Halyqaralyq saıasatta Syrtqy ister mınıstrliginiń qysqa málimdemesimen nemesequrǵaq pres-relızben túsindirý múmkin emes sheshimder bolady. Mundaı qadamdar tereńkonteksti, ózara baılanystardy jan-jaqty bilýdi jáne eń bastysy – iri geosaıasıúderisterdiń logıkasyn túsinýdi talap etedi.
Qazaqstan Prezıdentiniń Avraam kelisimderine qosylý týraly sheshimi dál osyndaımańyzdy ári kúrdeli qadamdardyń qataryna jatady.
Qazaqstan TMD elderi arasynda ǵana emes, Eýropa, Latyn Amerıkasy men Afrıka qurlyqtarynda da bul bastamaǵa qosylǵan jalǵyz memleket atandy. Bul – halyqaralyqtájirıbede buryn-sońdy bolmaǵan jaǵdaı.
Prezıdenttiń ózi Ulttyq quryltaı otyrysynda atap ótkendeı, bul onyń jekeqabyldaǵan sheshimi. Mundaı sheshim salalyq vedomstvolardyń nemese el ishindegi jaqynkeńesshilerdiń usynymyna qaramastan qabyldanǵan bolýy ábden múmkin. Sonymen qatar, syrtqy saıasatta mańyzdy qadamdar aldynda odaqtastarmen jáne strategıalyqáriptestermen keńesý qalypty tájirıbe ekenin eskersek, bul sheshim birqatar yqpaldyelder basshylarynyń ustanymyna da qaıshy kelgen bolýy yqtımal.
Saıası psıhologıa turǵysynan alǵanda, bul – sırek kezdesetin jaǵdaı. Jahandyqdeńgeıde túsinbeýshilik pen qarsylyq basym kezeńde Izraıldi jáne Donald Tramptyńbastamasyn qoldaý – ústem bolyp turǵan trendke qarsy shyǵýmen teń edi.
Alaıda álemdik saıasatta dál osyndaı qadamdar kóbine uzaqmerzimdi ınvestısıaǵaaınalady. Bul – reıtıń pen qol shapalaqtaýǵa emes, memlekettiń ekonomıkasy, qaýipsizdigi men halyqaralyq salmaǵyna salynǵan ınvestısıa.
Árbir saıasatkerdiń ómirinde qoǵamdyq pikirge de, álem elderiniń basym kópshiliginińustanymyna da saı kelmeıtin dara sheshim qabyldaýǵa týra keletin sát bolady.
Mundaı kezde táýekel eń joǵary deńgeıge jetedi: ońaılyqpen avantúrıs, dıletant nemese tipti «esi aýysqan» degen ataqqa iliný múmkin. Sondyqtan kóptegenkóshbasshylar kútý taktıkasyn tańdaıdy – syrttaı baqylap, oqıǵanyń órbýin ańdyp, keıin jeńimpaz jaqqa qosylyp, ózin-ózi madaqtaýǵa baǵyttalǵan nasıhatty bastap ketý.
Ortalyq Azıada bul minez-qulyq modeli jaqsy qalyptasqan jáne, ókinishke qaraı, keıde jeke basqa tabyný kúltin qalyptastyrý quralyna aınalyp jatady.
Al Avraam kelisimderi – erekshe jaǵdaı. Donald Tramptyń alǵashqy prezıdenttikkezeńinde usynylǵan bul bastama uzaq ýaqyt boıy kásibı dıplomatıalyq ortada da keńinen tanymal bola qoıǵan joq.
Bul «modaly» nemese birden túsinikti joba bolǵan joq. Osy tusta dúnıetanymynúnemi keńeıtip otyratyn, jan-jaqty bilimge ıe memleket basshysy men keńesshilerinińpikirine tolyqtaı táýeldi, madaq pen jaǵympazdyqqa toly jaıly álemde ómir súretinjoǵary laýazymdy tulǵanyń arasyndaǵy aıyrmashylyq aıqyn kórinedi.
Bul aıyrmashylyq halyqaralyq qatynastardyń tereń mánin, onyń órkenıettikodaqtar, biregeılik jáne uzaqmerzimdi álemdik tártip týraly irgeli túsiniktergenegizdelgenin bilý deńgeıinde jatyr.
Sondyqtan da Prezıdent óziniń sońǵy sózinde, bir qaraǵanda tym batyl kórinetinsheshiminiń logıkasyn túsindirý úshin adamzattyń eń kóne tarıhyna qysqasha bolsa da toqtalýdy jón sanady. Ol ózi basqaryp otyrǵan memleketti ázirge qupıasy mol, biraqbolashaǵy zor halyqaralyq qatynastar júıesine – Avraam (Ibrahım) kelisimderi depatalatyn jańa formatqa alyp kelýdi kózdeıtinin meńzedi.
Álemdik saıasat tarıhy kórsetkendeı, strategıalyq serpilisterdiń basym bóligiqabyldanǵan sátinde oǵash ári qaýipti bolyp kórinedi. Alaıda dál osyndaı sheshimderbolashaqty ondaǵan jyldarǵa alǵa aıqyndaıdy.
