UQK-niń senimdi sarbazy
Prezident Nazarbaevtyń nemere inisi Qairat Satybaldyuly týraly otandyq aqparat quraldary anda-sanda ǵana shaǵyn aqparat berýmen keledi. Onyń ómir jolyna úńilseńiz, «jańa aqsúiekter» áýletinen shyqqan bir top shendilerden góri, esimi jii atalmaitynyn baiqaisyz.
Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy áskeri mekteptiń túlegi Qairat Satybaldyuly kúshtik qurylymdarda, onyń ishinde Ulttyq qaýipsizdik komitetinde jaýapty qyzmetter atqaryp, tájiribe jinaqtaǵan. Bul salada júretinder eldiń kózine túskendi unatpaidy, al áskeri salanyń basy-qasyndaǵy azamattarǵa Satybaldyuly jaqsy tanys. Olar onyń biografiiasyn bir kisidei biledi.
UQK ony memlekettik qurylymnyń qyr-syryn meńgerýge tárbieledi dep oilaityndar da bar. Keibir derekter osy uiymda Qairattyń shákirtteri ár sala boiynsha qyzmet etip júrgenin de aitady. «Qairat el kózine túspegenimen, onyń pármeni talai generaldardan myqty» degen oiyn astyrtyn aityp qalatyndar da kezigedi.
Q. Satybaldyuly áskeri salada kóp qyzmet etken joq. Keiin «Qazmunaigaz», «Qazaqstan temir joly» syndy iri kompaniialarda jaýapty qyzmetter atqaryp kórdi. Ol iskerlik tájiribeden de kende emes.
«Nur Otan» partiiasynyń jaýapty hatshysy qyzmetine taǵaiyndalǵanda, kópshilik «Elbasynyń nemere inisi úlken saiasatqa den qoidy» dep boljam jasaǵan edi. Alaida partiia sapynda ol BAQ-tarǵa kóp shyǵa qoiǵan joq. Ózin iri saiasi ambitsiiasy bar adam retinde kórsetken emes. Arakidik aitys óneri týraly pikirlerde aty atalyp júrdi.
«Iman jolyndaǵy» túrli pikir
«Nur Otan» partiiasy aitys ónerine Baýyrjan Baibek pen Qairat Satybaldyuly kezinde ielik etti. Biraz jyl memlekettik telearnalardan kórsetilmei, demeýshileri jan-jaqqa tartyp, qaraýsyz qalǵan aitys ónerin qaita jańǵyrtqan bilik partiiasynyń isin quptaǵandar da, oǵan senimsizdik bildirip, «bul ulttyq óner maitalmandaryn biliktiń jarnamashysyna ainaldyrý» dep óre túregelgender de kóp boldy. Osy talas-tartysta belgili ánshi, búginderi Májilis depýtaty mandatyna qaita ie bolǵan Bekbolat Tileýhanmen qatar, Qairat Satybaldyulynyń da esimi jii estiletin.
Ony jaqsy tanityndar qazaqtyń «iman jolyna túsip, Islam qundylyǵyn ult rýhyna sińirýdi kókseidi» dep joǵary baǵa beredi. Ózi de bir kezderi «Jas qazaq» gazetine bergen suhbatynda bala kezinen ata-áje tárbiesinde óskenin, árqashan ulttyq qundylyqtarǵa beijai qaramaitynyn jetkizgen edi. Osyǵan deiin qajylyq paryzyn óteý úshin Mekkege álde neshe ret barǵan ony «islam dinin berik ustanyp qana qoimai, óziniń múmkindigi jetkenshe jurtshylyqqa qaiyrymdylyq jasaýǵa yntaly» dep, topty ortada alqaý bildirip jatady. Ásirese, aitysker aqyndar men jýrnalisterdiń bir tobyn qatarynan birneshe jyl boiy Mekkege qajylyq saparmen aparǵanyn baspasóz birneshe márte jazdy. Ózderiniń Qairat Satybaldyulynyń tanysy ekenin maqtan tutatyn aitysker aqyndar da bar.
Kei kezderi dini toptar arasyndaǵy daý-sharda Qairat Satybaldyulynyń da esim-soiy aitylyp qalady. Ásirese, «Sopylar isinde» birneshe márte esimi atalǵanymen, Qairat Satybaldyuly buǵan lám-mim dep tis jarǵan joq.
Kezinde «Aq orda» atty qoǵamdyq qozǵalys qurǵanyn eskergen keibir sarapshylar onyń saiasatpen ainalysý múmkindigi áli de joq emes dep boljaidy. Iri saiasatqa aralasar bolsa ony qoldaityn adamdar legi de joq emes ekenin, mysaly búginig aityskerlerdiń deni Qairatqa peiil tanytaryn joqqa shyǵarmaityndar kezigedi.
Ony aityskerlerdi qoldaýdan syrt, ulttyq sportty damytýǵa qosqan úlesi úshin qurmetteitinder de jeterlik.
Kenesaryny joqtaý
2000 jyldardyń basynda «Qazaq ádebieti» gazetinde jumys istegen jazýshy, jýrnalist Dýman Ramazan «Kenesary hannyń basy qaida?» dep maqala jazǵan edi. Jýrnalistiń maqalasy ziialy qaýym arasynda jan-jaqty talqylandy.
Gazette jariialanǵan maqalaǵa Qairat Satybaldyuly nazar aýdaryp, arnaiy ekspeditsiia uiymdastyrýǵa muryndyq bolǵanyn kóp adam bile bermeýi múmkin. 2000 jyldardyń basynda Mádeniet ministrligindegi basshylardyń mundai mańyzdy ekspeditsiiany uiymdastyrýǵa saiasi erik-jigeri bolmady.
Árine, bul qarjy bólgennen keiin birden sheshile salatyn másele emes. Tarihshylarymyz Kenesary hannyń bas súiegi Reseidiń murajailarynyń birinde saqtalyp jatqanyn biledi. Sondyqtan ziialylar bul bir gazettiń aýmaǵynda sheshile salatyn dúnie emes ekenin túsingeni anyq. Bul iske elimizdiń Syrtqy ister jáne Mádeniet ministrleri aralasýy kerek boldy.
Kenesary hannyń bas súiegin izdeýge shyqqan arnaiy ekspeditsiia Reseidiń birneshe qalalarynda bolyp, kóptegen derekterdi súzip shyǵý mindeti turdy. Sondyqtan jaýapkershiligi mol iske belgili alashtanýshy Tursyn Jurtbai da tartylǵanyn bilemiz. Birneshe aiǵa sozylǵan ekspeditsiia jumysy barysynda Tursyn Jurtbai men Dýman Ramazan kóptegen muraǵat qujattaryn aqtardy. Bul tarihi ekspeditsiia úlken jumystyń basy boldy.
Onyń bul bastamasy men erik-jigerine ishi jylyp, ult tarihyn túgendeýge atsalysqany úshin alǵys aitatyndar az emes. Keibir sarapshylar onyń bul jumysyn «úlken bilikke óz úlesin qosýdyń kórinisi» dep te baǵalap jatady.
«Kaspii Banktiń» aktsioneri
«Nur Otan» hatshylyǵynan bosaǵan soń kóp ótpei Qairat Satybaldyulynyń «Kaspi» aktsionerlik qoǵamy (AQ) holdinginiń aktsioneri atanǵanyn baspasóz betteri jiti nazar aýdaryp, japatarmaǵai jazdy. Jýyrda onyń banktegi aktsiia úlesi 30 paiyzǵa deiin artqany málim boldy. Buǵan deiin alpaýyt qarjygerler ortasynda aty atalmaityn onyń bul saladaǵy menshigi tek munymen shektelmeitindigi de belgili. Ol buǵan deiin de «Qairat» qaiyrymdylyq qory men «Orda i K» atty biznes qurylymyn jasap, el kózine túsken bolatyn.
«Kaspii Bank» – eldegi nesie taratý boiynsha utymdy ári jalpyhalyqtyq joldy paidalanyp otyrǵan, tutynýshylary milliondaǵan adamdy quraityn biregei qarjylyq uiym. Osy bankke bereshegi kóp, qaryzy basym jurtshylyqtyń deni qarapaiym halyq. Óitkeni, shaǵyn nesie berý jaǵynan ózge bankterge qaraǵanda «Kaspii Banktiń» edáýir tájiribesi bar. Buǵan deiin osy banktiń nesielik isteri jóninde birneshe márte shý shyǵyp, bankti sotqa súiregen qaryz ieleri de tabylǵan. Biraq boyrshkerlerdiń onysynan úlken nátije shyqpady. Ekonomisterdiń deni bul bankti nesie paiyzy óte joǵary ekinshi dárejeli bankterdiń biri dep jii aitady.
Bizdiń gazetke hat jazǵan bir oqyrman «Imandylyq jolyn berik ustanatyn Qairat Satybaldyuly «Kaspii Banktiń» kredit taratý máselesine nazar aýdaryp, nesie paiyzyn tómendetýge, alǵan qaryzyn tóleýge múmkindigi jetpeitin otbasylarǵa kómektesýge septeser» degen úmitin jetkizipti. Ol, sondai-aq, Islam dininde nesie berý, paiyz arqyly qarjy tabý «haram» ekenin de aityp ótken...
«Qala men Dala»
