Qazaqstandyqtardyń zeinetaqy jinaqtary qańtar aiynda aitarlyqtai azaia tústi. "Biryńǵai jinaqtaýshy zeinetaqy qory" AQ (BJZQ) qazaqstandyqtardyń zeinetaqy aktivterin basqarýshy kompaniialardyń 2025 jylǵy qańtardaǵy tabystaryn qorytyndylady, dep jazady Dalanews.kz silteme jasap.
Qańtar aiyndaǵy nátijege yqpal etken faktorlardyń biri - teńgeniń dollarǵa shaqqandaǵy 1,32%- ǵa nyǵaiýy: 525,11-den 518,14 teńge deiin. Bul basqarýshy kompaniialardyń dollar túrindegi portfelindegi qarajattarǵa aitarlyqtai áser etti. Jalpy, valiýtalyq aktivterdiń úlesi neǵurlym joǵary bolsa, teńgeniń nyǵaiýynan kiristilikke teris áser soǵurlym kúshti bolady.
BJZQ aktivteriniń basym kópshiligin basqaratyn QR Ulttyq Banki ártúrli nátijeler kórsetti. Dollar túrindegi aktivterdiń úlesi 40%-dan asatyn MZJ/EZJ sheńberindegi aktivter tabiǵi túrde -1,25% teris nominaldy kiristilikti kórsetti. Qańtar aiyndaǵy resmi infliatsiia kórsetkishin eskere otyryp, qazaqstandyqtardyń kópshiliginiń zeinetaqy aktivteriniń naqty kiristiligi 2,35%-ǵa tómendedi. 2025 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdai boiynsha, Ulttyq Banktiń basqarýynda 22,41 trln teńge BJZQ aktivteri boldy, iaǵni qańtardaǵy naqty aqshalai shyǵyn 526 mlrd teńgeni quraidy. QR Ulttyq Banki aktivterdiń valiýtalyq qurylymy tolyǵymen teńgelik (valiýtalyq salymdardyń 0%) MZJJ sheńberinde aktivterdi basqarýshy retinde kiristiligi -3,67% -dy qurady, bul barlyq basqarýshylar arasynda eń nashar nátije, sondyqtan osy rette saýal týyndaidy. Bul naryq jaǵdailary ózgergen kezde tolyq teńge túrindegi portfelderdiń asa osaldyǵyn tanytady, dep jazady inbusiness.kz.
Investportfeldi basqarýshy kompaniialardyń 2025 jyldyń qańtardaǵy tabystylyǵy boiynsha reitingi:
|
Zeinetaqy aktivterin basqarýshylar |
Nominaldy kiristilik, % |
Naqty kiristilik, % |
Basarýdaǵy qarajat kólemi (01.01.2025), mlrd teńge |
|
BCC Invest |
0,58 |
-0,52 |
5.5 |
|
Halyk Global |
0,28 |
-0,82 |
4.85 |
|
Jusan Invest |
0,09 |
-1,01 |
10.73 |
|
Halyk Finance |
-0,05 |
-1,15 |
42.24 |
|
Centras Securities |
-0,74 |
-1,84 |
1.9 |
|
QR Ulttyq Banki (MZJ/EZJ) |
-1,25 |
-2,35 |
22 415 |
|
QR Ulttyq Banki (MZJJ) |
-3,67 |
-4,77 |
255.81 |
Derekkóz: BJZQ AQ, 2025.
Qańtar aiynda kiristilik boiynsha kóshbasshy BCC Invest boldy, onyń nominaldy kiristiligi +0,58% (dollar túrindegi aktivteriniń úlesi – 17,21%). Halyk Global Market +0,28% (valiýtalyq aktivterdiń 20,28%) tabysty kórsetti. Jusan + 0,09% kiristilikpen oń teńgerimdi saqtai aldy (dollarlandyrý – 29,04%). Bul kirister, árine infliatsiiany jappaitynyn obektivti túrde moiyndaý kerek.
Centras Securities, kerisinshe, 21,23% valiýtalyq aktivteri jaǵdaiynda -0,74%, iaǵni teris kiristi tirkedi. Valiýtalyq aktivterdiń edáýir úlesine (35%) ie Halyk Finance osy aidaǵy kirisi -0,05%-ben shamaly tómendeýdi kórsetti. Bul teńgeniń nyǵaiýy aiasynda aktivterdi qaita baǵalaý kezindegi saldardy tanytady.
Jeltoqsan aiynda óz klientterine 2,66% jáne 2024 jyldyń qorytyndysy boiynsha 18,07% tabys ákelgen Halyk Finance valiýtalyq ártaraptandyrý saiasatyna stavka jasapty. Onda da 2024 jyldan bastalǵan valiýtalyq aktivter portfelin ulǵaitý jónindegi josparly strategiiasy boldy. 2024 jyldyń I jartyjyldyǵynyń qorytyndysy boiynsha Klienttermen eseptik kezdesýde belgili bolǵandai, valiýtalyq aktivterdiń úlesi eki esege artyp, 32%-dy qurady. Osy jyldyń 1 qańtarynda valiýtalyq aktivterdiń úlesi 35%-dan asty.
Buǵan deiin investitsiialyq bank basshylyǵy zeinetaqy aktivteriniń valiýtalyq bóligin 50%-ǵa deiin ulǵaitý jónindegi óz josparlary baryn aitqan. Menedjment logikasy boiynsha, bul teńgeniń qunsyzdaný táýekelderin azaitady jáne uzaqmerzimdi kezeńde klientterdiń jinaqtaryna oń áser etedi. Halyk Finance investitsiialarynyń basym bóligi Qazaqstan (57%) jáne AQSh (33%) emitentteri shyǵarǵan quraldarǵa tiesili. Aktivterdiń basym kópshiligi memlekettik (>38%) jáne qarjylyq (>37%) sektorlardyń baǵaly qaǵazdaryna investitsiialanǵan, bul qarajattyń saqtalýyna degen joǵary senimdikti kórsetedi.
Esterińizge sala keteiik, 2023 jyly Halyk Finance zeinetaqy aktivterin basqarýshylar (IPB) arasynda klientter úshin tabys ákelýde kóshbasshy boldy. Halyk Financeqa óz jinaqtaryn senip tapsyrǵan salymshylardyń shottaryna kelip túsken nominaldy kiristilik 17,2% jáne naqty mánde (infliatsiiany shegergende) 7,4%-dy qurady.
Kompaniiaǵa qazaqstandyqtardyń jeke senimgerlik basqarýǵa tapsyryp bergen qarajatynyń 65% -y, iaǵni 60,9 mlrd teńgesi tiesili. Qańtar aiyndaǵy nátijeler portfeldi ortasha dollarlandyrýdyń arqasynda tolyq teńgelik aktivterdegi kompaniialarmen salystyrǵanda anaǵurlym tiimdi jaǵdaida boldy. Ulttyq Banktiń MZJJ jaǵdaiyndaǵydai teńgege tolyq táýeldilik kiristiliktiń edáýir tómendeýine ákeldi. Bolashaqta basqarýshy kompaniialar 2025 jylǵa arnalǵan strategiialardy qalyptastyrý kezinde valiýtalyq aýytqýlardy eskerýi kerek. Zeinetaqy aktivterin jeke basqarýshy kompaniialardyń tabystylyǵynyń salystyrmaly túrde joǵary jáne turaqty kórsetkishterine qaramastan, halyqtyń kópshiligi (aktivterdiń 99,9%) ózderiniń zeinetaqy jinaqtaryn QR Ulttyq Banki basqarýynda qaldyryp, tiimdi basqarý máselesine áli de passivti qaraidy.
Negizinen, Qazaqstan azamattary óz jinaqtaryn basqarý múmkindigine 2023 jyldyń ortasynan bastap ie. Sol kezde qazaqstandyqtarǵa BJZQ-dan eń tómengi shektiń jetkiliktiligine qaramastan, barlyq zeinetaqy jinaqtarynyń 50%-na deiin jeke basqarýshy kompaniianyń senimgerlik basqarýyna berýge múmkindik jasaityn zań qabyldandy. Bul jańalyq investitsiialardy kásibi basqarý esebinen zeinetaqy qarajatynyń kiristiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Bul úshin eshqaida barýdyń keregi joq, optsiiany úiden shyqpai-aq onlain rejimde paidalanýǵa bolady. Ol úshin ETsQ arqyly BJZQ saityndaǵy jeke kabinetke kirý qajet. Ary qarai, aýdarym úshin qoljetimdi somany tekserińiz (barlyq zeinetaqy jinaqtarynyń 50%-na deiin), qyzmetpen tanysyńyz jáne qolaily basqarýshy kompaniiany tańdańyz. Ótinish onlain túrde beriledi jáne ETsQ arqyly rastalady. Jeke kabinette jáne BJZQ saitynda jáne basqarýshy kompaniialardyń ózderi sizdiń aktivterińizdi basqarý týraly esep ala alady.
Esterińizge sala keteiik, zańmen ruqsat etilgen osy optsiianyń artyqshylyqtarynyń biri salymshylar úshin joǵary kiristilik alý jáne zeinetaqy aktivterin ártaraptandyrý múmkindigi bolyp tabylady. Keibir baǵalaýlar boiynsha, qazaqstandyqtardyń ózderiniń zeinetaqy jinaqtaryn basqarý máselelerine bei-jai qaraýy saldarynan 2023 jyldyń bir ózinde 800 mlrd teńge tabysqa qol jetkize almaǵan. Bul rette tańdaý jasar aldynda kompaniianyń bedelin jáne onyń qarjylyq kórsetkishterin muqiiat zerdeleý usynylady.
