Qazaqstan Eýropalyq Odaqqa shiki munai eksporttaýshy iri úsh eldiń qataryna kirdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Eurostat málimetinshe, 2024 jyly EO elderiniń táýligine tutynǵan munai kólemi 9,1 mln barreldy quraidy. Sonyń ishinde:
- AQSh – táýligine 1,40 mln barrel (15,4%);
- Norvegiia – 1,10 mln barrel (12,1%);
- Qazaqstan – 1,05 mln barrel (11,5%).
- Liviia – 0,67 mln barrel (7,4%);
- Saýd Arabiiasy – 0,66 mln barrel (7,2%);
- Irak – 0,57 mln barrel (6,3%);
- Nigeriia – 0,54 mln barrel (5,9%);
- Braziliia – 0,45 mln barrel (4,9%);
- Ulybritaniia – 0,41 mln barrel (4,6%).
2024 jyly Qazaqstan barlyǵy 68,6 mln tonna munai eksporttady.Qazaqstannyń bulaisha reiting basyna qarai shyǵýyna t.rtki basty birneshe faktor bar.Birinshiden, úzdiksiz munai óndirýshi Qazaqstan onyń kólemin jyldan jylǵa ulǵaita túsýde. Ekinshiden, iri ken oryny potentsialdarynyń joǵarylyǵy. Máselen, Teńizdegi keń aýqymdy jobanyń ulǵaitylýyn aitýǵa bolady.
Osyndai oń dinamikaǵa qaramastan, 2025 jyldyń basynda qazaqstandyq munai eksportyna qatysty belgili bir táýekelder týyndady. AQSh qazaqstandyq munaidy eksporttaýǵa arnalǵan negizgi arteriia – Kaspii qubyr konsortsiýmymen (KQK) jáne "Teńizshevroil" jobasymen bailanysty operatsiialarǵa áser etýi múmkin shekteýler engizdi. Bul sharalar bolashaq jetkizilimderdiń turaqtylyǵyna qatysty alańdaýshylyq týǵyzdy jáne eksporttyń odan ary artýyna kedergi keltirýi múmkin edi. Alaida bul is edel-jedel sheshildi. 2025 jyly 16 mamyrda AQSh Kaspii qubyr konsortsiýmy men Teńizshevroilǵa Reseige qarsy sanktsiialar aiasynda munai qyzmetterin paidalanýǵa ruqsat berdi. Iaǵni, AQSh Qarjy ministrliginiń Sheteldik aktivterdi baqylaý basqarmasy (OFAC) Reseimen bailanysty №124-shi - "Kaspii qubyr konsortsiýmy men "Teńizshevroil-men» bailanysty munai qyzmetterin avtoritizatsiialaý " týraly Bas litsenziiasyn berdi.
Bul qujat KQK jáne TShO jobalaryna bailanysty munai qyzmetterin usynýǵa múmkindik beredi.
Osylaisha 2025 jyly 10 qańtarda ("munai qyzmetterine tyiym salý") jariialanǵan qaýlymen tyiym salynǵan osy eki kompaniiamen bailanysty barlyq operatsiialarǵa ruqsat etildi. Ýaqytsha berilgen bul qujattyń merzimi maýsym aiaǵynda aiaqtalýy tiis bolǵan, endi ol uzaq merzimge uzartylyp otyr.
Atap aitqanda, bul qujattyń basty ereksheligi - bas litsenziianyń b tarmaǵy. Bul tarmaqqa sáikes, mynandai artyqshylyq qarastyrylady: Reseidiń ziiandy sheteldik qyzmetke salynǵan sanktsiialar týraly erejeleri boiynsha tyiym salynǵan kez-kelgen operatsiialardy júrgizýge ruqsat bermeidi, 31 CFR, 587-bólim (RuHSR), onyń ishinde RuHSR-ge sáikes buǵattalǵan kez-kelgen adamnyń qatysýymen bolatyn operatsiialar, eger (!) jeke-dara ruqsat etilgen jaǵdailardy qospaǵanda.
Aita ketsek, bul litsenziia amerikalyq kompaniialardyń Resei territoriiasynda munai óndirý nemese tasymalmen ainalysýyna ruqsat beredi.
