ٸرٸ ينفراقۇرىلىمدىق جوبا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ٸسكە اسىپ جاتىر جەنە رەسپۋبليكانىڭ كٶلٸك-ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸن ودان ەرٸ دامىتۋعا باعىتتالعان. ونىڭ اياسىندا قازاق-ٶزبەك مەملەكەتتٸك شەكاراسى ارقىلى جاڭا ٶتكٸزۋ بەكەتٸ اشىلادى.
جالپى جىل باسىنان بەرٸ قازاقستان مەن ٶزبەكستان اراسىندا جٷك تاسىمالىنىڭ كٶلەمٸ 25,8 ملن توننانى قۇرادى. نەگٸزگٸ جٷك اعىنى بٷگٸندە ٶتكٸزۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن تولىعىمەن پايدالانىپ وتىرعان «سارىاعاش» مەملەكەتارالىق توراپ ستانتسيياسى ارقىلى ٶتەدٸ.
جاڭا تەمٸرجول جەلٸسٸن سالۋ قولدانىستاعى «سارىاعاش – تاشكەنت» ۋچاسكەسٸنەن جٷكتەردٸ جاڭا تارماققا قايتا باعدارلاۋعا, «سارىاعاش» ستانتسيياسىنىڭ جٷكتەمەسٸن ازايتۋعا جەنە جالپى ٶزبەكستان باعىتىندا ەكسپورتتىق تاسىمالداردى ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇدان باسقا جوبا تٷركٸستان وبلىسىنىڭ رەسپۋبليكانىڭ نەگٸزگٸ تەمٸرجول جەلٸسٸمەن قوسىلۋى ەسەبٸنەن ونىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتٸن بولادى.
– تەمٸرجول – مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك ٶمٸرٸنٸڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتەتٸن بولات ارتەرييالار. ٶتكەن جىلى تەمٸرجولدارمەن قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىعىنداعى ەڭ جوعارى جٷك كٶلەمٸ تاسىمالدانىپ, ول 245 ملرد توننا-كيلومەتردٸ قۇرادى. مۇنداي قارقىندار گەوساياسي جاعدايلارعا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق شەكتەۋلەرگە قاراماستان بيىل دا ساقتالىپ وتىر, – دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ٶزبەكستاننىڭ قاتىسۋىمەن جٷكتەردٸ تاسىمالداۋ كٶلەمٸ شامامەن 31 ملن توننانى قۇرايدى دەپ بولجانۋدا, بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 16%-عا ارتىق.
– وسى ۋچاسكەنٸڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن كەڭەيتۋ, سونداي-اق ەلٸمٸزدٸڭ ەكسپورتتىق جەنە ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ٸرٸ تەمٸرجول جوباسى – داربازا – ماقتاارال جاڭا جەلٸسٸن سالۋدى باستايمىز, – دەدٸ پرەمەر-مينيستر.
جوبا ەكٸ كەزەڭگە بٶلٸنەدٸ. بٸرٸنشٸ كەزەڭ «سىردارييا» ستانتسيياسىنا شىعاتىن ٶزبەكستاننىڭ مەملەكەتتٸك شەكاراسى – ەرداۋت – ماقتاارال جەلٸسٸن سالۋدى كٶزدەيدٸ.
جاڭا تەمٸرجول قۇرىلىسى 3 400 جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. جوباداعى قازاقستاندىق قامتۋ ٷلەسٸ 85%-دى قۇرايدى.
تەمٸرجول تٶسەمٸنٸڭ بٸرٸنشٸ بۋىنىن تٶسەگەننەن كەيٸن پرەمەر-مينيستر رەسٸمگە قاتىسۋشىلاردى جۇمىستىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتاپ, جوبانى بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە ساپالى تٷردە ٸسكە اسىرۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
«قتج» ۇك» اق باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى قانات ەلماعامبەتوۆ داربازا – ماقتاارال جەلٸسٸ تٷركٸستان وبلىسىنىڭ شالعايدا ورنالاسقان ماقتاارال جەنە جەتٸساي اۋداندارىن قازاقستاننىڭ قالعان بٶلٸگٸمەن بايلانىستىراتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
– 9 ستانتسييا سالىنادى. بۇل تەمٸرجول قازاقستاننان وسى اۋداندارعا جەنە سول اۋدانداردان قازاقستانعا جٷكتەردٸڭ تٸكەلەي جٸبەرٸلۋٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. سەبەبٸ قازٸر ولار ٶزبەكستانمەن شەكارادان ٶتۋگە مەجبٷر. بۇل وسى اۋدانداردىڭ دامۋىنا ەسەر ەتەدٸ. قۇرىلىستان كەيٸن ولار جاڭا سەرپٸن الادى, – دەدٸ ول.
قانات ەلماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸ دە ايتارلىقتاي ارتپاق.
– اۋعانستان, يران, تەجٸكستان جەنە ٶزبەكستانعا كەلەتٸن جٷكتەر وسى جولمەن تەزٸرەك ٶتەدٸ. وعان قوسا سارىاعاش – تاشكەنت ۋچاسكەسٸندەگٸ كەپتەلٸس ازايادى. سوڭعى جىلدارى جٷك كٶلەمٸ كٶپ بولدى. وسى ورايدا ولاردىڭ بٸرازى ۋاقىتىندا بەرٸلمەي جاتادى, سەبەبٸ بۇل بۋىن مۇنداي جٷك كٶلەمٸنە ارنالماعان. سوڭعى ەكٸ-ٷش جىلدا جٷكتەمە كٷرت ٶسكەن. قۇرىلىس وسى نەگٸزگٸ ۋچاسكەنٸڭ جٷكتەمەسٸن ازايتۋعا جەنە جولاۋشىلار پويىزدارىن باسقارۋعا كٶمەكتەسەدٸ, – دەدٸ قانات ەلماعامبەتوۆ.
– بٸز جٷك اعىنى قوسىمشا 10-14 ملن تونناعا ارتادى دەپ بولجاپ وتىرمىز. ال بولاشاقتا 20-25 ملن تونناعا دەيٸن ٶسۋٸ مٷمكٸن. بۇل ۋچاسكە تاشكەنت تورابىن اينالىپ ٶتٸپ, جٷكتەردٸ ەكٸ باعىتتا دا تەزٸرەك تاسىمالدايتىن بولادى, – دەپ تٷيٸندەدٸ قانات ەلماعامبەتوۆ.
ايتا كەتۋ كەرەك, قازاقستاننىڭ كٶلٸك-ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸن ودان ەرٸ كەڭەيتۋ اياسىندا ٷكٸمەت تەمٸرجول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ بويىنشا جوسپارلى جۇمىس جٷرگٸزۋدە. اتاپ ايتقاندا, دوستىق – مويىنتى ۋچاسكەسٸندە ەكٸنشٸ جول جەنە الماتى اينالما جاڭا تەمٸرجول قۇرىلىسى جٷرٸپ جاتىر. جاقىن ارادا قىتايمەن ٷشٸنشٸ حالىقارالىق توراپقا شىعاتىن باقتى – اياگٶز جاڭا ت/ج جەلٸسٸ بويىنشا جۇمىستاردى باستاۋ جوسپارلانىپ وتىر. بارلىعى ٷش جىل ٸشٸندە رەسپۋبليكادا 1 300 شاقىرىمنان استام تەمٸرجول سالىنادى.
