Dalanews.kz Qorǵas beketinde isteitin maman pikirin oqyrman nazaryna usynady.
Qazirgi ýaqytta bizdiń elimizde Qytaimen shekarada 7 baqylaý-ótkizý pýnktteri jumys isteidi.
[quads id=1]
Onyń ekeýi Shyǵys Qazaqstan («Maiqapshaǵai» jáne «Baqty» keden beketteri) oblysynda, beseýi Almaty («Dostyq» kedeni, «ShMHYO «Qorǵas», «Altynkól jol», Nur joly», «Qaljat» keden beketteri) oblysynyń territoriiasynda ornalasqan.
Koronavirýs indetiniń órshýine bailanysty atalmysh keden beketterinde profilaktikalyq saqtyq sharalary óte joǵary deńgeide júzege asyrylýda. Tiisti meditsinalyq qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etilý sharalary qatań qolǵa alynyp, sanitarlyq epidemologiialyq qyzmet pen sanitarlyq zerthana qyzmetkerleri óz mindetterin tiisti talaptarǵa sai atqara bilýde.
Sonyń nátijesinde osy ýaqytqa deiin bizdiń elimizde atalmysh indetti juqtyrý faktisi tirkelgen joq. Dáiim solai bolǵai dep tileiik.
Qalai degenmen de, Qytaimen shekarada ornalasqan baqylaý-ótkizý pýnktterinde qolǵa alyp, qatań baqylaýda ustaityn jaǵdailar áli de barshylyq.
Atap aitsaq, joǵaryda tilge tiek etip ótken (Shekara mańy halyqaralyq yntymaqtastyǵy ortalyǵy «Qorǵas» baqylaý-ótkizý pýnktinen basqa) alty keden beketterinde kúndelikti ary-beri ótetin adamdardyń jalpy sany karantin jariialanǵanǵa deiingi jai kúnderdiń ózinde orta eseppen 30-40 adamnan aspaityn.
Al endi ShMHYO(MTsPS) «Qorǵas» keden beketinde ary-beri ótetin adamdardyń sany orta eseppen jumys kúnderi 3000, demalys kúnderi 3500-4000, meiram kúnderi 4500-5000 adamǵa deiin barady.
Jáne de olardyń 95 paiyzdan astamy kólik tasymalynda avtobýs qyzmetin paidalanady.
Olardyń ishinde 400-den astamy Qytaidyń saýda úilerinde satýshy bolyp jumys isteitin jergilikti qyz-kelinshekter. Sonymen qatar avtobýs pen taksi júrgizýshileri de kúndelikti Qytai jaǵyna birneshe márte kirip shyǵady.
Buǵan qosa kúndelikti kiretin adamdardyń 70 paiyzdan astamy el arasynda «nesýndar» dep atalyp ketken jergilikti turǵyndardyń úlesinde.
Tek 30 paiyzdan astamyn ǵana týristik toptar men syrttan kelgen adamdar quraidy.
Dál osyndai jaǵdaida koronavirýs indetine qarsy tolyqtai baqylaý jasaýdyń shekten tys qiyndyǵyna toqtala ketkenimiz jón shyǵar.
...
Mysaly, bizdiń elimizge shetelden ushaqpen nemese poezben kelgen jolaýshylardy anyqtaý asa qiynǵa soqpaidy. Jáne de infektsiia juqtyrdy dep kúdik týdyrǵan jaǵdaida ol adamdy oqshaýlap, karantinge jatqyzý da qiyn emes.
Sebebi, qolyndaǵy bilette nemese bilet berilgen kompiýterdegi bazada otyrǵan orny jáne janyndaǵy adamdardyń da aty-jónderi men JSN/INN jazylyp turady.
Al endi «Qorǵas» keden beketinde osyndai múmkindik bar ma? Árine, joq.
Sebebi, birinshiden, kúndelikti ShMHYO «Qorǵas» keden beketinen 3 myńnan asa adam Qytaiǵa kiretin bolsa, Qytai jaǵynan qysqy ýaqytta 5 myńnan asa, jazǵy ýaqytta 15 myńǵa jýyq adam bizge qarai kiredi.
Iaǵni, kimniń kim ekenin bilip bolmaityn qaishylasyp jatqan adamdar. Ekinshiden, bizdiń eldiń azamattary negizinen tús aýa Qytai jaǵyndaǵy saýda úileriniń aldynda avtobýsqa otyrý úshin japyryla kezekke turady. Úshinshiden, talasa-tarmasa 30-40 adam bir avtobýsqa biraq minedi. Tórtinshiden, avtobýstan túskennen keiin jolaýshylar terminalyndaǵy jolaýshylar jinalatyn orynǵa taǵy da 200-300-dei adam birimen biri qystyrylysyp, kezekke turady.
Sodan keiin «qyzyl», «jasyl» dálizge bólinip, pasporttyq jáne kedendik tekserýden ótedi.
Besinshiden, syrtqa shyqqanda taǵy da avtobýs pen taksi qyzmetin paidalanady jáne qaptaǵan qoǵamdyq tamaqtandyrý oryndaryna bas suǵady. Bylaisha aitqanda, kimniń kimmen jaqyn aralasta bolǵanyn, kimniń qaida júrgenin, qandai saýda úilerinde saýda jasaǵanyn jáne qandai kólikpen kelgenin anyqtaýǵa esh múmkindik joq.
Bul jerde kedendik tekserý kezinde teplovizor qyzmetin paidalaný arqyly qaterli indetti juqtyrdy dep kúdiktengen adamdy toqtatý jáne oqshaýlaý asa qiyndyqqa soqpaýy múmkin.
Ókinishke orai, infektsiia juqtyrsa da, dene qyzýy kóterilmegen adamnyń naýqas ekenin teplovizormen anyqtai almaisyz.
Sebebi, naýqastyń atalmysh indetke shalynýy týraly faktiler sanitarlyq zerthana qorytyndysy nátijesinde ǵana anyqtalady. Ondai jaǵdai oryn alatyn bolsa, inkýbatsiialyq merzim ishinde infektsiia juqtyrǵan bir naýqastyń ózi qanshama myńdaǵan adamǵa zardabyn tigizýi múmkin.
Al endi tótenshe jaǵdai oryn alǵan jaǵdaida, kúndelikti kirip-shyǵatyn 3 myńnan asa adamnyń bárin bir mezgilde karantinge jatqyzý múmkin be? Árine, joq.
Sondyqtan da ShMHYO «Qorǵas» keden beketi ashylar kezde epidemiolog mamandardyń konsiliýmyn ótkizip, qaýipti kezeń basylǵansha basqa da qaýipsizdik sharalarymen qosa, ishke kiretin adam sanyna shekteý qoiý máselelerin de qolǵa almasa bolmaidy.
Mysaly, bir adam aiyna bir márte ǵana kiretin bolsa.
Ol úshin adamdardy jeke basyn anyqtaityn kýálik emes, tólqujatpen (pasport) ǵana kirgizýdi qolǵa alý kerek. Sebebi, tólqujatta adamnyń shekaradan sońǵy ret qashan ótkeni týraly málimet shekaralyq baqylaý mórimen aiǵaqtalyp turady.
Sonda ǵana qaterli indetke qarsy kúresý sharalary óz jemisin berip qana qoimai, keden zańyn buzý faktileri men «nesýndar» sany da áldeqaida tolastary sózsiz. Osy oraida, memleket múddesi men ulttyń densaýlyǵy bizdiń uly da qasterli qundylyǵymyz ekenin umytpaiyq.
Beken Nurahmetov,
Qazaqstan Jýrnalister odaǵy S.Berdiqulov
atyndaǵy syilyǵynyń laýreaty
