Qazaqstan BUU Jarǵysyna qatań sáikestikte keń aýqymdy kópjaqty yntymaqtastyqqa beiildiligin aiqyn kórsetip otyr. Bul týraly Prezident Qasym-Jomart Toqaev 2024 jylǵy qyrkúiektegi halyqqa Joldaýynda málimdedi. Memleket basshysy elimizdiń halyqaralyq qaýipsizdik pen turaqtylyq máselelerin sheshýde belsendi ról atqaratynyn atap ótti,- dep habarlaidy Dalanews.kz QR Syrtqy ister ministrligine silteme jasap.
2024 jyly Qazaqstan birqatar bedeldi halyqaralyq uiymdar men platformalarǵa tóraǵalyq etti, bul óńirlik jáne jahandyq kún tártibindegi ózekti máselelerdi sheshýge yqpal etti. Shanhai yntymaqtastyq uiymyna (ShYU), Túrki memleketteri uiymyna (TMU), Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim saralary jónindegi keńeske (AÓSShK), Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uiymyna (UQShU), Ortalyq Aziia memleketteri basshylarynyń konsýltativtik kezdesýine jáne Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryna (HAQQ) tabysty tóraǵalyq etý Qazaqstannyń halyqaralyq yqpalyn nyǵaitýdaǵy mańyzdy qadam boldy, sondai-aq diplomatiialyq múmkindikterdi keńeitti.
Qazaqstannyń ShYU-ǵa tóraǵalyq etý barysynda ekonomikalyq yntymaqtastyqty, qaýipsizdikti, ekologiialyq bastamalardy jáne tsifrlyq transformatsiiany qosa alǵanda, keń aýqymdy taqyryptardy qamtityn 160-tan astam is-shara ótkizildi. Sharttyq baza qatysýshy elder arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaitatyn 60 jańa qujatpen tolyqtyryldy. Qazaqstan Eýraziia ekonomikasynyń, saýdasynyń, kóliktik jáne logistikalyq bailanysynyń kontinenttik beldeýin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan Uiymnyń 2035 jylǵa deiingi damý strategiiasyna bastamashy boldy. Tóraǵalyqtyń basty is-sharasy retinde alǵash ret «ShYU pliýs» formatynda ótken Astana sammiti boldy.
AÓSShK tóraǵalyǵynyń negizgi jetistigi institýtsionaldyq damýdyń jańa kezeńine kóshý boldy. Transformatsiianyń jol kartasy aiasynda Jarǵy men Rásimder erejeleri ázirlendi, Senim sharalarynyń katalogy jańartyldy, Danalar keńesi, Taldaý ortalyqtarynyń forýmy jáne AÓSShK qory quryldy. Qazaqstan qatysýshy elderdiń ózara is-qimylyn tsifrlandyrý boiynsha bastama kóterip, derekter men taldamalyq materialdarmen almasý platformasyn iske qosty.
Túrki memleketteriniń uiymyna tóraǵalyq etý «TURKTIME!» aýqymdy baǵdarlamanyń iske qosylýymen erekshelendi, sondai-aq mádeni jáne ekonomikalyq integratsiiany nyǵaitýǵa yqpal etedi. Memleket basshysynyń osy bastamasy aiasynda bilim berý, ǵylymi zertteýler jáne kásipkerlik salasyndaǵy jobalar iske asyryldy. Turaqty ókilder mehanizmi quryldy, memlekettik rámizder birizdendirildi, strategiialyq jobalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan Investitsiialyq qor quryldy. Qatysýshy elder arasynda 45 mlrd AQSh dollarynan asqan ózara saýdanyń aitarlyqtai ósýi ekonomikalyq yntymaqtastyqtyń artyp kele jatqanyn kórsetedi.
UQShU-ǵa tóraǵalyq etý barysynda Qazaqstan transshekaralyq qylmys, terrorizm jáne esirtkiniń zańsyz ainalymy siiaqty ózekti qaterlerge qarsy is-qimyl jónindegi bastamalardy ilgeriletýge nazar aýdardy. Memleket basshylarynyń kezdesýlerin, taqyryptyq dóńgelek ústelder men áskeri jattyǵýlardy qosa alǵanda, 80-nen astam is-shara ótkizildi. Tájik-aýǵan shekarasyn nyǵaitý baǵdarlamasy boiynsha 10 jyldyq jumysty aiaqtaýǵa erekshe nazar aýdaryldy.
Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryndaǵy qazaqstandyq tóraǵalyqtyń (2024-2026 jyldary) kúsh-jigeri HAQQ jetildirý protsesin aiaqtaýǵa, óńirdiń sý-energetikalyq resýrstaryn basqarýdyń ózara tiimdi mehanizmin ázirleýge, ekologiialyq baǵdarlamalardyń ýaqtyly jáne sapaly iske asyrylýyn qamtamasyz etýge, sondai-aq klimattyń ózgerýiniń saldaryn eńserý maqsatynda kelisilgen sharalar qabyldaýǵa shoǵyrlanǵan.
Qazaqstannyń Sý diplomatiiasy aiasynda 2024 jyly Qytaimen, Reseimen jáne Ortalyq Aziia elderimen transshekaralyq ózender boiynsha 35-ke jýyq otyrys ótkizildi. Qyrǵyzstanmen jáne Ózbekstanmen Shý, Talas jáne Syrdariia transshekaralyq ózenderi arqyly Qazaqstanǵa sý berý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Qytaimen Ertis jáne Ile siiaqty 20-dan astam ózender boiynsha kelissózder júrgizilýde. Elimizdiń BUU-dyń Halyqaralyq sý aǵyndaryn keme qatynasynan basqasha paidalaný túrleriniń quqyǵy týraly konventsiiasyna qosylýy mańyzdy qadam boldy.
2024 jyl Ortalyq Aziia memleketterimen kópjosparly yntymaqtastyqty nyǵaitý turǵysynan serpindi jyl boldy. Memleket basshysynyń «Ortalyq Aziianyń Renessansy: ornyqty damý men órkendeý jolynda» baǵdarlamalyq maqalasy óńirdegi baýyrlastyq qatynastardyń, tatý kórshilik pen strategiialyq seriktestiktiń formatyn belgiledi.
Ázerbaijan Prezidenti, BUU Bas hatshysynyń OA jónindegi arnaiy ókili jáne BUU Ortalyq Aziia úshin preventivti diplomatiiasy jónindegi óńirlik ortalyǵynyń basshysynyń qatysýymen Ortalyq Aziia memleketteri basshylarynyń konsýltativtik kezdesýiniń 6-shy otyrysyn ótkizý mańyzdy boldy. Sammit qorytyndysy boiynsha «OA-2040» Óńirlik kooperatsiiany damytý tujyrymdamasyna, 2025-2027 jyldarǵa arnalǵan Óńirlik yntymaqtastyqtyń jol kartasyna, sondai-aq 2025-2027 jyldarǵa arnalǵan Ónerkásiptik kooperatsiiany damytý jónindegi is-qimyl josparyna qol qoiyldy.
Budan basqa Qazaqstan qaqtyǵystardy retteýde deldal bola otyryp, halyqaralyq diplomatiiada mańyzdy ról atqarýdy jalǵastyrýda. Astana protsesi aiasynda biz Siriia daǵdarysy boiynsha kelissózder alańyn usyndyq. Qazaqstan negizgi qatysýshylardy biriktiredi jáne ymyralyq sheshimderge qol jetkizýge yqpal etedi. Sondai-aq el óńirlik qaqtyǵystardy sheshý úshin halyqaralyq mediatsiia ortalyǵyn qurý týraly usynys jasady, bul profilaktikalyq diplomatiia mehanizmderin damytýdaǵy mańyzdy qadam bolady.
Qazaqstan álemdik saiasatqa integratsiianyń joǵary dárejesin kórsetip otyr. Elimiz energetika, kólik, saýda jáne tsifrlyq tehnologiialar salalaryndaǵy iri óńirlik jobalarǵa bastamashy bolyp otyr. Transkaspii halyqaralyq kólik baǵytyn damytý, «Bir beldeý – bir jol» jobasy aiasyndaǵy yntymaqtastyq jáne Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa belsendi qatysý elimizdiń jahandyq ekonomikalyq bailanystardy nyǵaitýǵa beiildiligin rastaidy. Jasyl tehnologiialar men ekonomikany dekarbonizatsiialaý jónindegi baǵdarlamalardy engizý Qazaqstannyń halyqaralyq kún tártibiniń mańyzdy bóligine ainaldy. Eýropalyq odaq jáne Taiaý Shyǵys elderimen ornyqty damý jáne energetika salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeitý mańyzdy aspekt boldy.
Qazaqstan beibitshilikke baǵyttalǵan syrtqy saiasat ustanýdy jalǵastyrady. El Eýraziialyq keńistikte qaýipsizdikti, ornyqty damý men órkendeýdi qamtamasyz etýge eleýli úles qosýda. BUU, DSU jáne basqa da halyqaralyq uiymdardyń jahandyq bastamalaryna qatysýdy keńeitý, jetekshi derjavalarmen strategiialyq seriktestikti damytý jáne ekonomikalyq diplomatiiany tereńdetý eldiń syrtqy saiasatynyń negizgi basymdyqtary bolyp qala beredi.
