Qaraǵandyda jylý jáne sý jelilerin jańǵyrtý, gazdandyrý, elektr infraqurylymyn damytý jáne jańa joldar salý jumystary júrgizilip jatyr. Sonymen qatar oblysta káriz jelileri men tazartý qurylystaryn jańartý jobalary iske asyrylýda, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qaladaǵy negizgi jobalardyń biri – jarty ǵasyrdan astam ýaqyt boiy ortalyq bólikti jylýmen qamtamasyz etip kele jatqan M-2 jylý magistralin qaita jańǵyrtý. Joba aiasynda qubyrlardyń diametri 500 millimetrden 800 millimetrge deiin ulǵaitylady. Bul jeliniń ótkizý qabiletin arttyryp, jańa nysandardy qosýǵa múmkindik beretin rezerv qalyptastyrýǵa tiis.
Sondai-aq «Golýbye prýdy» shaǵynaýdanynan Karl Marks kóshesindegi jol ótkeline deiingi M-3 jylý magistrali jańartylyp jatyr. Bul ýchaskede qubyrdyń tórt jelisin aýystyrý kózdelgen. Olardyń biriniń diametri úlkeitilip, jeliniń bir bóligi jerústi tásilinen jerasty tóseý ádisine aýystyrylady.
Budan bólek, №3 jylý elektr ortalyǵynan ortalyq tranzittik-taratý pýnktine deiingi jylý magistraliniń birinshi kezegin qaita jańǵyrtý jumystary jalǵasýda.
Sý jáne káriz jelilerin jańǵyrtý
Qalada sý qubyrlary men káriz júielerin jańartý da negizgi baǵyttardyń biri bolyp otyr. «Qaraǵandy Sý» kásiporny biyl 28 nysanda rekonstrýktsiia júrgizip, jalpy uzyndyǵy shamamen 36,7 shaqyrym jelini jańartýdy josparlaǵan.
Sonymen qatar tozý deńgeii joǵary káriz kollektorlaryn qaita jańǵyrtý jobalary qarastyrylǵan. Olardyń qatarynda 1976–1979 jyldary paidalanýǵa berilgen №19 kollektor bar. Onyń tozý deńgeii 95 paiyzǵa jetken. Joba Jańa qaladaǵy, Melkombinat, Kirzavod-1 jáne Kirzavod-2 aýdandaryndaǵy, sondai-aq Volochaevskaia kóshesi mańyndaǵy sý burý júiesiniń turaqtylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Órken kóshesindegi 1970 jyldan beri jumys istep kele jatqan káriz kollektorynyń tozý deńgeii 100 paiyzǵa jetken. Ony jańartý Maiqudyq pen Suryptaý aýdandaryndaǵy sý burý júiesiniń senimdiligin arttyrýǵa tiis.
Gazdandyrý jáne elektrmen jabdyqtaý
Qaraǵandyda jeke turǵyn úilerdi gazdandyrý jumystary da jalǵasýda. Akimattyń málimetinshe, bes iske qosý kesheni boiynsha jumys aiaqtalyp, gaz jelileri 10 myńnan astam jeke úige deiin jetkizilgen. Qazirgi ýaqytta Qunkei jáne Taýgúl shaǵynaýdandarynda, sondai-aq birinshi kezektegi jetinshi iske qosý kesheninde qurylys júrip jatyr.
Elektr infraqurylymy da jańǵyrtylyp jatyr. Álihan Bókeihan aýdany, Úzenka, JBI, Ońtústik-Shyǵys jáne Jańa Maiqudyq aýmaqtarynda jańa elektr jelileri tartylyp, qoldanystaǵy jeliler qaita jańartylady. Sonymen birge elektr baǵanalary aýystyrylyp, transformatorlyq qosalqy stantsiialar jańǵyrtylýda.
Qaladaǵy mańyzdy nysandardyń biri – 1974 jyldan beri jumys istep kele jatqan «Fiodorovka» qosalqy stantsiiasy. Ol 4 myńnan astam turǵyn men 200-den astam uiymdy elektr energiiasymen qamtamasyz etedi. Qaita jańǵyrtý aiasynda eskirgen jabdyqtar zamanaýi qurylǵylarmen aýystyrylyp jatyr. Jobany 2027 jyly aiaqtaý josparlanǵan.
Jańa joldar men kólik infraqurylymy
Qalada jol jelisin damytý jumystary da júrgizilýde. Atap aitqanda, Ońtústik-Shyǵys pen Maiqudyqty bailanystyryp, Shyǵys ainalma jolyna shyǵatyn jol salý jobasy iske asyrylyp jatyr. Sonymen birge Prikanalnaia kóshesinde jáne Ýniversitetskaia kóshesiniń Gapeev kóshesine deiingi jalǵasynda qurylys jumystary jalǵasýda.
Buǵan qosa, qalaishilik jáne kvartalishilik kósheler jóndelip, joldarǵa rekonstrýktsiia jáne ortasha jóndeý júrgizilýde. Bul jobalar qalanyń ártúrli aýdandary arasyndaǵy kólik qatynasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan.
Oblystaǵy ekologiialyq jobalar
Qaraǵandy oblysynda káriz jelileri men tazartý qurylystaryn jańartý jumystary da júrgizilip jatyr. Oblystyq máslihat bekitken 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan óńirdi damytý baǵdarlamasy aiasynda turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq, jol jáne áleýmettik infraqurylym jobalaryn iske asyrý kózdelgen.
Oblystyq máslihat materialdarynda Qaraǵandy, Balqash, Temirtaý, Saran qalalarynda jáne birqatar aýdanda 15 tazartý qurylysy men káriz jelisin salý nemese qaita jańǵyrtý jobasy atalǵan. Olardy 2026–2027 jyldary aiaqtaý josparlanǵan.
Sonymen qatar Abai qalasynda qaldyqtardy suryptaý jelisi bar zamanaýi turmystyq qatty qaldyqtar poligonynyń qurylysy aiaqtalǵan. Óńirde ózen arnalary men gidrotehnikalyq nysandardy qalpyna keltirý, orman alqaptaryn kóbeitý jáne zańsyz qoqys oryndaryn joiý baǵytyndaǵy jumystar da jalǵasyp jatyr.
Osylaisha, Qaraǵandyda júzege asyrylyp jatqan negizgi jobalar jylý, sý, káriz, elektr jáne jol infraqurylymyn jańartýǵa baǵyttalǵan. Olardyń nátijesi injenerlik jelilerdiń tozýyn azaitýǵa, apattyq jaǵdailardyń aldyn alýǵa jáne turǵyndarǵa kórsetiletin kommýnaldyq qyzmetterdiń turaqtylyǵyn arttyrýǵa bailanysty bolady.
