Iri infraqurylymdyq joba Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boiynsha iske asyp jatyr jáne respýblikanyń kólik-tranzittik áleýetin odan ári damytýǵa baǵyttalǵan. Onyń aiasynda qazaq-ózbek memlekettik shekarasy arqyly jańa ótkizý beketi ashylady.
Jalpy jyl basynan beri Qazaqstan men Ózbekstan arasynda júk tasymalynyń kólemi 25,8 mln tonnany qurady. Negizgi júk aǵyny búginde ótkizý múmkindikterin tolyǵymen paidalanyp otyrǵan «Saryaǵash» memleketaralyq torap stantsiiasy arqyly ótedi.
Jańa temirjol jelisin salý qoldanystaǵy «Saryaǵash – Tashkent» ýchaskesinen júkterdi jańa tarmaqqa qaita baǵdarlaýǵa, «Saryaǵash» stantsiiasynyń júktemesin azaitýǵa jáne jalpy Ózbekstan baǵytynda eksporttyq tasymaldardy ulǵaitýǵa múmkindik beredi. Budan basqa joba Túrkistan oblysynyń respýblikanyń negizgi temirjol jelisimen qosylýy esebinen onyń damýyna yqpal etetin bolady.
– Temirjol – memleketimizdiń ekonomikalyq jáne áleýmettik ómiriniń damýyn qamtamasyz etetin bolat arteriialar. Ótken jyly temirjoldarmen Qazaqstan táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyndaǵy eń joǵary júk kólemi tasymaldanyp, ol 245 mlrd tonna-kilometrdi qurady. Mundai qarqyndar geosaiasi jaǵdailarǵa jáne infraqurylymdyq shekteýlerge qaramastan biyl da saqtalyp otyr, – dedi Álihan Smaiylov.
Úkimet basshysynyń aitýynsha osy jyldyń sońyna deiin Ózbekstannyń qatysýymen júkterdi tasymaldaý kólemi shamamen 31 mln tonnany quraidy dep boljanýda, bul ótken jylmen salystyrǵanda 16%-ǵa artyq.
– Osy ýchaskeniń ótkizý qabiletin keńeitý, sondai-aq elimizdiń eksporttyq jáne tranzittik áleýetin arttyrý úshin iri temirjol jobasy – Darbaza – Maqtaaral jańa jelisin salýdy bastaimyz, – dedi Premer-Ministr.
Joba eki kezeńge bólinedi. Birinshi kezeń «Syrdariia» stantsiiasyna shyǵatyn Ózbekstannyń memlekettik shekarasy – Erdaýt – Maqtaaral jelisin salýdy kózdeidi.
Jańa temirjol qurylysy 3 400 jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi. Jobadaǵy qazaqstandyq qamtý úlesi 85%-dy quraidy.
Temirjol tóseminiń birinshi býynyn tósegennen keiin Premer-Ministr rásimge qatysýshylardy jumystyń bastalýymen quttyqtap, jobany belgilengen merzimde sapaly túrde iske asyrý qajettigin atap ótti.
«QTJ» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Qanat Álmaǵambetov Darbaza – Maqtaaral jelisi Túrkistan oblysynyń shalǵaida ornalasqan Maqtaaral jáne Jetisai aýdandaryn Qazaqstannyń qalǵan bóligimen bailanystyratynyn atap ótti.
– 9 stantsiia salynady. Bul temirjol Qazaqstannan osy aýdandarǵa jáne sol aýdandardan Qazaqstanǵa júkterdiń tikelei jiberilýin qamtamasyz etedi. Sebebi qazir olar Ózbekstanmen shekaradan ótýge májbúr. Bul osy aýdandardyń damýyna áser etedi. Qurylystan keiin olar jańa serpin alady, – dedi ol.
Qanat Álmaǵambetovtyń aitýynsha, Qazaqstannyń tranzittik áleýeti de aitarlyqtai artpaq.
– Aýǵanstan, Iran, Tájikstan jáne Ózbekstanǵa keletin júkter osy jolmen tezirek ótedi. Oǵan qosa Saryaǵash – Tashkent ýchaskesindegi keptelis azaiady. Sońǵy jyldary júk kólemi kóp boldy. Osy oraida olardyń birazy ýaqytynda berilmei jatady, sebebi bul býyn mundai júk kólemine arnalmaǵan. Sońǵy eki-úsh jylda júkteme kúrt ósken. Qurylys osy negizgi ýchaskeniń júktemesin azaitýǵa jáne jolaýshylar poiyzdaryn basqarýǵa kómektesedi, – dedi Qanat Álmaǵambetov.
– Biz júk aǵyny qosymsha 10-14 mln tonnaǵa artady dep boljap otyrmyz. Al bolashaqta 20-25 mln tonnaǵa deiin ósýi múmkin. Bul ýchaske Tashkent torabyn ainalyp ótip, júkterdi eki baǵytta da tezirek tasymaldaityn bolady, – dep túiindedi Qanat Álmaǵambetov.
Aita ketý kerek, Qazaqstannyń kólik-tranzittik áleýetin odan ári keńeitý aiasynda Úkimet temirjol infraqurylymyn damytý boiynsha josparly jumys júrgizýde. Atap aitqanda, Dostyq – Moiynty ýchaskesinde ekinshi jol jáne Almaty ainalma jańa temirjol qurylysy júrip jatyr. Jaqyn arada Qytaimen úshinshi halyqaralyq torapqa shyǵatyn Baqty – Aiagóz jańa t/j jelisi boiynsha jumystardy bastaý josparlanyp otyr. Barlyǵy úsh jyl ishinde respýblikada 1 300 shaqyrymnan astam temirjol salynady.
