قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ ەكونوميكاسى بٸر-بٸرٸمەن بايلانىستى ەرٸ بٸرلەسە جۇمىس ٸستەيتٸن كەسٸپورىن كٶپ. بۇعان قوسا قازاقستاندا 3 ميلليوننان استام ورىس تۇرسا, رەسەي اۋماعىندا 1 ميلليونعا جۋىق قازاق بار. سول سەبەپتٸ دەپۋتات ەكٸ ەل اراسىنداعى بايلانىستى ٷزۋ مٷمكٸن ەمەس دەگەن پٸكٸردە.
– رەسەي – بٸزدٸڭ جاۋىمىز ەمەس, الپاۋىت كٶرشٸمٸز. جەتٸ جارىم مىڭ كيلومەتر ورتاق شەكارا بار, اينالىمى 20 ميللياردتان استام قارجىنى قۇرايتىن ەكونوميكالىق بايلانىس بار. سول سەبەپتٸ بٸز ەشقاشان قۇتىلا المايمىز. مەن پۋتيننٸڭ قازاقستانعا رەسمي ساپارىنان ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق ۇپايىنىڭ ارتقانىن كٷتەمٸن. مٷمكٸندٸگٸنشە جاڭا كەسٸپورىندار مەن جۇمىس ورىندارى اشىلسا, بٸزدٸڭ ٶنٸمدەر رەسەي دە كٶبٸرەك ساتىلىپ, ودان تٷسكەن سالىق بيۋدجەتكە تٷسسە, ودان تەك ۇتامىز, – دەدٸ سارىم.
ساياساتكەر رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى سوعىستا سوڭىنا دەيٸن بەيتاراپ بولۋ كەرەك دەگەندٸ كەلتٸردٸ. مۇنداي جاعداي ەلدە بولعان كٷندە دە قازاقستان ەسكەرٸنٸڭ دايىندىعىنا كٷمەنمەن قارايتىنىن ايتتى.
– بٸزدٸڭ ماقسات – رەسەيگە ەمەس, ۋكرايناعا ەمەس, ٶز ٸشٸمٸزگە ٷڭٸلۋ. بولىپ جاتقان ٷردٸستٸ مەملەكەت مٷددەسٸ تۇرعىسىنان دۇرىس تالداپ, ساباق الۋ. بٷگٸندە «ۋرا-پاتريوتيزمنٸڭ», امبيتسييانىڭ ۋاقىتى ٶتتٸ. مارقايىپ, اينالانى ۇرانداتىپ, شاڭداتۋ بوس تٸرلٸك. توقاەۆتىڭ ورنىنا كٸم كەلسە دە, بٸر اپتادان كەيٸن وسى ساياساتتى ۇستانۋعا مەجبٷر بولادى. بۇل بٸزدٸڭ ويلاپ تاپقانىمىز ەمەس. سوندىقتان كٶرپەگە قاراپ كٶسٸلەمٸز, ياعني قازاقستاننىڭ ٸشكٸ جەنە سىرتقى جاعدايىن ەسكەرۋ كەرەك. قازاقستان بۇل مەسەلەدە سىندارلى ساياسات ۇستانىپ وتىر, تەك بٸرٸنشٸ كەزەكتە قورعانىستى كٷشەيتۋٸ شارت, – دەدٸ مەجٸلٸستٸڭ حالىقارالىق ٸستەر, قورعانىس جەنە قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ حاتشىسى.
بۇل جەردە تاعى بٸر مەسەلەنٸڭ شەتٸ اقتارىلدى. بٷگٸنگٸ بيلٸكتٸڭ ەرەكەتٸن كيەۆتە, پاريجدە وتىرىپ تالقىلايتىندار جايى شەت قالمادى.
سارىم «قازاقستان رەسەيگە سوعىستا كٶمەكتەسٸپ جاتىر» دەگەن جالعان اقپارات تاراتىپ وتقان قازاق ازاماتتارىنا قارنى اشاتىنىن ايتتى. سەبەبٸ ونداي جاعداي ورىن السا, بٸز سانكتسيياعا باياعىدا ٸلٸگەر ەدٸك.
رەسەيدەگٸ پرەزيدەنت سايلاۋى دا تىس قالعان جوق. بۇل رەتتە سارىم پۋتين جەڭەدٸ دەگەن سارىندا پٸكٸر ايتتى. ال «پۋتيندٸ قولداۋ سوعىستى قولداۋ ما?» دەگەن ساۋالعا ساياساتكەر سوعىستىڭ پۋتيننٸڭ ەرەكەتٸنەن ەمەس, قوعامدىق پٸكٸردەن تۋىنداعانىن العا تارتتى.
سۇحباتتا «ەلەمدٸك دەرجاۆالاردىڭ باسشىلارى قازاقستانعا نەگە كەلگٸشتەپ كەتتٸ?» دەگەن سۇراق تىس قالمادى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ورىس ايۋى مەن قىتاي ايداھارىنىڭ اراسىندا جويىلىپ كەتپەۋدٸڭ تاعى بٸر جولى – اقش-پەن دە كٷشتٸ بايلانىس ورناتۋ ارقىلى شىعار جول تابۋ. ەزٸرگە بۇدان ٶزگە وڭتايلى جول جوق. «مەن عانا بٸلەم, مەنٸكٸ عانا دۇرىس» دەگەن ساياساتتان باس تارتىپ, قالاي دا مەمٸلەگە كەلۋ جاعىن ويلاستىرعان دۇرىس» دەگەن ويدا دەپۋتات.
كٷن تەرتٸبٸندە تٷركٸ مەملەكەتتەرٸ ۇيىمىنىڭ بولاشاعى جايلى مەسەلە تۇرعانى دا بەلگٸلٸ. قازاق پەن ٶزبەك, ٶزبەك پەن قىرعىز, قىرعىز بەن تەجٸك ەشقاشان كەلٸسە المايدى دەگەن ەڭگٸمە بوس ەكەنٸن دەلەلدەدٸ سامميت. ال ايماق ساياساتكەرلەرٸ تاتۋلاسا الاتىن بولسا, شەشٸلمەيتٸن تٷيٸن جوق. «كٶرشٸلەرٸمٸزدٸ قورقىپ وتىرعان «تۇران» – ارتىق, قاجەتسٸز ەڭگٸمە. بوس ۇراندارمەن دٷرلٸگۋدٸڭ قاجەتٸ جوق. بولاشاقتا نە بولاتىنىن قۇداي بٸلەدٸ. قازٸر بۇعان نەگٸز جوق» دەيدٸ دەپۋتات. قورىتا ايتقاندا, تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ وداعىن ساۋدا, گەوساياسات مەسەلەسٸندە فلاگمان ۇيىم ەتٸپ, دۇرىس پايداعا اسىرعان جٶن.
– وسى ۋاقىتقا دەيٸن بٸز 1994 جىلعى بۋداپەشت مەموراندۋمىن قالقان ەتٸپ كەلسەك, ۋكرايناداعى جاعداي ول قۇجاتتىڭ كٷشٸ جوق ەكەنٸن كٶرسەتٸپ وتىر. سوندىقتان بەس-ون جىل ديپلوماتييالىق بەلسەندٸلٸك قاجەت. يادرولىق قارۋى بار دەرجاۆالارمەن جەكە دارا كەلٸسٸم شارت جاساسىپ, قاۋٸپسٸزدٸگٸمٸزگە كەپٸل بولاتىن مەملەكەتتەردٸڭ سانىن قايتا جاساقتاۋ لەزٸم. سٶزسٸز, تٷركييا مۇنىڭ باستاۋى بولۋى تيٸس, – دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار سارىم جاڭا قازاقستان مەن ەسكٸ قازاقستاننىڭ تالاسىن تارقاتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇناي دەۋٸرٸندە اقشا تابۋدى قالايتىندار ەسكٸ قازاقستاندا قالدى, ال جاڭا ەكونوميكانى جٸتٸ تٷسٸنەتٸندەر «جاڭاقازاقستاندىققا» جاتادى.
سٶز سوڭىندا سپيكەر «بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ باتىرى كٸم?» دەگەن ساۋالعا «سٶزسٸز, توقاەۆ!» دەگەن جاۋاپ قاتتى.
https://dalanews.kz/del-qazir/95299-qazaqstandagy-zayyrly-zhuyeni-qulatu
