Osy aitýly, mereili mereke – Qazaqstan Respýblikasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna orai Qazaqstannyń Túrkiiadaǵy elshiliginiń qoldaýymen jáne Túrkiia Mádeniet ministrliginiń uiymdastyrýymen Anadolý jerinde alǵash ashylǵan «Mehmet Akif Ersoi» atyndaǵy murajai-kitaphanasynda túrik tilinde jaryq kórgen «Hüzün Kuşaği – Atayurt’tan Öyküler» (Syrlas býyn – Atajurttan áńgimeler) atty 25 qazaq qalamgeriniń kitap bolyp shyqqan áńgimeler jinaǵynyń tusaýkeser jiyny ótti. Áńgimelerdi túrik tiline aýdaryp, jinaqty qurastyrǵan Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, «Serper» syilyǵynyń laýreaty, Qazaqstannyń TÚRKSOI-daǵy ókili, jazýshy Málik Otarbaev.
Tusaýkeser rásimine Qazaqstannyń Túrkiiadaǵy elshisi Janseiit Túimebaev, Túrkiia Premer-ministriniń keńesshisi Húriet Ersoi, Túrkiia Mádeniet ministrligi Baspa jáne kitaphana departamentiniń bas direktory Hamdi Týrshýjý, Halyqaralyq Túrki Akademiiasynyń prezidenti Darhan Qydyráli, Eýraziia kitaphanashylar qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Mustafa Chalyshkan, «Qazaq ádebieti» gazetiniń bas redaktory, jazýshy Jumabai Shashtaiuly, jazýshy Ahmetjan Ashiri, jazýshy Nurǵali Oraz jáne Túrkiianyń bedeldi shyǵarmashylyq uiymdardyń basshylary men ziialy qaýym ókilderi qatysty.
Túrik tilinde oqyrmandarǵa jol tartqan jinaqqa Berik Shahanov, Marhabat Baiǵut, Smaǵul Elýbai, Nesipbek Dáýtaiuly, Naǵashybek Qapalbekuly, Didahmet Áshimhanuly, Nurdáýlet Aqysh, Jumabai Shashtaiuly, Turysbek Sáýketai, Ertai Aiǵaliuly, Qýandyq Túmenbai, Rahymjan Otarbaev, Maqsot Izimuly, Kósemáli Sáttibaev, Qali Sársenbai, Sábit Dúisenbiev, Serikqali Hasan, Nurǵali Oraz, Jańabek Shaǵatai, Júsipbek Qorǵasbek, Asqar Altai, Roza Muqanova, Aigúl Kemelbaeva, Serik Nuǵyman men Gúlzat Shoibekovanyń áńgimeleri engen.
Jańa kitaptyń jaryq kórýimen oqyrmandardy quttyqtaǵan Elshi Janseiit Túimebaev: «Búgin tusaýy kesilip jatqan kitaptyń jóni bólek. Bul kitapqa qazaqtyń belgili 25 jazýshysynyń áńgimeleri engen. Osy jinaqty aýdaryp qurastyrǵan, qazaqtyń abyroiyn Anadolý jerinde asyryp júrgen talantty qalamger Málik Otarbaevqa alǵys aitamyn. Kitaptyń oqyrmany kóbeisin!» – dep júrekjardy tilegin jetkizdi.
Túrki Akademiiasynyń prezidenti Darhan Qydyráli: «Kitapqa kirgen qalamgerler – táýelsizdikten buryn jáne keiingi kezeńdi óz kózimen kórip ósken býyn. Táýelsizdikti armandaǵan býynnyń ókilderi. Úlken ádebiettiń býyny. Rasynda, mádeniet pen órkeniettiń damýy, ádebiet pen ǵylymnyń qanatyn keń jaiýy aýdarmaǵa bailanysty. Qazaq pen túrik baýyrlary retinde bir-birimizdi ári jaqsy tanitynymyz ári tanymaitynymyz jasyryn emes. Sondyqtan eki el arasyndaǵy baýyrlastyqty kúsheitetin aýdarma salasy ekeni málim» – dedi.
Túrkiia Mádeniet ministrligi Baspa jáne kitaphana departamentiniń bas direktory Hamdi Týrshýjý Túrkiia Mádeniet ministriniń sálemdemesin jetkizip, kitaptyń shyǵýyna qoldaý bildirgen Qazaqstannyń Túrkiiadaǵy elshiligine alǵys aitty.
Qazaqstannyń Eńbek sińirgen qairatkeri, jazýshy Ahmetjan Ashiri túrik tiline aýdarylǵan «Idikýt» romanyn kitaphanaǵa syilap, jaryqqa shyqqan kitapqa sát sapar tiledi.
Gazi ýniversitetiniń oqytýshysy, ǵylym doktory Jámilia Kynadjy áńgimelerdiń talǵampazdyqpen tańdalǵanyn jáne de jai aýdarma emes, kórkem aýdarma jasalǵanyn aityp, kitap týraly baiandama jasady.
«Qazaq ádebieti» gazetiniń bas redaktory Jumabai Shashtaiuly qazaq ádebietiniń álem ádebietiniń damýyna qosqan úlesin atap ótip, qazaq ádebietin Túrkiiada nasihattap júrgen Qazaqstannyń Túrkiiadaǵy elshiligine qazaq qalamgerleri atynan alǵys aitty.
Belgili jazýshy Nurǵali Oraz: «Álem ádebietinde dál osyndai jinaqtar bar. Alaida ol jinaqtardy qarap shyqsańyz árbir áńgimeniń óz aýdarmashysy bolady. Bul kitaptyń ereksheligi – áńgimelerdiń aýdarmashysy men qurastyrýshysy bir. Kitap túrik oqyrmandarynyń kóńilderinen shyǵady dep senemin,» – dedi. Jiyndy júrgizgen Túrkiia Mádeniet ministrligi Baspa jáne kitaphana departamentiniń bas direktory Hamdi Týrshýjý.
Túrki halyqtarynyń ortaq ótkenin, tarihyn, tili men ádebietin, mádenieti men ónerin birtutas dúnie retinde baǵalaityn, zertteitin, damytatyn, bolashaq urpaqtarǵa mura etýdi maqsat tutatyn halyqaralyq «Túriksoi» uiymynyń atqaryp jatqan isteri san alýan.
Mysaly, 2015 jyly «Túriksoi» tarapynan jyr alyby Jambyl pir tutqan Súiinbaidyń 200 jyldyǵyna arnalǵan «Súiinbai Aronuly» kitaby, Iliias Esenberlinniń «Kóshpendiler» trilogiiasy, Marhabat Baiǵuttyń «Daýystyń túsi» áńgimeler jinaǵy, Temirhan Medetbektiń «Sońǵy sóz aldyndaǵy sońǵy sóz» óleńder jinaǵy, Smaǵul Elýbaidyń «Aq boz úi» romany, biylǵy jyly Beksultan Nurjekeulynyń «Bir ókinish, bir úmit» romany, Ahmetjan Ashiridiń «Idikýt» romany túrik tilinde jaryq kórgen.
Sheteldik shyǵarmalardy aýdarý qandai mańyzdy bolsa, óz shyǵarmalarymyzdy shet tilderine aýdarý odan da mańyzdy. Bul qazaq eliniń rýhani oi deńgeiiniń parqyn, ziialy qaýym ókilderiniń paiym-parasatyn, odan bólek, búkil ulttyń dúnietanymyn, deńgeiin kórsetedi. Osy jaittardy tolyq túsingen Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń múshesi, halyqaralyq TÚRKSOI uiymynyń Túrkiiadaǵy ókili Málik Otarbaevtyń eki el arasyndaǵy rýhani bailanysty ornatý maqsatynda atqaryp jatqan isteriniń úlken bir bóligi aýdarmashylyq. Onyń bul qyzmeti aldyńǵy býyn ókilderinen de, oqyrmandarynan da óz baǵasyn alyp jatyr.
Janna IMANQUL
