Qazaqstan men Reseidiń ekonomikasy bir-birimen bailanysty ári birlese jumys isteitin kásiporyn kóp. Buǵan qosa Qazaqstanda 3 millionnan astam orys tursa, Resei aýmaǵynda 1 millionǵa jýyq qazaq bar. Sol sebepti depýtat eki el arasyndaǵy bailanysty úzý múmkin emes degen pikirde.
– Resei – bizdiń jaýymyz emes, alpaýyt kórshimiz. Jeti jarym myń kilometr ortaq shekara bar, ainalymy 20 milliardtan astam qarjyny quraityn ekonomikalyq bailanys bar. Sol sebepti biz eshqashan qutyla almaimyz. Men Pýtinniń Qazaqstanǵa resmi saparynan elimizdiń ekonomikalyq upaiynyń artqanyn kútemin. Múmkindiginshe jańa kásiporyndar men jumys oryndary ashylsa, bizdiń ónimder Resei de kóbirek satylyp, odan túsken salyq biýdjetke tússe, odan tek utamyz, – dedi Sarym.
Saiasatker Resei men Ýkraina arasyndaǵy soǵysta sońyna deiin beitarap bolý kerek degendi keltirdi. Mundai jaǵdai elde bolǵan kúnde de Qazaqstan áskeriniń daiyndyǵyna kúmánmen qaraitynyn aitty.
– Bizdiń maqsat – Reseige emes, Ýkrainaǵa emes, óz ishimizge úńilý. Bolyp jatqan úrdisti memleket múddesi turǵysynan durys taldap, sabaq alý. Búginde «ýra-patriotizmniń», ambitsiianyń ýaqyty ótti. Marqaiyp, ainalany urandatyp, shańdatý bos tirlik. Toqaevtyń ornyna kim kelse de, bir aptadan keiin osy saiasatty ustanýǵa májbúr bolady. Bul bizdiń oilap tapqanymyz emes. Sondyqtan kórpege qarap kósilemiz, iaǵni Qazaqstannyń ishki jáne syrtqy jaǵdaiyn eskerý kerek. Qazaqstan bul máselede syndarly saiasat ustanyp otyr, tek birinshi kezekte qorǵanysty kúsheitýi shart, – dedi Májilistiń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komitetiniń hatshysy.
Bul jerde taǵy bir máseleniń sheti aqtaryldy. Búgingi biliktiń áreketin Kievte, Parijde otyryp talqylaityndar jaiy shet qalmady.
Sarym «Qazaqstan Reseige soǵysta kómektesip jatyr» degen jalǵan aqparat taratyp otqan qazaq azamattaryna qarny ashatynyn aitty. Sebebi ondai jaǵdai oryn alsa, biz sanktsiiaǵa baiaǵyda iliger edik.
Reseidegi prezident sailaýy da tys qalǵan joq. Bul rette Sarym Pýtin jeńedi degen sarynda pikir aitty. Al «Pýtindi qoldaý soǵysty qoldaý ma?» degen saýalǵa saiasatker soǵystyń Pýtinniń áreketinen emes, qoǵamdyq pikirden týyndaǵanyn alǵa tartty.
Suhbatta «álemdik derjavalardyń basshylary Qazaqstanǵa nege kelgishtep ketti?» degen suraq tys qalmady. Depýtattyń aitýynsha, orys aiýy men qytai aidaharynyń arasynda joiylyp ketpeýdiń taǵy bir joly – AQSh-pen de kúshti bailanys ornatý arqyly shyǵar jol tabý. Ázirge budan ózge ońtaily jol joq. «Men ǵana bilem, meniki ǵana durys» degen saiasattan bas tartyp, qalai da mámilege kelý jaǵyn oilastyrǵan durys» degen oida depýtat.
Kún tártibinde Túrki memleketteri uiymynyń bolashaǵy jaily másele turǵany da belgili. Qazaq pen ózbek, ózbek pen qyrǵyz, qyrǵyz ben tájik eshqashan kelise almaidy degen áńgime bos ekenin dáleldedi sammit. Al aimaq saiasatkerleri tatýlasa alatyn bolsa, sheshilmeitin túiin joq. «Kórshilerimizdi qorqyp otyrǵan «Turan» – artyq, qajetsiz áńgime. Bos urandarmen dúrligýdiń qajeti joq. Bolashaqta ne bolatynyn qudai biledi. Qazir buǵan negiz joq» deidi depýtat. Qoryta aitqanda, Túrki memleketteriniń odaǵyn saýda, geosaiasat máselesinde flagman uiym etip, durys paidaǵa asyrǵan jón.
– Osy ýaqytqa deiin biz 1994 jylǵy Býdapesht memorandýmyn qalqan etip kelsek, Ýkrainadaǵy jaǵdai ol qujattyń kúshi joq ekenin kórsetip otyr. Sondyqtan bes-on jyl diplomatiialyq belsendilik qajet. Iadrolyq qarýy bar derjavalarmen jeke dara kelisim shart jasasyp, qaýipsizdigimizge kepil bolatyn memleketterdiń sanyn qaita jasaqtaý lázim. Sózsiz, Túrkiia munyń bastaýy bolýy tiis, – deidi ol.
Sonymen qatar Sarym Jańa Qazaqstan men eski Qazaqstannyń talasyn tarqatty. Onyń aitýynsha, munai dáýirinde aqsha tabýdy qalaityndar eski Qazaqstanda qaldy, al jańa ekonomikany jiti túsinetinder «jańaqazaqstandyqqa» jatady.
Sóz sońynda spiker «Búgingi kúnniń batyry kim?» degen saýalǵa «Sózsiz, Toqaev!» degen jaýap qatty.
https://dalanews.kz/del-qazir/95299-qazaqstandagy-zayyrly-zhuyeni-qulatu
