Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan Halyq Keńesiniń alǵashqy sessiiasynyń ashylýynda sóz sóiledi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan Halyq Keńesiniń alǵashqy sessiiasynyń ashylýynda sóz sóiledi. Prezident jańa institýttyń eldiń saiasi júiesinde erekshe oryn alatynyn aityp, Qazaqstandaǵy reformalar jalǵasatynyn málimdedi, dep habarlaidy Dala News.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan Halyq Keńesiniń alǵashqy sessiiasynyń ashylýyn elimiz úshin asa mańyzdy tarihi oqiǵa dep atady. Onyń aitýynsha, jańa institýt konstitýtsiialyq mártebesi bar biregei organ retinde memleketimizdiń saiasi júiesinde airyqsha oryn alady. Memleket basshysy Qazaqstan qazir aýqymdy ózgerister kezeńin bastan ótkerip jatqanyn atap ótti.
«Elimizdiń eń joǵary konsýltativtik mekemesi – Qazaqstan Halyq Keńesiniń alǵashqy sessiiasynyń ashylýy barshańyzǵa qutty bolsyn! Búgin elimiz úshin asa mańyzdy kún, shyn máninde tarihi oqiǵa dep aitýǵa tolyq negiz bar. Qazaqstan Halyq Keńesi memleketimizdiń saiasi júiesinde airyqsha oryn alatyn, konstitýtsiialyq mártebesi bar biregei institýt bolatynyna kúmánim joq. Qazir Qazaqstan aýqymdy ózgerister kezeńin bastan ótkerýde. Qoǵamymyzdyń barlyq salasynda túbegeili reformalar iske asyrylýda. Alaida reformalar men ózgerister osymen óz máresine jetti dep múldem aitýǵa bolmaidy. Bul jumys mindetti túrde jalǵasady. Biz bilik júiesin zaman talabyna sai jańǵyrtý isin qolǵa aldyq. Elimizde Halyq Keńesiniń qurylýy sonyń bir aiqyn dáleli ekeni anyq», – dedi Prezident.
Memleket basshysy eldegi mańyzdy saiasi úderisterdiń osydan týra bir jyl buryn bastalǵanyn eske saldy. Onyń aitýynsha, byltyrǵy halyqqa Joldaýynda bir palataly Parlament qurý týraly bastama kóterilip, bul usynys qoǵamda keńinen talqylandy. Azamattar tarapynan myńdaǵan usynys pen pikir aitylyp, nátijesinde konstitýtsiialyq reforma júzege asyryldy.
«Memleket ómirindegi bul mańyzdy úderis osydan týra bir jyl buryn bastaldy, muny sizder jaqsy bilesizder. Men byltyrǵy halyqqa Joldaýymda bir palataly Parlament qurý týraly bastama kóterdim. Atalǵan usynys qoǵamymyzda qyzý ári keń aýqymda talqylandy. El ishinde ashyq, shynaiy pikirtalas boldy. Azamattarymyzdyń tarapynan myńdaǵan usynystar, oi-pikirler aityldy. Osylaisha, talqylaýdyń sońy keiingi 30 jylda bolmaǵan mazmuny tereń konstitýtsiialyq reformaǵa ulasty. Biyl 15 naýryzda jalpyulttyq referendým arqyly tutas elimizdi órleý dáýirine bastaityn qasterli qujatty – Konstitýtsiiamyzdy qabyldadyq. Bul mańyzdy tarihi oqiǵa halyqaralyq qaýymdastyq tarapynan zor yqylas pen qyzyǵýshylyq týǵyzdy. Óitkeni qazirgidei bulyńǵyr, turaqsyz álemde jańa Konstitýtsiianyń qabyldanýy búkil dúnie júzi tarihynda óte sirek kezdesetin jaǵdai dep aitýǵa bolady. Bedeldi saiasatkerler men sarapshylar Qazaqstannyń bul qadamyn shyn máninde biregei saiasi oqiǵa dep baǵalap, muny batyldyq pen jasampazdyqtyń jarqyn kórinisi retinde moiyndaý qajet ekenin biraýyzdan aitýda», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident Konstitýtsiialyq reforma nátijesinde Qazaqstannyń zań shyǵarýshy organy – Quryltaidyń alǵashqy sailaýy ótkenin atap ótti. Onyń aitýynsha, sailaý nátijesinde bes partiia Quryltai quramyna kirip, depýtattar 28 tamyzdan bastap jumysqa kirisken. Sonymen qatar Úkimettiń jańartylǵan quramy jasaqtalyp, vitse-prezident taǵaiyndalǵan. Sondai-aq jańa memlekettik mekeme – Qazaqstan Respýblikasy Qaýipsizdik Keńesiniń Apparaty qurylǵan.
«Konstitýtsiia halqymyzdyń máńgilik temirqazyǵy jáne Ádiletti, Ozyq, Taza Qazaqstannyń myzǵymas arqaýy retinde elimizdi jarqyn keleshekke aparatyny sózsiz. Konstitýtsiialyq reforma nátijesinde biz elimizdiń zań shyǵarýshy organy – Quryltaidyń alǵashqy sailaýyn ótkizdik. Sheteldik sarapshylardyń paiymdaýy boiynsha sailaý joǵary deńgeide, minsiz ótti. Halyq qoldaǵan Quryltaiǵa bes partiia kirdi. 28 tamyz kúni depýtattar óz jumysyna kiristi. Úkimettiń jańartylǵan quramy jasaqtaldy. Vitse-Prezident taǵaiyndaldy. Jańa memlekettik mekeme – Qazaqstan Respýblikasy Qaýipsizdik Keńesiniń Apparaty quryldy. Mine, búgin Qazaqstan Halyq Keńesi de óz qyzmetin bastap otyr. Osy tarihi oqiǵanyń mán-maǵynasyn eshqashan jadymyzdan shyǵarmaiyq, qurmetti otandastar! Túptep kelgende, bir jyldyń ishinde ult taǵdyryna tikelei yqpal etetin asa mańyzdy oqiǵalar boldy. Biz az ǵana ýaqytta tutas memleket pen búkil qoǵamnyń sipatyn ózgertken asa aýqymdy reformalardy sapaly júzege asyrdyq. Al qazirgi tańda bul – órkenietti, jasampaz jáne eń bastysy birtutas ulttyń ǵana qolynan keletin is dep ashyq túrde aitýǵa bolady», – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev budan keiin azamattardyń júrgizilip jatqan reformalardyń naqty nátijesin kórip otyrǵanyn aitty. Prezident sońǵy jeti jyldaǵy ekonomikalyq jáne áleýmettik kórsetkishterge toqtalyp, jalpy ishki ónimniń, investitsiia kóleminiń, altyn-valiýta rezervi men Ulttyq qor aktivteriniń óskenin atap ótti.
«Azamattarymyz elimizde júrgizilgen reformalardyń tikelei kýágeri bolyp, sol ózgeristerdiń naqty nátijesin kórip otyr. Sońǵy 7 jylda jalpy ishki ónim 29 paiyzǵa artyp, 306 milliard dollarǵa jetti. Altyn-valiýta rezervi jáne Ulttyq qor aktivteriniń kólemi 138 milliard dollardan asty. Osy kezeńde elimizge 162 milliard dollardan astam investitsiia tartyldy. Shaǵyn jáne orta biznestiń ekonomikadaǵy úlesi 40 paiyzdan asty. Qazaqstanda jyl saiyn 20 million sharshy metrden astam turǵyn-úi boi kóteredi. 2019 jyldan bastap, 1 millionnan astam oqýshyǵa arnalǵan 1342 mektep salyndy. Azamattardyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 76 jasqa jetti. Sondai-aq 1200-den astam densaýlyq saqtaý nysany ashyldy. Osy ýaqyt ishinde 35 myń shaqyrymnan astam avtokólik joly salynyp, jóndeldi. Munyń bárin tarihymyzdaǵy eń joǵary kórsetkish deýge bolady. Belsendi jumystyń nátijesinde Qazaqstan álemniń básekege qabiletti 40 eliniń qataryna endi», – dep atap ótti Prezident.
Memleket basshysy Qazaqstan Halyq Keńesin qurý ideiasyn kópten beri oilastyrǵanyn aitty. Onyń sózinshe, jańa institýt eldegi túitkilderdi ashyq talqylap, azamattardyń usynystary men pikirlerin saralap, naqty sheshimder usynýy kerek. Toqaev Keńestiń ataýyn Konstitýtsiialyq reforma jónindegi komissiiaǵa ózi usynǵanyn jetkizdi.
«Men eldegi túitkilderdi ashyq talqylaityn, jurttyń usynys-pikirlerin saraptap, naqty sheshimder usynatyn arnaiy institýt qurýdy kópten beri josparlap júrdim. Onyń qurylymy, atqaratyn jumysy jóninde uzaq oilandym. Keńestiń ataýyn Konstitýtsiialyq reforma jónindegi komissiiaǵa ózim usyndym. «Qazaqstan Halyq Keńesi» degen ataý jańa institýttyń jalpyulttyq sipatyn kórsetedi. Konstitýtsiiaǵa sáikes memlekettik biliktiń birden-bir bastaýy jáne egemendik iesi bul – halyq. Sondyqtan jurtshylyqtyń múddesin qorǵaityn biregei organnyń ataýynda «Halyq» sóziniń turýy – óte qisyndy, oryndy, sebebi, bul – zańdylyq. Buǵan qosa, «Qazaqstan Halyq Keńesi» ataýy – Konstitýtsiiada bekitilgen biryńǵai ári resmi nusqa. Bul jańa organnyń mártebesi biik, jaýapkershiligi joǵary ekenin aishyqtaidy. Buǵan deiin eldik isterge qatysty mańyzdy mindetterdi Qazaqstan halqy Assambleiasy, Prezident janyndaǵy Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi, Ulttyq Quryltai jáne basqa da konsýltativtik-keńesshi organdar atqaryp keldi. Bul institýttar ózderine júktelgen tarihi missiiany tolyǵymen oryndady. Qazaqstan halqy Assambleiasy el birligin nyǵaitýǵa ólsheýsiz úles qosty. Qazaqstandy beibitshiliktiń, ózara senim men kelisimniń oshaǵy retinde jer júzine tanytýǵa yqpal etti. Qoǵamdyq senim keńesi syndarly dialog arqyly jańa saiasi mádenietti ornyqtyrýǵa atsalysty. Al Ulttyq quryltaidyń músheleri osy jalpyulttyq dialogti odan ári tereńdete tústi. Bul qurylym aiasynda praktikalyq turǵydan qundy bastamalar kóterildi. Sonyń arqasynda 26 zań qabyldandy, taǵy 10 zań jobasy Quryltaida qaralady. Men osy sátti paidalana otyryp, memlekettik mańyzy bar isterge belsene aralasqan, otanshyl bolýdyń ozyq úlgisin kórsetken árbir azamatqa shynaiy rizashylyǵymdy bildiremin», – dedi Memleket basshysy.
Toqaev qazirgi kezeńde qoǵam men memlekettiń aldynda jańa mindetter turǵanyn aitty. Prezident ýaqyttyń bir orynda turmaitynyn, soǵan bailanysty zamannyń turpaty men talaby da ózgeretinin atap ótti. Onyń aitýynsha, órkenietti el bolý úshin Qazaqstan jahandyq kóshten qalmai, básekege qabiletti bolýy qajet.
«Degenmen ýaqyt bir orynda turmaidy, bul – ómirdiń zańy. Sondyqtan, zamannyń turpaty da, talaby da ózgerip otyrady. Órkenietti el bolý – jahan kóshinen qalmai, únemi básekege qabiletti bolý degen sóz. Biz ulttyq sana-sezimge serpilis berip, jurtymyzdy ortaq múddege jumyldyrý úshin qoǵamdyq dialogti odan ári damyta túsýimiz qajet. Qazaqstan Halyq Keńesin qurýdaǵy basty maqsatymyz da – osy. El tarihynda alǵash ret qoǵam múddesi jolynda eńbek etip júrgen túrli toptaǵy adamdar bir qurylym aiasynda birikti. Muny «Túrli kózqaras – birtutas ult» tujyrymdamasynyń is júzindegi naqty kórinisi dep aitýǵa bolady. Qazaqstan Halyq Keńesiniń qurylýy jalpyulttyq birligimizdiń anaǵurlym nyǵaiyp, institýtsionaldyq sipatqa ie bolǵanyn kórsetti. Osylaisha, Qazaqstan Halyq Keńesinde el yntymaǵyn kúsheite túsetin tiimdi, aldyn ala muqiiat zerttelgen bastamalar júzege asyrylady. Osy oraida, Qazaqstan Halyq Keńesiniń konstitýtsiialyq mártebesine taǵy da nazar aýdarǵym keledi. Bul qadam orasan zor múmkindikterge jol ashady», – dedi Prezident.
