزگەرمەيتىنىنە كەپىلدىك بەرەتىن "سەنىمدى" ساتىپ الادى. بۇل تۇرعىدا سينگاپۋر مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى ۇلگى بولا الادى. ءبىرى زاڭ ۇستەمدىگى مەن قۇقىقتىق تۇراقتىلىققا، ەكىنشىسى ۇزاقمەرزىمدى رەزيدەنتتىك پەن ينۆەستورلار ءۇشىن قورعالعان كەلىسىمدەرگە سۇيەنگەن”، - دەيدى ول.
ساراپشى ينۆەستيسيالىق كليماتتى جاقسارتۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن قۇقىقتىق ايقىندىق قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، ينۆەستور ءۇشىن سالىق مولشەرلەمەسىنەن گورى راسىمدەردىڭ تۇسىنىكتى بولۋى جانە مەنشىك قۇقىعىنىڭ ناقتى قورعالۋى ماڭىزدى.
“زاڭنامانىڭ ءجيى وزگەرۋى مەن ەكىۇشتى رەتتەۋ ينۆەستور ءۇشىن تاۋەكەلدى ارتتىرىپ، كاپيتال قۇنىن قىمباتتاتادى. نيدەرلاندى مەن سينگاپۋردە رۇقسات بەرۋ جانە سوت جۇيەلەرىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە بولجامدى جۇمىس ىستەۋى وسىنىڭ ەتالونى رەتىندە ءجيى اتالادى. ال زاڭنامانىڭ ءجيى وزگەرۋى، كەلىسۋ راسىمدەرىنىڭ سوزىلۋى مەن رەگۋلياتورلىق تۇسىندىرۋلەردىڭ ەكىۇشتىلىعى كاپيتال قۇنىن ارتتىرىپ، ءبىرقاتار جوبانى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمسىز ەتەدى”، - دەپ قوستى ول.
ساراپشى دامىعان ەلدەر تاجىريبەسىنە توقتالىپ، مەملەكەت پەن جەكە سەكتور اراسىنداعى تاۋەكەلدەردى ءادىل ءبولۋ تەتىكتەرىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن، گەرمانيادا ينۆەستورلار تاۋەكەلى كرەديتتىك جانە كەپىلدىك قۇرالدار ارقىلى ازايتىلسا، كانادا مەن اۆستراليادا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك پەن جوبالىق قارجىلاندىرۋ كەڭىنەن قولدانىلادى.
سونىمەن قاتار ساراپشى مەملەكەتتىڭ باقىلاۋشى ەمەس، بيزنەسكە قىزمەت كورسەتەتىن سەرىكتەسكە اينالۋى قاجەت ەكەنىن ايتتى.
“وڭتۇستىك كورەيا مەن دۋبايدا “ءبىر تەرەزە” قاعيداتى مەن ءىرى ينۆەستورلارعا جەكە مەنەدجەرلەر بەكىتۋ ترانزاكسيالىق شىعىنداردى ازايتىپ، سەنىمدى ارتتىردى. ال جوبالاردىڭ اشىقتىعى مەن ەكولوگيالىق تالاپتاردىڭ الدىن الا بەلگىلەنۋى الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەردى تومەندەتەدى”، - دەدى ول.
جۇڭگو ينۆەستيسيالارىنا قاتىستى قوعامداعى الاڭداۋشىلىققا توقتالعان جانالينا سينوفوبيالىق كوڭىل كۇي كوبىنە اقپاراتتىڭ جەتىسپەۋىنەن تۋىندايتىنىن ايتتى. ونىڭ پىكىرىنشە، جۇڭگو كاپيتالىنىڭ قاي سالادا، قانداي فورماتتا جۇمىس ىستەپ جاتقانى اشىق كورسەتىلمەسە، قوعامدا قاۋەسەت پەن قورقىنىش كۇشەيە تۇسەدى.
"ينۆەستيسيالاردىڭ ناقتى اسەرى – جۇمىس ورىندارى، سالىق ءتۇسىمى، ينفراقۇرىلىم – اشىق ايتىلعاندا، پىكىرتالاس ەموسيادان دەرەككە كوشەدى"، – دەدى ساراپشى.
2025 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا جۇڭگو قازاقستانعا تىكەلەي ينۆەستيسيا تارتۋ بويىنشا الدىڭعى ورىنعا شىقتى. الايدا ساراپشى بۇل ءۇردىستى قىسقامەرزىمدى ديناميكا رەتىندە باعالادى.
“بۇل، نەگىزىنەن، قازاقستاندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان جۇڭگو كومپانيالارىنىڭ تابىسىن قايتا ينۆەستيسيالاۋىمەن بايلانىستى. دەگەنمەن جيناقتالعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيسيالار كولەمى بويىنشا ءالى دە نيدەرلاند، رەسەي جانە اقش كوش باستاپ تۇر”، - دەدى ول.
ال قىتايدىڭ تازا ينۆەستيسيالىق اعىنى شامامەن 1 ملرد دوللاردى قۇراپ، كولىك، ونەركاسىپ جانە “جاسىل” ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى جوبالاردىڭ بەلسەندى دامىپ جاتقانىن اڭعارتادى.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، اقش پەن نيدەرلاندتان كاپيتالدىڭ ۋاقىتشا كەتۋى ديۆيدەندتىك تولەمدەرمەن بايلانىستى، ال رەسەي بويىنشا قالىپتى ءوسىم ساقتالعان.
“سوندىقتان قازاقستان تەك جۇڭگو ءۇشىن عانا تارتىمدى دەگەن پىكىر دۇرىس ەمەس. ەلدىڭ ينۆەستيسيالىق بازاسى كوپۆەكتورلى بولىپ قالا بەرەدى. دەگەنمەن قازىرگى قارقىن ساقتالسا، جۇڭگو الداعى جىلدارى جيناقتالعان ينۆەستيسيالار كولەمى بويىنشا كوشباسشىلار قاتارىنا شىعۋى مۇمكىن”، – دەدى ۆەنەرا جانالينا.
قورىتىندىلاي كەلە، ساراپشى ينۆەستيسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ۋاقىتشا جەڭىلدىكتەرگە ەمەس، تۇراقتى ەرەجەلەرگە نەگىزدەلۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى.
“ينۆەستورلار ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى – ەرەجەلەردىڭ وزگەرمەۋى، قۇقىق قولدانۋدىڭ ساپاسى جانە ادامي كاپيتال مەن ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋى. وسىلار بولعاندا عانا ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستيسيالار كەلەدى”، - دەدى ول.
