2026 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda Qazaqstandaǵy bastapqy turǵyn úi naryǵynda páter satý kólemi ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 20–25%-ǵa tómendedi. Alaida suranystyń azaiǵanyna qaramastan, jańa turǵyn úilerdiń baǵasy ósip keledi. Munyń sebebin qurylys salasyndaǵy Qazaq Expert Club sarapshysy Diliara Seitnurova túsindirdi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Sarapshynyń aitýynsha, baǵanyń qymbattaýyna áser etken negizgi faktorlardyń biri – 2026 jyldyń qańtarynan bastap bastapqy turǵyn úige qosylǵan qun salyǵynyń (QQS) engizilýi.
«Qurylys jobasy men kompaniianyń baǵa saiasatyna bailanysty jańa turǵyn úilerdiń quny orta eseppen 10–12%-ǵa ósti», – deidi ol.
Budan bólek, qurylys materialdarynyń, logistikanyń, jumys kúshiniń jáne jer telimderiniń qymbattaýy da turǵyn úi baǵasyna qysym jasap otyr. Bul ásirese Almatyda aiqyn baiqalady.
Seitnurova taǵy bir mańyzdy faktor retinde ekonomikanyń qymbat qarjylandyrylýyn atady. Onyń aitýynsha, Ulttyq banktiń bazalyq mólsherlemesi tómendegenimen, jyldyq 17% deńgeiinde qalyp otyr.
«Qazir developerlerdiń basym bóligi bank nesiesine súienip jumys isteidi. Bir sharshy metrdiń quny nesie alý kezeńinde-aq qarjylyq modelge engiziledi. Sondyqtan qurylys kompaniialary banktermen kelisilgen deńgeiden tómen baǵa usyna almaidy. Óitkeni bul jobanyń qarjylyq turaqtylyǵy men nesie mindettemelerine áser etedi», – dedi sarapshy.
Onyń sózinshe, 2026 jylǵy 1 shildeden bastap kúshine enetin jańa Qurylys kodeksi de salaǵa qosymsha júkteme ákeledi.
«Bul satyp alýshylar úshin qurylys sapasyna baqylaýdyń kúsheiýin jáne kepildik mindettemeleriniń keńeiýin bildiredi. Al qurylys kompaniialary tehnikalyq qadaǵalaý, saqtandyrý jáne táýekelderdi basqarýǵa kóbirek qarajat jumsaýǵa májbúr bolady», – dedi ol.
Qurylys kompaniialary shetelge bet buryp jatyr
Naryqtaǵy qiyndyqtardyń ýaqytsha emes ekenin qurylys salasynyń ókilderi de aityp júr. Iri qurylys kompaniialarynyń biriniń direktorlar keńesiniń tóraǵasy Aidyn Rahymbaev sońǵy alty ai boiy naryqtaǵy jaǵdaidyń kúrdeli ekenin jáne onyń tez qalpyna keletinine sený qiyn ekenin málimdegen.
Onyń aitýynsha, kompaniia bul jaǵdaiǵa jaýap retinde Ózbekstan naryǵyna belsendi shyǵa bastaǵan. Sebebi Almatydaǵy satylym tómendep jatqanda, Tashkentte kerisinshe ósim baiqalady.
Degenmen Diliara Seitnurova mundai qadam árbir kompaniia úshin tiimdi bolǵanymen, el ekonomikasyna qaýip tóndirýi múmkin ekenin aitty.
«Jekelegen biznes úshin shetel naryǵyna shyǵý – qisyndy sheshim. Biraq bul úrdis jappai sipat alsa, Qazaqstan kapitaldan, tehnologiiadan jáne bilikti mamandardan aiyrylýy múmkin», – dedi sarapshy.
Daǵdarystan shyǵýdyń joly qandai?
Seitnurova qurylys salasyn damytý úshin birneshe baǵytty usyndy. Birinshisi – qalalardy renovatsiialaý jáne eski aýdandardy qaita jańǵyrtý.
«Jańa turǵyn úi naryǵy birtindep qanyǵyp keledi. Al renovatsiianyń áleýeti óte joǵary. Tek Almatynyń ózinde 1 400-den astam eski jáne apatty úi bar. Bul – qurylys kompaniialary úshin úlken múmkindik», – deidi ol.
Ekinshi baǵyt – memleket pen biznestiń seriktestigin kúsheitý. Sarapshynyń pikirinshe, memlekettik-jekemenshik áriptestik tetikteri táýekelderdi bólisýge jáne iri qalalyq jobalardy iske asyrýǵa múmkindik beredi. Úshinshi mańyzdy másele – turǵyndardyń senimin qalpyna keltirý.
«Suranys tek baǵanyń qymbattyǵynan tómendep otyrǵan joq. Kópshilik uzaqqa sozylǵan qurylys pen senimsiz kompaniialardan qaýiptenedi. Eskroý-shottar, ashyq tizilimder jáne keńeitilgen kepildikter satyp alýshylardyń senimin qaitara alady», – dedi Seitnurova.
Sonymen qatar ol institýtsionaldyq jalǵa berý júiesin, jyljymaityn múlik qorlaryn jáne bólip tóleý baǵdarlamalaryn damytý qajet dep sanaidy.
Qazirgi tańda qurylys kompaniialary resmi baǵany tómendetýdiń ornyna jekelegen páterlerge jeńildikter usynyp, ipotekany sýbsidiialaý men bólip tóleý baǵdarlamalaryn iske qosyp jatyr. Sebebi baǵany tikelei tómendetý bankter men buryn úi satyp alǵan klientterdiń teris reaktsiiasyn týdyrýy múmkin.
Búginde turǵyn úige degen suranystyń edáýir bóligi «7–20–25», «Naýryz», «Almaty jastary» baǵdarlamalary men Otbasy bankiniń ónimderi arqyly saqtalyp otyr.
Sarapshynyń boljamynsha, aldaǵy kezeńde naryqtaǵy jaǵdai infliatsiia deńgeii men Ulttyq banktiń sheshimderine bailanysty bolady. Eger infliatsiia joǵary kúiinde qalsa, bazalyq mólsherleme tez tómendemeidi, sáikesinshe kommertsiialyq ipoteka da qymbat bolyp qala beredi.
Seitnurova jaqyn ýaqytta jańa turǵyn úilerdiń resmi baǵasy aitarlyqtai arzandaidy dep kútpeidi. Onyń pikirinshe, satyp alýshylar úshin jeńildikter, bólip tóleý múmkindikteri men arnaiy aktsiialar kóbeigenimen, baǵalardyń kúrt tómendeýi ekitalai.
«Qurylys salasyn daǵdarystan shyǵarýdyń tiimdi joly – shetelge ketý emes, el ishinde renovatsiiany, redevelopmentti jáne memlekettik-jekemenshik áriptestik jobalaryn damytý. Ol úshin suranys bar, tek tiimdi qarjylyq modelder men satyp alýshylardyń senimi qajet», – dep túiindedi Diliara Seitnurova.
