2025 jyl – elimiz úshin ulttyq mádeni murany saqtaý, damytý jáne qoldaý isinde airyqsha mánge ie jyl. Bul – barsha otandastarymyz úshin mańyzdy kezeń, sebebi biz Qazaqstan halqy Assambleiasynyń 30 jyldyq mereitoiyn atap ótýdemiz. Osynaý biregei qoǵamdyq institýt ultaralyq kelisimdi nyǵaitýda jáne túrli etnostardy Qazaqstan halqynyń birtutas qaýymdastyǵy etip biriktirýde mańyzdy ról atqaryp keledi.
Qazaqstan halqy Assambleiasy «Qazaqstan halqy – birtutas ult» qaǵidasyn damytý jolyndaǵy basty uiymǵa ainaldy. Osy rette mańyzdy óńirlerdiń biri – Shyǵys Qazaqstan. Bizdiń óńir kópetnostyq mádeniettiń tynyshtyq pen kelisim jaǵdaiynda órkendeýiniń jarqyn bir úlgisi bolyp otyr. 1992 jyly Shyǵys óńirinde elimizdegi alǵashqy Dostyq úii ashylǵan edi. Sodan beri Shyǵys Qazaqstan etnomádeni birlestikter men Dostyq úilerin qurý isinde kóshbasshy aimaq sanalady.
Búginde Dostyq úiinde mádeni, ǵylymi jáne ózge de qoǵamdyq mańyzy zor jobalar júzege asýda. Olardyń qatarynda alǵashqy etnoaýyl, «Dostyq kerýeni» jobasy, Tilder mektebi jáne Qazaqstan halqy Assambleiasynyń murajaiy bar. Bul bastamalar túrli etnostardyń tól mádenietin nasihattaýǵa ǵana emes, etnosaralyq ózara qarym-qatynastyń tiimdi alańyn qalyptastyrýǵa da yqpal etip otyr.
Shyǵys Qazaqstannyń Dostyq úii óńir halqynyń turaqtylyǵy men birligin nyǵaitýda aiyryqsha ról atqarady. Otyz jyldan astam ýaqyt boiy bul mekeme túrli etnos ókilderiniń bir maqsatta birigip, el igiligi úshin qyzmet etýine múmkindik beretin biregei ortalyqqa ainaldy. Sońǵy jyldary Dostyq úii jastar úshin, jergilikti qaýymdastyqtar men úkimettik emes uiymdar úshin mańyzdy alań bolyp, qoǵamdyq kezdesýlerdi, pikir almasýlardy, áleýmettik jáne mádeni jobalardy iske asyrýǵa qolaily jaǵdai jasap keledi.
Assambleiadaǵy qoǵamdyq qurylymdardyń tabysty jumysy – sózimizdiń aiqyn dáleli. Búgingi tańda oblysta 115 Aqsaqaldar keńesi, 114 Analar keńesi, Mediatsiia ortalyǵy jáne «Assambleia jastary» uiymy belsendi túrde qyzmet atqarýda. Bul qurylymdar jergilikti deńgeidegi ózara is-qimyldardy óristetip, áleýmettik turaqtylyq pen kelisimdi nyǵaitýǵa yqpal etip keledi.
Jastardyń igi bastamalaryn qoldaý – Dostyq úileriniń basym baǵyttarynyń biri. 2022 jyly Shyǵys Qazaqstan oblystyq Dostyq úiinde Jastar kovorking-ortalyǵy ashylǵan edi. Bul ortalyq azamattyq belsendiler úshin, úkimettik emes uiymdar men jastar birlestikteri úshin shyǵarmashylyq jáne áleýmettik jobalardy júzege asyratyn alańǵa ainaldy.
Sonymen qatar Qazaqstan halqy Assambleiasynyń jastar teatry jumys istep tur. Onda kópbalaly otbasylardyń jetkinshekteri men balalar úiiniń tárbielenýshileri óner kórsetedi. 2023 jyldan beri júzege asyrylyp kele jatqan «Qonaqjai otbasy» jobasy balalardy qazaqi tildik ortaǵa beiimdeýge baǵyttalǵan. Bul bastama balalarǵa qazaq tilin kúndelikti ómirde qoldanýǵa múmkindik berip qana qoimai, olardy ulttyq mádenietpen tereńirek tanystyrady, sondai-aq etnosaralyq qarym-qatynasty da kúsheite túsedi.
Qazaq tilin saqtaý men damytý isine erekshe nazar aýdarylýda. Byltyr óńirdegi 11 Tilder mektebiniń bazasynda «Kel, sóileseiik» atty qazaq tilin úiretetin 25 klýb ashyldy. Olardyń maqsaty – qazaq tilinde erkin sóilesý daǵdylaryn jetildirý. Sonymen qatar aýyldarda 74 Qazaq tilin oqytý ortalyǵy jumys isteidi, aldaǵy ýaqytta olardyń sanyn 100-ge deiin kóbeitý kózdelip otyr.
Budan bólek, oblysta «Mektepishilik kishi Assambleia» jobasy júzege asýda. Bul bastama óńirdegi 64 mektepti qamtyp, oqýshylar arasynda etnosaralyq dialog ornatýǵa yqpal etip otyr. 2019 jyldan beri iske qosylǵan «Mekteptik mediatsiia qyzmeti» búgingi tańda 174 mektepte jumys istep, jasóspirimder arasyndaǵy daýly máselelerdi beibit jolmen sheshýge jáne áleýmettik birlikti bekemdeýge kómektesýde.
Qazaqstan halqy Assambleiasynyń 30 jyldyǵy aiasynda Dostyq úileriniń materialdyq-tehnikalyq bazasyn jańartý, etnomádeni birlestikterdi qoldaý basty mindetterdiń biri bolyp otyr. Jalaqyny kóterý, túrli is-sharalar ótkizý jáne infraqurylymdy jaqsartý úshin bólingen qosymsha qarjylandyrý Dostyq úileriniń qyzmetin jańa deńgeige kóterýge múmkindik bermek.
Dostyq úileriniń eldegi turaqtylyqty saqtaý jáne túrli etnostardy birtutas ult retinde qalyptastyrýdaǵy róli erekshe. Búgingi tańda qoǵamdyq biregeilikti qalyptastyrý, otansúigishtik pen etnostyq san alýandyqty qurmetteý ideologiiasyn ilgeriletý asa mańyzdy.
Qazaqstan halqy Assambleiasy 30 jyl boiy elimizdi úlken jetistikterge jetelep, etnosaralyq kelisimdi nyǵaitý men ál-aýqatymyzdyń artýyna negiz qalady. Dostyq úileriniń bazasynda júzege asyrylyp jatqan jobalar men bastamalar árbir etnostyń óz ornyn taýyp, Qazaqstannyń kópmádenietti, birtutas ult retinde damýyna jaǵdai jasap otyr.
Nurymbet SAQTAǴANOV,
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi
