"Qazaqmys korporatsiiasy" JShS sirek kezdesetin jer metaldarynyń shyǵarylýy týraly aqparatqa resmi ún qatty. "Óz qyzmetimizdi zańnama talabyna sai júrgizemiz" dep dabyl qaqqan kompaniia depýtat Perýashevtyń aiyptaýyn joqqa shyǵardy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Qazaqmys" ókilderiniń aitýynsha, kompaniianyń negizgi óndiristik baǵyttary katodty mys, tazartylǵan altyn men kúmis, sondai-aq kúkirt qyshqyly óndirisine negizdelgen. Ken men kontsentrattardy óńdeý barysynda barlyq shikizat belgilengen normativterge sai qatań baqylaýdan ótedi.
"Qazaqmys" málimetinshe, mys kontsentratyn eksporttaý qajet bolǵan jaǵdaida shikizat tolyq himiialyq taldaýdan ótedi. Bul zertteýler zerthanalyq zertteýler men sertifikattaý salasyndaǵy álemdik kóshbasshylardyń biri – SGS Qazaqstanda júrgiziledi. Sonymen qatar shikizatty eksporttaý qatań memlekettik baqylaýǵa alynǵan. Buǵan Qazaqstan Respýblikasy Ónerkásip jáne qurylys ministrliginde mindetti litsenziialaý jáne keden zańnamasynyń barlyq talabyn saqtaý kiredi.
Kompaniia sirek kezdesetin jer metaldaryn maqsatty túrde óndirmeitinin málimdedi.
"Sirek metaldar óndirisimizdiń negizgi bóligi emes. Olardyń az mólsheri kúkirt qyshqyly men qymbat metaldar óndirisiniń qaldyqtarynan ǵana alynady", – dep túsindirdi "Qazaqmys" ókilderi.
Osy óndiristik qaldyqtar memlekettik "Jezqazǵansirekmet" RMK jáne jańadan qurylǵan "Qazaqmys Progress" JShS kásiporyndarynda óńdeledi. "Qazaqmys Progress" kompaniiasy Qazaqstandaǵy shikizatty tereń óńdeý jáne qaita óńdeý deńgeiin arttyrý úshin strategiialyq mańyzdy ról atqarady. Bul óz kezeginde Qazaqstandy álemdik qymbat jáne sirek metaldar naryǵynda táýelsiz oiynshy retinde nyǵaitýǵa múmkindik beredi.
Kompaniia óz qyzmetinde ashyqtyq qaǵidatyn ustanatynyn jáne barlyq operatsiianyń ýákiletti organdar tarapynan qatań baqylanatynyn atap ótti. "Qazaqmys" mineraldy shikizat eksportyna memlekettik baqylaýdy kúsheitý bastamasyn qoldaitynyn jáne bul máselede memlekettik organdarmen ashyq dialogqa daiyn ekenin málimdedi.
"Qazaqmys korporatsiiasy" JShS sirek kezdesetin jer metaldarynyń quramyn jasyrý nemese eksporttalatyn shikizattyń qunyn jasandy túrde tómendetý týraly aiyptaýlardy joqqa shyǵarady. "Kompaniia kez kelgen tekserýler júrgizý úshin memlekettik organdarmen yntymaqtastyqqa daiyn", – delingen resmi málimdemede.
Eske salaiyq, buǵan deiin "Aq jol" partiiasy sirek jer metaldaryn igerýde ulttyq múddeni qorǵaý keregin málimdegen edi.
Qazaqstanda sirek jer metaldarynyń, onyń ishinde joǵary tehnologiialyq ónerkásip úshin strategiialyq mańyzy bar lantan, tserii, ittrii jáne basqalardyń aitarlyqtai qory bar.
Sirek jer metaldary jahandyq ekonomikadaǵy «jańa munaiǵa» ainalyp, olardyń bolýy álemdegi kúshter tepe-teńdigine áser etýin arttyrýda. Bul resýrstardy baqylaý úshin kúres kúsheiip keledi.
Sarapshylardyń pikirinshe, sirek jer metaldaryna álemdik muqtajdyq jyldan-jylǵa ulǵaiyp, olardyń keibirine degen suranys taiaý jyldary 40 esege deiin artýy múmkin; 2030 jylǵa qarai bul naryq jylyna 10 milliard dollardan asady dep boljanýda.
Elimizdiń basshylyǵy bul resýrstardyń mańyzdylyǵyn joǵary baǵalaidy. Máselen, Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda Prezident Q.Toqaev: «Bizdiń elimizdiń sirek jáne sirek jer metaldaryn óndirý men óńdeýdiń áleýeti zor, buǵan álemde suranys artyp keledi. Bul sheteldik investorlarǵa da, otandyq bizneske de nazar aýdara otyryp, osy salaǵa investitsiia men ozyq tehnologiialardy tartýymyz kerek degendi bildiredi».
Bul buiryqtyń ózektiligin otandyq iri jer qoinaýyn paidalanýshylarynyń sirek jer resýrstaryna degen adal emes, tipti kúdikti áreketteri týraly baspasózdegi habarlar da kórsetedi.
Atap aitsaq, áleýmettik jelide «Qazaqmys» korporatsiiasynyń burynǵy laboranty Baqyt Ádilovanyń atalmysh Korporatsiianyń himiialyq saraptama júrgizbesten, quramynda baǵaly jáne sirek jer metaldary bar ken men mys kontsentratyn shyǵaryp jatqandyǵy jónindegi aqparaty tarady.
Onyń pikirinshe, sol arqyly kompaniia onyń qunyn jasandy túrde tómendetip, oligarhtar paidasy úshin ulttyq ekonomikaǵa ziianyn tigizýde.
Geologiia salasynyń taǵy bir sarapshysy ken jáne kontsentrattar eksportyna zerthanalyq taldaý jasamai-aq, taý-ken alpaýyttary ondaǵan jyldar boiy baǵaly jáne sirek jer metaldarynyń sheteldik óndirisi úshin shikizatty syrtqa shyǵaryp kelgenin aitty (atalǵan basylymdarǵa siltemeler qosa berilgen).
Sonyń saldarynan quny jyl saiyn artyp kele jatqan bul resýrstardy baqylaýsyz syrtqa shyǵarýdan Qazaqstanǵa kelgen shyǵyndy esepteý de múmkin emes.
Jer men jer qoinaýy Qazaqstan halqyna tiesili ekendigin naqtylaǵan Konstitýtsiianyń jańa redaktsiiasyn eskersek, bul jaǵdaidyń suraqtar týǵyzýy ádiletti.
Osyǵan bailanysty «Aq jol» depýtattyq fraktsiiasy talap qoidy:
1. Taý-ken óndirýshi kompaniialar Qazaqstannan shetelge shyǵaratyn ken men kontsentrattardy taldaýǵa qoiylatyn talaptardyń joqtyǵy týraly aqparatty rastaý nemese joqqa shyǵarý;
2. Atalǵan mádimetter shyndyqqa sáikes kelmeitin bolsa, kompaniialar men salanyń bedeline nuqsan keltiretin jalǵan aqparat taratqany úshin sotqa shaǵymdaný;
3. Kender men kontsentrattardyń himiialyq quramyn taldaýsyz syrtqa shyǵarý faktisi rastalǵan jaǵdaida, sybailas jemqorlyqqa qarsy tergep-tekserý amaldaryn júrgizý, kinálilerdi anyqtap, jaýapkershilikke tartý jáne keltirilgen ziiandy óteý sharalaryn qoldaný;
4. Quramynda sirek jer jáne baǵaly metaldar bar mineraldy shikizat eksportyna kedendik baqylaýdy kúsheitý, qajet bolǵan jaǵdaida baqylaý júiesin mamandandyrylǵan zerthanalarmen jabdyqtaý.
5. Prezidenttiń elimizde sirek kezdesetin metaldardy zańdy túrde óndirý jáne óńdeý týraly tapsyrmasynyń oryndalýyn qamtamasyz etý.
