2025 jyldyń I-toqsanynda Qazaqstandaǵy naqty ailyq jalaqy kólemi ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 1,2%-ǵa ósti. Jalaqy ósiminiń negizgi draiveri – telekommýnikatsiia salasy. Bul saladaǵy naqty jalaqy ósimi 20 paiyzǵa deiin jetip, ekonomikanyń basqa baǵyttaryn shań qaptyrdy. Degenmen, eldegi jalpy jalaqy ósiminiń qarqyny birshama báseńdegeni baiqalady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Halyk Finance Taldaý ortalyǵyny usynǵan esepte ekonomikada jalaqy mólsheriniń salalar boiynsha teńgerimsizdik áli de aiqyn baiqalatyny basa kórsetilgen. Keibir baǵyttarda jalaqy artyp jatqanymen, endi birinde kerisinshe tómendeý tendentsiiasy jalǵasýda.
Naqtylap aitsaq, 2025 jyldyń I-toqsanynda jalaqy ósimi aýyl sharýashylyǵynda (+7,2%), óner men oiyn-saýyq sektorynda (+6,1%), saýda (+5,9%), jyljymaityn múlik operatsiialary (+4,8%) jáne ónerkásip (+4,4%) salalarynda tirkeldi.
Esesine, eldegi mańyzdy áleýmettik jáne óndiristik baǵyttarda keri dinamika kórinis tapqan: qurylys salasy qyzmetkerleriniń naqty jalaqysy 7,2%-ǵa quldyrasa, ákimshilik jáne qosalqy qyzmet kórsetý salasy qyzmetkerleriniń jalaqysy tipti 8,3%-ǵa tómendepti. Bul saladaǵy quldyraý bir jyl boiynda jalǵasýda. Sonymen qatar, bilim berý (-3,0%), densaýlyq saqtaý (-2,9%) jáne qonaq úi men tamaqtaný qyzmetterinde (-4,7%) de naqty tabys tómendegen.
Sondai-aq esepte jalpy, eldegi naqty jalaqynyń ósý qarqyny sońǵy jyldary birshama baiaýlaǵany da aitylady. Mysaly, 2022 jyldyń I-toqsanyndaǵy naqty jalaqy ósimi 12,7%-dy qurasa, qazir bul kórsetkish nebári 1,2%-ǵa deiin qysqarǵan. Buǵan, kóbinese nominaldy jalaqynyń baiaý ósimi sebep bolyp otyr. Infliatsiianyń birtindep tómendeýi (2022 jylǵy 20,3%-dan 2023 jyly 9,8%-ǵa deiin) 2023 jyldan bastap nominaldy jalaqynyń tómendeýin ishinara ótei alǵanymen, keiingi kezeńderde infliatsiianyń 8,6% deńgeiinde turaqtanýy jalaqynyń naqty indeksin bir deńgeide tejep ustap tur.
"Sondai-aq, jalaqynyń ósý qarqyny eldiń jalpy ishki óniminiń (JIÓ) ósiminen edáýir artta qalyp otyr. Biylǵy alǵashqy tórt aidyń qorytyndysy boiynsha el ekonomikasynyń ósimi shamamen 6 paiyz bolsa, bul - jalaqy ósiminen áldeqaida joǵary. Osylaisha, Qazaqstan ekonomikasynyń qurylymdyq erekshelikteri men eńbek ónimdiliginiń tómendigi jalaqy ósimin tejeitin negizgi faktorlarǵa ainalǵan. Ekonomika men halyqtyń ál-aýqatyn teńestire damytý úshin eńbek ónimdiligin arttyryp, resýrstardy jumyspen qamtý deńgeii joǵary sektorlarǵa baǵyttaý qajet. Bul – eldiń ekonomikalyq damýyn teńgerimdi ári turaqty etýdiń birden-bir joly", - deidi Halyk Finance Taldaý ortalyǵynyń sarapshysy Arslan Aronov.
Buǵan deiin saitymyzda Ekonomikalyq saiasat institýtynyń direktory Qaiyrbek Arystanbekovtyń Qazaqstanda jalaqy qalai esepteletinin aitqan suqbatynan úzindi jariialanǵan bolatyn.
"Bizdegi infliatsiia jumys kúshi aqysy ósimin eseptemegende, búkil taýarlar men qyzmetter baǵasynyń ósimi bolyp tabylady" dep ashyǵyn aitty. Iaǵni, "infliatsiia boldy" deidi de taýarlar, tarifter, qyzmetter baǵasy óse beredi, biraq infliatsiiaǵa qarap bizde jalaqyny ósirmeidi. Esepteýden osy arasyn short kesip tastaǵan bizdiń "bilgishter", - deidi ol óz suqbatynda.
